مرز میان جسم و روان، مرزی است که علم روزبهروز آن را کمرنگتر میکند. بسیاری از اختلالاتی که در ظاهر «روانشناختی» به نظر میرسند، ریشهای زیستی دارند و برعکس، بسیاری از بیماریهای جسمی، تظاهرات روانی بارزی از خود نشان میدهند. در چنین فضایی، روانشناس یا مشاوری که تنها بر پایهٔ چارچوبهای روانشناختی کار میکند و از حداقل دانش پزشکی، فارماکولوژی و سایکوفارماکولوژی بیبهره است، در معرض خطر تشخیص نادرست، درمان بیاثر، و در موارد حاد، به خطر افتادن جان مراجع قرار میگیرد.
بخش اول: بیماریهای جسمی با نقاب روانی
تعداد قابلتوجهی از بیماریهای جسمی میتوانند علائمی شبیه اختلالات روانی بروز دهند:
- اختلالات تیروئید: پرکاری تیروئید میتواند با اضطراب، بیقراری و تپش قلب اشتباه گرفته شود؛ کمکاری تیروئید نیز اغلب با افسردگی و کندی ذهنی همراه است.
- دیابت و افت یا افزایش قند خون: میتواند علائمی شبیه پانیکاتک، تحریکپذیری یا گیجی ایجاد کند.
- کمبود ویتامین B12 و اسیدفولیک: با افسردگی، اختلال حافظه و حتی علائم شبهروانپریشی همراه است.
- بیماریهای خودایمنی مانند لوپوس: میتوانند با نوسانات خلقی شدید و حتی علائم روانپریشانه بروز کنند.
- تومورهای مغزی و ضایعات نورولوژیک: گاه نخستین علامت آنها تغییر شخصیت یا افسردگی است، نه علائم عصبی کلاسیک.
- بیماریهای قلبیعروقی: اضطراب و افسردگی از عوارض شایع پس از سکتههای قلبی هستند و میتوانند دوسویه عمل کنند.
عدم شناخت این نشانهها میتواند به این بینجامد که درمانگر ماهها روی درمانهای صرفاً روانشناختی مراجعی کار کند که در واقع به یک بیماری جسمی زمینهای درماننشده مبتلاست، و ارجاع لازم به پزشک به تعویق بیفتد.
بخش دوم: چرا فارماکولوژی؟
بخش بزرگی از مراجعان روانشناسان و مشاوران، همزمان داروهای روانپزشکی یا داروهای عمومی مصرف میکنند. آشنایی درمانگر با اصول فارماکولوژی به این معنا نیست که وارد حیطهٔ …
