به گزارش ایرنا، سالهای اخیر، تغییر سبک زندگی، گسترش شهرنشینی، افزایش مشغلههای والدین و حضور پررنگ فناوریهای دیجیتال، تجربه کودکی را با دگرگونیهای جدی مواجه کرده است.
در میان این تغییرات یکی از مهمترین نیازهای رشدی کودکان یعنی «بازی» گاه به فعالیتی فرعی و کماهمیت تقلیل یافته؛ در حالی که از نگاه روانشناسی رشد، بازی یکی از اساسیترین مسیرهای شناخت جهان، شکلگیری شخصیت، تقویت مهارتهای اجتماعی و رشد سلامت روان کودک به شمار میرود.
کودک در جریان بازی فقط سرگرم نمیشود، بلکه میآموزد، تجربه میکند، احساسات خود را بیان میکند، روابط اجتماعی را تمرین میکند و برای مواجهه با مسائل آینده آماده میشود. با این حال زندگی آپارتمانی، کاهش فرصت بازیهای آزاد، فشارهای آموزشی زودهنگام، وابستگی به صفحهنمایشها و کمبود زمان کیفی والدین، موانعی هستند که میتوانند این بخش مهم از دوران کودکی را تحت تاثیر قرار دهند.
در چنین شرایطی، نقش خانواده بیش از گذشته اهمیت پیدا میکند؛ چرا که والدین نه فقط فراهمکننده امکانات بازی، بلکه سازندگان فضای عاطفی و روانی هستند که در آن کودک میتواند آزادانه کشف کند، خیالپردازی کند و رشد یابد.
خبرنگار ایرنا در گفتوگویی تفصیلی با پروین همتافزا، روانشناس و دکترای روانشناسی عمومی به بررسی جایگاه بازی در رشد همهجانبه کودک، نقش خانواده در تقویت این نیاز اساسی، آسیبهای ناشی از حذف بازی آزاد و راهکارهای ایجاد تعادل میان دنیای واقعی و دیجیتال پرداخته است.
پروین همت افزا، روانشناس و دکترای روانشناسی عمومی
ایرنا: در سالهای اخیر، بسیاری از والدین بازی را بیشتر بهعنوان سرگرمی و راهی برای پر کردن اوقات فراغت کودک میبینند. از نگاه روانشناسی رشد، بازی چه جایگاهی در زندگی کودک دارد؟
همتافزا: یکی از مهمترین نکاتی که باید در نگاه جامعه نسبت به کودک اصلاح شود، همین برداشت تقلیلگرایانه از بازی است.
بازی برای کودک یک فعالیت تفریحی در کنار فعالیتهای مهمتر زندگی نیست؛ بلکه خودِ زندگی کودک است. همانطور که بزرگسالان از طریق گفتوگو، تجربه، کار و روابط اجتماعی جهان خود را معنا میکنند، کودک نیز از طریق بازی با جهان ارتباط برقرار میکند.
در نظریههای مهم روانشناسی رشد، از جمله …
