به گزارش ایرنا، وقف به عنوان یکی از مترقیترین و پویاترین نهادهای حقوقی، اقتصادی و اجتماعی در تمدن اسلامی، همواره نقشی بیبدیل در توسعه پایدار، شکوفایی تولید و بازتوزیع عادلانه ثروت ایفا کرده است. این سنت حسنه که ریشه در عمیقترین باورهای توحیدی و انساندوستانه دارد، فراتر از یک عمل عبادی صرف، یک سازوکار دقیق اقتصادی برای تضمین حیات مستمر جامعه به شمار میرود.
در ادبیات اقتصادی امروز، از وقف میتوان به عنوان یکی از پایدارترین شیوههای سرمایهگذاری نام برد که در آن، اصل سرمایه حفظ شده و منافع و عواید آن به صورت مستمر در چرخه تولید و خدمات اجتماعی به کار گرفته میشود.
نگاهی عمیق به ماهیت وقف نشان میدهد که این نهاد، در ذات خود با مفهوم «تولید» گره خورده است؛ زیرا واقف با حبس عین مال و رهاسازی منافع آن، در حقیقت یک منبع ثروت را از خطر استهلاک و مصرف روزمره نجات داده و آن را به یک بنگاه تولیدی دائمالفضل تبدیل میکند که میتواند تا قرنها به تولید علم، خدمات بهداشتی، محصولات کشاورزی و کالاهای فرهنگی بپردازد.
برای درک بهتر اهمیت وقف در شکوفایی تمدنی، کافی است به آرای متفکران و مورخان بزرگ مراجعه کنیم. چنانکه در متون معتبر تاریخی و جامعهشناختی نظیر «مقدمه ابن خلدون» به روشنی استنباط میشود، قوام و دوام تمدنها و همبستگی اجتماعی جوامع، وابستگی شدیدی به نهادهای مدنی و خیریه دارد که در جهان اسلام، این مهم بر دوش نهاد وقف استوار بوده است.
وقف با ایجاد زیرساختهای رفاهی، آموزشی و اقتصادی، بار بزرگی را از دوش دولتها برداشته و مشارکت مردمی را در توسعه و تولید به بالاترین حد ممکن میرساند. در دهههای اخیر نیز پژوهشگران اقتصاد اسلامی در مقالات و کتب متعددی از جمله کتاب «اقتصاد وقف و عرصههای نوین آن»، اثبات کردهاند که هدایت سرمایههای وقفی به سمت بخشهای مولد اقتصاد، میتواند یکی از مهمترین راهکارهای خروج از رکود و ایجاد اشتغال پایدار باشد.
از این منظر، وقف دیگر تنها به ساخت مسجد یا توزیع غذای نذری محدود نمیشود، بلکه میتواند حامی بزرگترین کارخانههای تولیدی، مزارع وسیع کشاورزی و شرکتهای پیشرفته دانشبنیان باشد.
ضرورت شرعی و قانونی؛ صیانت بیچونوچرا از نیت واقف
با وجود این شکوه تاریخی و کارکردهای بینظیر اقتصادی، …
