جواد روشن در گفت و گو با خبرنگار تئاتر ایرنا درباره ورود افراد غیر هنری و بازاری به عرصه تهیهکنندگی تئاتر اظهار کرد: باید از چند بخش به این اتفاق نگاه کرد و آن را مورد توجه قرار داد؛ اول اینکه تئاتر ما چقدر بنیه و شرایط اینکه اقتصادش به درستی بچرخد دارد؟ تهیهکننده هر کسی که میخواهد باشد باید با امیدی وارد شود، چر که سرمایهای را وارد میکند و انتظار دارد رقمی که میآورد به همراه رقم اضافهتری به او بازگردد و یا حداقل ضرر نکند، اما این مساله مطرح است که آیا ما سازوکار تولید تئاتر ما یعنی هزینه و عرضه و تقاضا میتواند رابطه درستی ایجاد کند یا خیر؟
او افزود: بسیاری از سالنهای ما ظرفیت پایین از نظر تعداد صندلی دارند و با احتساب تعداد شبهایی که قرار است اجرا روی صحنه برود تناسبی بین هزینهها و فروش وجود نیست، در حالی که هزینههای تولید ثابت است و فرد میخواهد با سالنی به عنوان مثال با ۹۰ یا ۲۰۰ صندلی به اجرا برود. هزینهای که بابت تمرین، دکور، لباس و گریم پرداخت میشود ثابت است و این ارقام تکرار میشود. از همین رو با در نظر گرفتن تمامی شرایط، در سالنهای کم ظرفیت، اجرا درآمد کمتری خواهد داشت.
بسیاری از نمایشها در همان وهله اول ضررده هستند
روشن گفت: با بررسی سالنها و ظرفیتها، بسیاری از نمایشها در همان وهله اول ضررده هستند و زمانی این ضرر جبران میشود که عوامل و بازیگران از حق و حقوق واقعی خود بگذرند؛ دوستانه و یا به هر روش دیگری. از سهم دستمزدی کم شده و دستمزد حقیقی را دریافت نمیکنند تا هزینههای تولیدی را پوشش دهند به انضمام هزینه سالن و غیره.
او میگوید: برخی افراد که ذوق و تمایلی برای ورود به عرصه تهیهکنندگی یا سرمایهگذاری در تئاتر داشتند، ناآگاه بودند و اطلاعات کاملی به آنها داده نشده است که هر مبلغی را وارد میکنند چقدر میتوانند از آن بهرهبرداری کنند. تعداد شبهای اجرا، ظرفیت، سالن و تعداد صندلیها مشخص است، در این باره که با کسر هزینهها چقدر دستش را میگیرد و با پولی که میآورد چه رابطهای را ایجاد میکند اطلاعاتی به فرد داده نمیشود. بنابراین بسیاری از اختلافها در میان راه به همین خاطر است که معادله درست تشریح یا برآورد نمیشود.
وی خاطرنشان کرد: مساله بعدی اینکه چه کسانی وارد شوند؟ حتما باید افرادی باشند که پول سالم و دغدغه کار را داشته باشند و اینکه صنفی دارند، دسترسی به آنها وجود دارد یا خیر که به طور معمول چنین دسترسی وجود ندارد. بسیاری از افرادی که سرمایه وارد کار کردهاند از طریق رابطه و صحبت بوده و بسیاری از آنها خارج از عرصه فرهنگ هستند و از بنگاههای اقتصادی غیرفرهنگی میآیند چون صرفا علاقهمند بوده و یا به دنبال آشنایی با چهرههای هنری هستند.
کسی که فرهنگی و دغدغهمند تئاتر نباشد با مشکل مواجه میشود
عضو هیات مدیره مرکزی خانه تئاتر گفت: بنابراین، کسی که در وادی فرهنگی آگاه نباشد و دغدغه نداشته باشد در میان راه با مشکل مواجه میشود، حتی رفتار فرهنگی، وضعیت بودجه و سازوکاری که ایجاد میکند منطبق با عرصه فرهنگ نیست. بنابراین باید از طریق اصناف یا خانه تئاتر برای آن چارهای اندیشیده شود، این مساله میتواند کمک کند و باید در این زمینه اطلاعرسانی شده و گفتوگوهایی صورت گیرد.
وی یادآور شد: انجمن هنرهای نمایشی در سالهای گذشته به سمت برگزاری کارگاهها و دورههای آموزشی با حضور اساتید در داخل و خارج از کشور در راستای تربیت مدیران تولید و تهیهکننده تئاتر رفتهاند تا به نوعی پروانه فعالیت بگیرند و اجازه کار رسمی داشته باشند که این اتفاق تاکنون نیفتاده است.
ما سوار یک کشتی هستیم
روشن معتقد است که افرادی داشتیم که با حسن نیت وارد این عرصه شدهاند اما از جامعه تئاتری ضربه خوردهاند، ضرر کردهاند و دلشکسته شدهاند.
به گفته وی، همه ما سوار یک کشتی هستیم و اگر کسی با دغدغهای وارد شد، اتفاق خوبی بیفتد و همراه با اخلاقمداری باشد میتواند به تئاتر کمک کند اما در برخی مواقع فقط منفعت خود را میبینیم.
او خاطرنشان کرد: این روزها اگر ۱۰۰ نمایش در تهران به روی صحنه میرود شاید فقط ۱۰ درصد آنها سودده باشد و مابقی روی کاغذ هم ضرر میدهد. اگر این رابطه درست تعریف نشود و آموزش درست ارائه نشود به طور قطع سرمایهگذار متضرر خواهد شد.
واقعیتهای تئاتر باید بازتعریف شود
عضو هیات مدیره مرکزی خانه تئاتر پیشنهاد داد: تماشاخانهها میتوانند اسپانسر داشته و بخشی از هزینهها را کم کنند، خانواده تئاتر باید این کار را انجام دهد چون منافع مشترک ایجاد میکند. تئاتر ما به لحاظ خصوصی وارد مرحله جدیدی شده که تجربیات ۱۰ سال پیش را گذرانده و باید اکنون جدی به موضوع وارد شد و روی مسائلی چون تهیهکنندگی، تولید بودجه و سرمایهگذار کار کرد. کارخانهداری که پول را میآورد سرمایهگذار است و تهیهکننده چیز دیگری است.
او تاکید کرد: واقعیتهای تئاتر باید بازتعریف شود.
