قرآن کریم *صلح* را اصل حاکم بر روابط انسانی میداند و با تعبیری کوتاه اما عمیق میفرماید:
﴿وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
*«صلح و آشتی بهتر است.»*
این جمله، هرچند در میان آیات مربوط به اختلافهای خانوادگی آمده، اما یک اصل فراگیر و همیشگی را بیان میکند: *جامعه سالم، جامعهای است که اختلافها را تا حد امکان با گفتوگو، گذشت و آشتی حل کند، نه با نزاع، انتقام و خشونت.*
امروز یکی از آسیبهای جدی جوامع، *دوقطبی شدن، تندروی در گفتار و تبدیل اختلاف نظر به دشمنی* است.
قرآن در برابر این وضعیت، انسانها را به استفاده از *«زبان پاک»* فرا میخواند؛ زبانی که به جای توهین، تحقیر و دشنام، بر احترام، ادب و کرامت استوار باشد.
بندگان شایسته خدا کسانیاند که حتی وقتی با سخنان بیهوده یا رفتارهای ناپسند روبهرو میشوند، کرامت خود را حفظ میکنند:
﴿وَإِذَا مَرُّوا بِاللَّغْوِ مَرُّوا کِرَامًا﴾
*«هرگاه با گفتار بیهوده روبهرو شوند، با بزرگواری از کنار آن میگذرند.»*
از نگاه قرآن، اگر کسی خطا کرد یا سخنی ناروا گفت، پاسخ مناسب، مقابله به مثل و شعلهور کردن آتش اختلاف نیست؛ بلکه *گذشت، خویشتنداری و تلاش برای اصلاح*، راهی است که هم جامعه را آرامتر میکند و هم دلها را به یکدیگر نزدیک میسازد.
به همین دلیل، قرآن در موارد گوناگون، از اختلاف میان زن و شوهر گرفته تا نزاعهای اجتماعی، مسلمانان را به *میانجیگری و اصلاح* دعوت میکند.
درباره اختلافهای خانوادگی میفرماید:
﴿فَلَا جُنَاحَ عَلَیْهِمَا أَنْ یُصْلِحَا بَیْنَهُمَا صُلْحًا وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
*(نساء: ۱۲۸)*
*«اگر آن دو با صلح و سازش اختلاف خود را برطرف کنند، مانعی نیست؛ و صلح، بهتر است.»*
این آیه تنها درباره خانواده نیست؛ بلکه الگویی برای همه روابط اجتماعی ارائه میدهد.
فرهنگ قرآن به ما میآموزد که *پیش از مراجعه به دادگاه، پیش از کشاندن اختلافها به عرصه تقابل و پیش از آنکه کینهها ریشه بدواند، افراد خیرخواه و دلسوز باید برای آشتی دادن و نزدیک کردن دلها پیشقدم شوند.*
خانواده، که مهمترین نهاد اجتماعی است، تنها با عشق پایدار نمیماند؛ بلکه *گذشت، مدارا و چشمپوشی از خطاهای یکدیگر*، پایههای استواری آن را میسازد.
همین منطق در جامعه نیز جاری است. هرجا اختلافی پدید آید، نخستین وظیفه انسانهای مسئول آن است که برای *اصلاح و آشتی* بکوشند، نه اینکه بیتفاوت بگذرند یا بر آتش اختلاف بیفزایند.
جامعهای که در آن *زبان احترام جای زبان نفرت را بگیرد، گذشت جای انتقام را، و میانجیگری جای دشمنی را*، جامعهای آرامتر، منسجمتر و نزدیکتر به آرمانهای قرآنی خواهد بود.
از همین رو، قرآن با جملهای کوتاه اما ماندگار، راه سعادت فرد و جامعه را چنین خلاصه میکند:
﴿وَالصُّلْحُ خَیْرٌ﴾
*«صلح و آشتی، همواره بهتر است.»*
*پرسش برای تأمل:*
*در اختلافهایی که پیرامون ما شکل میگیرد، آیا بیشتر به دنبال حل اختلاف و آشتی هستیم یا ناخواسته بر آتش آن میافزاییم؟*
*منبع: کانال تلگرامی مجمع مدرسین
به کانال تلگرام هم میهن بپیوندید
به کانال بله هم میهن بپیوندید
به کانال روبیکا هم میهن بپیوندید
