به گزارش اقتصادنیوز، اقتصاد ایران در فضای نه جنگ نه صلح فعلی با تورم بالا، کمبود نقدینگی و فشارهای ناشی از محدودیتهای تولید مواجه است و بسیاری از بنگاهها برای ادامه فعالیت خود با چالشهای جدی روبهرو شدهاند.
ابراهیم شیخ، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و اتاق ایران و عضو هیئت علمی سازمان مدیریت صنعتی، معتقد است در چنین شرایطی سیاستگذار باید با تأمین منابع مالی، تحریک تقاضا و رفع موانع تولید، جریان تولید را زنده نگه داشت.
خبر مرتبط خسروشاهی: خسارت جنگ با بیمهگری سنتی جبران نمیشود | «صندوق اتکایی» راه نجات بنگاهها پس از بحران است
اقتصادنیوز:رئیس سابق بیمه مرکزی میگوید: برای جبران خسارت جنگ، راهکار بیمهای سنتی پاسخگو نیست و دولت باید با ایجاد صندوقهای ویژه، پشتوانه صنعت بیمه شود.
او هشدار میدهد توقف تولید میتواند اقتصاد را وارد مرحلهای کند که دیگر مسئله فقط گرانی کالاها نباشد، بلکه کمبود کالا و اختلال در عرضه به بحران اصلی تبدیل شود.
گفتوگوی ابراهیم شیخ، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و اتاق ایران، معاون سابق وزیر صمت با اقتصادنیوز رابخوانید.
****
*آقای شیخ! اقتصاد ایران بنا بر تاکید اقتصاددانان و تحلیلگران و البته آمارهای رسمی، با تورم بالا و کمبود نقدینگی مواجه است. در چنین وضعیتی، چه سیاستهایی میتواند به بنگاهها برای ادامه حیات در چنین شرایطی کمک کند؟
به نظر من، در شرایط فعلی مهمترین مسئلهای که باید برای بنگاهها حل شود، موضوع تأمین منابع مالی است. اینکه نرخ تأمین منابع مالی چقدر باشد، مسئلهای ثانویه است؛ مسئله اصلی این است که بنگاه بتواند به منابع مالی مورد نیاز برای تداوم تولید دسترسی داشته باشد.
موضوع دوم، تحریک تقاضاست. باید به شکلی عمل کنیم که بنگاه بتواند محصولی را که تولید میکند، با استفاده از ابزارهای مختلف مالی به مشتری خود بفروشد.
در این مسیر، بانکها، نهادهای مالی، شرکتهای فناوری مالی و سایر ابزارهای تأمین مالی باید وارد عمل شوند و کمک کنند رونق در فرآیند فروش کالا اتفاق بیفتد.
اگر این چرخه به درستی شکل بگیرد، بنگاه میتواند با وجود افزایش هزینهها، اما با یک شرایط قابل مدیریت، تولید خود را ادامه دهد. محصول تولید میشود، وارد بازار میشود و مشتری امکان خرید آن را پیدا میکند.
منابع مالی که از طریق خرید مشتری و حمایت نهادهای مالی ایجاد میشود، دوباره به چرخه تولید بازمیگردد؛ یعنی برای تأمین مواد اولیه، پرداخت دستمزد نیروی کار و ادامه فعالیت بنگاه مورد استفاده قرار میگیرد.
وقتی تولید زنده باشد، وقتی کالا در جریان تولید قرار داشته باشد و در قفسهها برای انتخاب مشتری وجود داشته باشد، به مرور و با ایجاد تناسب میان عرضه و تقاضا، قیمتها نیز به سمت تعادل حرکت میکنند.این چرخه سالم اقتصاد است. چرخه معیوب فعلی؛ از کسری بودجه دولت تا توقف جریان تولید
*چه عواملی باعث شده این چرخه به درستی عمل نکند؟
چرخهای که امروز در اقتصاد ایران شاهد آن هستیم، متفاوت است. دولت به دلیل کاهش فروش درآمدهای نفتی و کاهش درآمدهای مالیاتی، با کسری قابل توجه بودجه مواجه شده است.
این کسری بودجه از یک طرف سیاستهای انقباضی ایجاد کرده که نتیجه آن محدود شدن توان بانکها برای پرداخت تسهیلات به بخش تولید بوده است.
از طرف دیگر، منابع کافی برای تأمین مالی مصرفکنندگان و تحریک تقاضا نیز وجود ندارد.در واقع، از یک سو پول برای تأمین مخارج دولت خلق میشود که به افزایش تورم منجر میشود و از سوی دیگر، جریان تولید با محدودیت مواجه میشود.
وقتی تولید متوقف یا محدود شود، عرضه کالا کاهش پیدا میکند. کاهش عرضه در کوتاهمدت میتواند عدم تعادل میان عرضه و تقاضا ایجاد کند و این عدم تعادل، افزایش قیمتها را به دنبال دارد.
اما باید توجه داشت که وقتی درباره گرانی صحبت میکنیم، فرض بر این است که کالا وجود دارد.وقتی کالا در بازار وجود نداشته باشد، دیگر مسئله فقط گرانی نیست.
برای مثال، یک بطری آب معدنی را در نظر بگیرید. اگر قیمت آن ۱۰ هزار تومان بوده و به ۲۰ هزار تومان رسیده باشد، میتوان گفت گران شده است.
اما اگر تولید این آب معدنی متوقف شود و دیگر در قفسه فروشگاه وجود نداشته باشد، در شرایطی که مشتری به آن نیاز دارد، ممکن است قیمت آن به چند برابر برسد؛ چراکه مسئله دیگر گرانی نیست، بلکه کمبود کالا است. اولویت امروز اقتصاد؛ حفظ تولید، اشتغال و دسترسی مردم به کالا
*با توجه به این شرایط، اولویت اصلی سیاستگذار اقتصادی چه باید باشد؟
به نظر من، اولویت اصلی در اقتصاد ایران باید حفظ و تداوم تولید باشد؛ نه اینکه فقط روی یک موضوع خاص تمرکز کنیم.
باید جریان تولید حفظ شود، اشتغال ادامه پیدا کند، نشاط اجتماعی حفظ شود، کالا تولید شود، عرضه کالا وجود داشته باشد و مردم امکان خرید داشته باشند.
اقتصادی که تولید در آن جریان داشته باشد، حتی اگر با مشکلاتی مواجه باشد، امکان اصلاح و بازگشت دارد. اما اگر جریان تولید آسیب ببیند، با توجه به اینکه واردات کالا نیز به دلیل شرایط جنگی و محدودیتهای موجود با مشکل مواجه شده است، حفظ اقتصاد بسیار دشوار خواهد شد.
صنعت و تولید زیر فشار سهگانه؛ انرژی، ارز و صادرات
*شما به ضرورت حفظ جریان تولید اشاره کردید. در شرایط فعلی، مهمترین موانعی که صنعت و بنگاههای تولیدی را تحت فشار قرار دادهاند چیست؟
تصور من این است که امروز صنعت و تولید کشور از زوایای مختلف تحت فشار قرار دارند.یکی از مهمترین فشارها مربوط به نهادههای تولید است. انرژی، برق و گاز بخش قابل توجهی از نهادههای مورد نیاز تولید را تشکیل میدهند. ما امروز شاهد آن هستیم که حتی برای چند روز، برق صنایع از دسترس خارج میشود و این موضوع به طور مستقیم بر روند تولید اثر میگذارد.
فارغ از مسئله قیمت انرژی که خود آن نیز افزایش یافته، عدم تأمین بههنگام و پایدار انرژی باعث شده هزینه تمامشده محصولات به شدت افزایش پیدا کند.
وقتی یک بنگاه نتواند برنامه تولید خود را به دلیل قطع یا محدودیت انرژی اجرا کند، علاوه بر کاهش تولید، هزینههای جانبی آن نیز افزایش پیدا میکند و در نهایت این هزینهها به قیمت نهایی کالا منتقل میشود. تأمین ارز برای مواد اولیه به یک چالش جدی تبدیل شده است
موضوع دوم، جریان تأمین ارز برای واردات مواد اولیه است.بخش قابل توجهی از صنایع کشور برای ادامه فعالیت خود نیازمند واردات مواد اولیه، قطعات و تجهیزات هستند. اما به دلیل مشکلاتی که در شرایط جنگی، کاهش فروش نفت، محدودیت صادرات و دشواری بازگشت ارز حاصل از صادرات ایجاد شده، این فرآیند با اختلال مواجه شده است.
وقتی یک تولیدکننده نتواند ارز مورد نیاز خود را به موقع تأمین کند، زنجیره تولید با مشکل مواجه میشود؛ چراکه مواد اولیه به موقع وارد نمیشود و بنگاه نمیتواند طبق برنامه فعالیت کند.
تولید فقط به داشتن کارخانه و نیروی کار وابسته نیست؛ بلکه یک زنجیره کامل از تأمین مواد اولیه، انرژی، منابع مالی، حملونقل و بازار فروش باید به صورت هماهنگ فعالیت کند. بازارهای صادراتی نیز در معرض از دست رفتن قرار گرفتهاند
جریان سوم، مشکلات مربوط به لجستیک صادرات کالا است.در شرایط فعلی، تولیدکننده ایرانی امکان صادرات آسان و کمهزینه را از دست داده است. هزینههای صادرات افزایش پیدا کرده و بخشی از بازارهای صادراتی نیز در معرض از دست رفتن قرار گرفتهاند.
بازار صادراتی زمانی حفظ میشود که تولیدکننده بتواند به صورت مستمر کالا تولید کند، کیفیت محصول را حفظ کند و کالا را در زمان مناسب به دست مشتری برساند.
اگر تولید متوقف شود یا کیفیت کاهش پیدا کند، مشتری خارجی به سرعت جایگزین دیگری پیدا میکند و بازگرداندن آن بازار بسیار دشوار خواهد بود.
بنابراین امروز صنعت کشور همزمان با چند مسئله مواجه است؛ تأمین انرژی، تأمین ارز، مشکلات صادرات، تأمین مالی و کاهش قدرت خرید بازار داخلی. اقتصاد سالم بدون تولید کالا و خدمات شکل نمیگیرد
*با توجه به مجموع این فشارها، چه تصویری از آینده اقتصاد ایران دارید و چه اقدامی باید در اولویت قرار گیرد؟
اقتصاد سالم اقتصادی است که ترکیب مناسبی از کالا و خدمات در آن وجود داشته باشد. اگر جریان تولید کالا در کشور دچار اختلال شود، با توجه به اینکه واردات نیز به دلیل شرایط موجود با محدودیت مواجه است، نمیتوان انتظار داشت که اقتصاد به شکل پایدار به فعالیت خود ادامه دهد.
به نظر من مهمترین کاری که امروز دولت، صاحبنظران اقتصادی، فعالان صنعتی، اتاقهای بازرگانی و تشکلهای بخش خصوصی باید دنبال کنند، این است که جریان تولید را تداوم دهند.
باید کمک کنیم بنگاهها فعال بمانند، اشتغال حفظ شود، تولید متوقف نشود و کالا به اندازه کافی در دسترس مردم قرار داشته باشد. اگر این اتفاق بیفتد، اقتصاد امکان عبور از شرایط دشوار فعلی را خواهد داشت و میتوان امیدوار بود که با بهبود شرایط، مسیر رشد و توسعه دوباره تقویت شود. بدون تولید پایدار، امکان عبور از بحرانهای اقتصادی وجود ندارد
*در نهایت، اگر بخواهید یک پیام اصلی برای سیاستگذاران اقتصادی داشته باشید، چه نکتهای را مطرح میکنید؟
پیام اصلی من این است که امروز باید تولید را محور سیاستگذاری اقتصادی قرار دهیم. اقتصاد کشور از جنبههای مختلف تحت فشار است و اگر جریان تولید آسیب ببیند، پیامدهای آن فقط اقتصادی نخواهد بود؛ بلکه بر اشتغال، رفاه اجتماعی و ثبات عمومی نیز اثر خواهد گذاشت.
باید همه ظرفیتها، از دولت گرفته تا بخش خصوصی، اتاقهای بازرگانی، انجمنها و تشکلهای صنعتی، در جهت حفظ تولید و تداوم فعالیت بنگاهها به کار گرفته شود.تولید باید زنده بماند؛ چراکه بدون تولید پایدار، امکان عبور از بحرانهای اقتصادی وجود ندارد. همچنین بخوانید روزهایِ جنگزده کسبوکارها | فروزانفرد: صرفاً یک «توقف آتش» است نه «آتشبس» | بستههای حمایتی دولت اثربخشی بالا ندارند وضعیت خطرناک روند سرمایه گذاری در ایران! مزایا و معایب صدور کارت اعتباری به پشتوانه سهام عدالت چیست؟ پیشبینی دلار ۲۴۰ هزار تومانی در سال 1405/ در سناریوی تشدید تنشها و افت بیشتر صادرات نفت قیمت دلار به چقدر می رسد؟+ فیلم
