به گزارش اقتصادنیوز، حسین توکلیان، استاد اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، در سرمقاله امروز -سهشنبه 20 مرداد 1405- روزنامه دنیای اقتصاد نوشت:
تورم ایران پدیده تازهای نیست. دهههاست که اقتصاد ایران با کسریهای مکرر بودجه، ناترازی شبکه بانکی، رشد بالای متغیرهای پولی، بیثباتی بازار ارز و شوکهای متعدد داخلی و خارجی دستوپنجه نرم میکند. با این حال، آنچه در ماههای اخیر مشاهده شده صرفا ادامه همان تورم مزمن با سرعت اندکی بیشتر نیست. اقتصاد وارد محدودهای شده که در آن خود رفتار قیمتگذاری تغییر کرده، افزایش قیمتها فراگیرتر شده و یک شوک مشابه میتواند اثری بسیار بزرگتر از گذشته بر تورم بگذارد.
برای فهم این وضعیت، پیش از هر چیز باید میان سه مفهوم تفاوت گذاشت. یک عامل میتواند زمینه ماندگاری تورم را فراهم کند، عامل دیگر میتواند در یک مقطع زمانی باعث جهش آن شود و عامل سوم میتواند آن جهش را در سراسر اقتصاد منتشر و ماندگار کند. بسیاری از اختلافنظرها درباره تورم ایران از جایی آغاز میشود که این سه مرحله در یکدیگر ادغام میشوند. خبر مرتبط چهار پیشران تورم از نگاه رئیس کل پیشین بانک مرکزی | چرا سیاست پولی کافی نیست؟ | راه مهار تورم از کدام مسیر میگذرد؟
در مورد ریشه بلندمدت مساله، جای تردید چندانی وجود ندارد. اقتصادی که برای سالهای طولانی با ناترازی بودجه روبهرو است، نمیتواند بهطور پایدار از تورم بالا مصون بماند. هنگامی که مخارج و تعهدات دولت و بخش عمومی بهطور مداوم از منابع پایدار آن فاصله میگیرد، این شکاف باید به شکلی تامین شود. بخشی از آن از بازار بدهی، بخشی از شبکه بانکی، بخشی مستقیم یا غیرمستقیم از منابع بانک مرکزی و بخشی از طریق ایجاد تعهداتی تامین میشود که سرانجام آثار خود را بر تقاضای اسمی، نرخ بهره، نقدینگی، انتظارات و ارزش پول ملی نشان میدهند.
پاسخ به این پرسش که چرا ایران برای سالهای طولانی تورم بالا داشته، با پاسخ به این پرسش که چرا تورم در چند ماه مشخص ناگهان جهش کرده یکی نیست. برای پرسش نخست، ناترازی مزمن بودجه، نحوه تامین آن، ناترازی شبکه بانکی و نبود یک لنگر معتبر اسمی در مرکز توضیح قرار دارند. برای پرسش دوم باید به دادههای همان دوره مراجعه کرد. در دورهای ممکن است نرخ ارز محرک اصلی …
