اما برای مردم عادی، شهریور ۱۳۲۰ بیش از آنکه با تغییر پادشاه معنا پیدا کند، با اتفاقاتی در بازار و سفره خانوار به یاد ماند. قیمتها بالا رفت، مواد غذایی کمیاب شد، ارزش پول کاهش یافت، فعالیت بسیاری از کارخانهها مختل شد و اقتصاد ایران برای چند سال درگیر نااطمینانی شد. شاخص هزینه زندگی تنها در فاصله سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۳ تقریبا چهار برابر شد. «تجارت فردا»ی این هفته (شماره ۶۴۴) سراغ پیامدهای اقتصادی و اجتماعی شهریور ۱۳۲۰ رفته و بررسی کرده است که اشغال ایران و جنگ جهانی دوم چگونه به اختلال در تجارت، کمبود کالا، جهش تورم، گسترش فقر و در نهایت بلوای نان منجر شد. تحمیل فقر
جامعه ایران، با وجود تحولات قابلتوجهی که در سالهای پیش از جنگ تجربه کرده بود، در آستانه شهریور ۱۳۲۰ همچنان جامعهای فقیر و آسیبپذیر به شمار میرفت. اقتصاد کشور عمدتا بر کشاورزی استوار بود و بخش بزرگی از جمعیت در روستاها زندگی میکردند. کشاورزی نزدیک به نیمی از تولید کشور را تامین میکرد، اما بهرهوری پایین بود، ابزارهای تولید همچنان سنتی باقی مانده بود و اغلب مردم درآمد کافی برای گذران زندگی نداشتند. در شهرها نیز وضعیت بهتری حاکم نبود. بسیاری از شهرها به روستاهایی بزرگ شباهت داشتند و بخش قابلتوجهی از ساکنان آنها از دسترسی مناسب به آموزش، بهداشت و دیگر خدمات عمومی محروم بودند.
در چنین شرایطی، ایران بدون آنکه نقش مستقیمی در جنگ یا جهتگیری خاصی در تحولات جهانی داشته باشد، به اشغال متفقین درآمد و همان ثبات شکننده اقتصادی و اجتماعی خود را نیز از دست داد. با این حال، در دوره رضاشاه پروژه گستردهای برای نوسازی کشور آغاز شده بود. راهآهن سراسری، جادهها، کارخانهها و دستگاه اداری جدید بخشی از سیمای ایران را تغییر داده بودند. صنعتیشدن نیز هرچند هنوز در مراحل ابتدایی بود، شتاب گرفته بود. کارخانههای …
