حجت الاسلام هادی سروش، استاد حوزه، در یادداشتی بمناسبت اول شهریور روز بزرگداشت شیخ الرئیس بوعلی سینا نوشت:
شیخ پر فروغ «ابن سینا» بعد هزار سال در دو رشته مهم فلسفه و طب همچنان نام آور است .
گرچه طب جدید تا حدودی توانسته بر طب سینوی سایه افکند ، اما فلسفه ابن سینا حتی با ورود جناب ملاصدرا همواره شاخصیت خویش محفوظ داشته است.
ماندگاری فلسفه
ابن سینا بزرگوار در ابتداء کتاب « عیون الحکمه » مینویسد : «فلسفه/حکمت، به کمال رساندنِ نفس انسانی است.» از این رهگذر است که چون فلسفه با استکمال نفس در دو بخش نظر و تفکر ، و نیز بخش عمل و اخلاق فعال است هیچ گاه کهنه و بی اثر نخواهد شد.
استکمال نفس
استکمال نفس کلید واژه ای که در فلسفه اسلامی ؛ اعم از مشاء ، اشراق ، حکمت متعالیه به وفور دیده می شود.
در استکمال نفس ؛ پرورش عقل و اندیشه است که به افزایش سطح تحلیل، نقد و استدلال منتهی می شود.
در استکمال نفس ؛ شناخت حقیقت و واقعیات جهان مطرح است که آدمی را از قیود توهمات با روش عقلی دور می کند.
و در آخر ؛ در استکمال نفس ، زندگی اخلاقی و معنادار جای دارد که انسان را رهسپار تامل گرایی در جهت خوبی ها و اخلاق و نهایتاً سعادت اُخروی می نماید.
رابطه فلسفه و وحی
اولین و مهمترین پرسش این است ؛ علم و دانشی در این سطح از ره آوری برای انسان است با بزرگترین ره آور سعادت دنیا و آخرت آدمی که منطق “وحی” است چه نسبتی دارد؟
در ابتداء اذعان کنم ؛ فلسفه اسلامی و حکمت الهی یک چشمه از سرچشمه ای بزرگ و ژرف بنام وحی است.
وحی به عنوان یکی ، و بلکه مهمترین منبع معرفتی انسان است. اگر وحی نبود عقلانیت در بشر همواره کودک در مهد بود.
بدون تردید نهال وحی که بوسیله پیامبران عظام الهی (صلوات الله اجمعین) کشت شد و آبیاری شد ، بوسیله علماء علوم عقلی و فلسفه تبیین عقلانی شد .
بدون شک ، رگه های وحیانی در آثار جناب فارابی در مباحث توحید ، یکپارچگی خلقت ، و اخلاق فردی و آداب شهرنشینی و .. به خوبی دیده میشود.
بعد از فارابی ، جناب ابن سینا در عرضه تفکر تجزیه و تحلیل در ساختار خلقت و نظام علت و معلول و استکمال نفس به اخلاق و تقرب به مبداء ؛ جداً بی نظیر است.
و در این ردیف از فیلسوفان ، نمیتوان …
