بحران سوئز در سال ۱۹۵۶ یکی از مهمترین نقاط عطف در افول امپراتوری بریتانیا بود. ماجرا از زمانی آغاز شد که «جمال عبدالناصر» رئیسجمهور مصر، کانال سوئز را ملی کرد؛ کانالی که برای بریتانیا نهتنها یک مسیر حیاتی برای انتقال نفت و تجارت با آسیا، بلکه نمادی از نفوذ و جایگاه امپراتوری این کشور بود. لندن که ملیشدن کانال را تهدیدی علیه منافع خود میدید، با فرانسه و اسرائیل برای حمله به مصر وارد یک توافق محرمانه شد.
به گزارش تابناک به نقل از فارس؛ اسرائیل در اکتبر ۱۹۵۶ به مصر حمله کرد و پس از آن بریتانیا و فرانسه با ادعای جداسازی طرفهای درگیر وارد جنگ شدند. اما این عملیات برخلاف انتظار لندن با مخالفت شدید آمریکا و شوروی مواجه شد. دولت «دوایت آیزنهاور» رئیسجمهور آمریکا، نگران بود که حمله به مصر باعث گسترش نفوذ شوروی در منطقه و تشدید احساسات ضداستعماری در جهان عرب شود.
ضربه اصلی اما در میدان جنگ وارد نشد؛ بلکه از عرصه اقتصادی آمد. آمریکا با اعمال فشار بر بریتانیا و تهدید به عدم حمایت از پوند، لندن را در موقعیتی قرار داد که ادامه عملیات برایش بسیار پرهزینه شد. دولت «آنتونی ایدن» سرانجام تحت فشار آمریکا مجبور به پذیرش آتشبس و عقبنشینی شد.
پس از آن، ماجرای سوئز بیش از آنکه صرفاً یک شکست نظامی باشد، نماد انتقال قدرت از امپراتوریهای اروپایی به ابرقدرتهای جدید بود. ناصر با حفظ کنترل مصر بر کانال، به قهرمان جهان عرب تبدیل شد و بحران سوئز به جنبشهای ضداستعماری در سراسر جهان شتاب بخشید. به همین دلیل، بسیاری از مورخان ۱۹۵۶ را لحظهای میدانند که بریتانیا عملاً دریافت دوران امپراتوری مستقلش به پایان رسیده است.
به چالش کشیدن قدرت بزرگتر با ابزارهای ارزان
اکنون، شبکه الجزیره در برنامهای با عنوان «بحران سوئز امپراتوری بریتانیا را متوقف کرد؛ آیا هرمز آمریکا را شکست خواهد داد؟» پیوند تاریخی را میان ماجرای کانال سوئز و تنگه هرمز برقرار کرده است.
«لاله خلیلی» استاد مطالعات خلیج فارس در دانشگاه اکستر و نویسنده کتاب «رگهای جنگ و تجارت» در این خصوص تصریح کرد آنچه امروز در تنگه هرمز و بابالمندب مشاهده میشود، از جهاتی یادآور تجربههای تاریخی درگیری بر سر مسیرهای دریایی و انرژی است، با این تفاوت که امروز ایران و انصارالله در برابر آمریکا، از روشهایی …
