به گزارش سرویس بین الملل تابناک، «ترکیه تودی» در مقالهای نوشته است: «در حالی که امضای «پیمان دفاعی مشترک مکه» در این هفته در صدر اخبار بوده است، این توافق نشاندهنده تغییر مهمی در معماری امنیتی جهان اسلام است. اما در کنار بحثها درباره دفاع جمعی، همکاری نظامی و بازدارندگی مشترک، یک جنبه به طور خصوصی مورد بحث قرار میگیرد: آیا این پیمان دارای بعد هستهای است؟
پاسخ کوتاه به این پرسش این است که توافق حاوی چنین بندی نیست، اگرچه زمینه را برای یک پیمان دفاعی متقابل بین امضاکنندگان فراهم میکند. حتی سطوح دفاع متعارف نیز مشخص نشده است و هیچ بند الزامآوری وجود ندارد که هیچ یک از طرفین را موظف کند فوراً در مسائل امنیتی یکدیگر دخالت کنند.
ظاهراً این توافق سهجانبه مشابه «توافقنامه دفاعی استراتژیک متقابل» دوجانبه است که روابط استراتژیک دیرینه عربستان و پاکستان را رسمیت بخشید. در آن زمان، برخی مقامات سعودی آن را یک «توافقنامه دفاعی جامع» شامل «تمام ابزارهای نظامی» توصیف کردند که این امر گمانهزنیهای گستردهای درباره «چتر هستهای» پاکستان را برانگیخت؛ و حتی اکنون نیز، موافقتنامه مکه، که پیمان دفاعی عربستان-ترکیه-پاکستان نامیده میشود، به نظر نمیرسد که این ابهام را تغییر دهد. این واقعیت باقی است که حضور و مشارکت هر کشور هستهای در یک سازوکار دفاعی، به طور خودکار معادله استراتژیک را تغییر میدهد، و اگرچه این گزینه (چتر هستهای صریح) مطرح نیست، اما این عامل در ذهن دشمنان باقی خواهد ماند.
برنامههای هستهای غیرنظامی عربستان
به عنوان مثال، مذاکرات جاری ریاض با واشنگتن بر سر چارچوب همکاری هستهای غیرنظامی - علیرغم اینکه برای اهداف صلحآمیز در نظر گرفته شده است - جنجال بینالمللی برانگیخته است که پادشاهی ممکن است خود را برای دستیابی نهایی به توانایی تسلیحات هستهای موقعیتدهی کند. این موضوع قابل توجه است، زیرا عربستان سعودی همچنان یکی از امضاکنندگان پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای است.
از سوی دیگر، اسلامآباد همواره اعلام کرده است که زرادخانه هستهای آن صرفاً برای دفاع ملی خود و حفظ حداقل بازدارندگی در برابر هند وجود دارد. هرگز هیچ اظهارنظر رسمی درباره گسترش «پوشش هستهای» به کشور دیگر صورت نگرفته است، اگرچه مواردی از سیگنالدهی استراتژیک وجود داشته …
