به گزارش جماران، جنگهای اخیر معادله جدیدی را پیش روی غرب قرار داده است، به طوری که موشکها و پهپادهای ارزانقیمت میتوانند سامانه های دفاع هوایی بسیار گرانقیمت و با ذخایر محدود را از بین ببرند.
گزارشها و تحلیلهای بریتانیایی نشان میدهد که در سایه نگرانیها از بحرانی شدیدتر در هر رویارویی احتمالی با چین،این بحران در اوکراین با کاهش ذخایر موشکهای پاتریوت و تشدید حملات روسیه در حال گسترش است، این در حالی است که جنگ آمریکا علیه ایران نشان داد که موشکهای پدافندی با چه سرعتی میتوانند مصرف شوند.
در مقابل، بریتانیا و اوکراین به مدلی روی آوردهاند که بر پهپادهای ارزانتر و با تولید آسانتر متکی است و از تجربه رزمی اوکراین و قابلیتهای صنعتی بریتانیا برای تولید انبوه آنها بهره میبرد.
بین موشک پاتریوت پدافندی که هر کدام میلیونها دلار هزینه دارد و پهپادهایی با هزینه کمتر و تولید آسانتر این گزارش، بحران ذخایر غربی و کندی جایگزینی آنها، عدم تعادل هزینه حمله و دفاع، و امیدواری به تولید انبوه پهپادها برای تغییر معادله فرسایش را بررسی میکند.
معادله فرسایش
مجله اکونومیست میگوید که اوکراین با تشدید بمباران کییف توسط روسیه با موشکهای بالستیک و مافوق صوت، با فشارهای فزایندهای بر دفاع هوایی خود مواجه است و اشاره میکند که ذخایر مهمات پدافندی آن رو به اتمام است، این در حالی است که سامانههای موشکی پاتریوت اکثر این حملات را خنثی میکردند.
این بحران فقط به اوکراین محدود نمیشود، زیرا این مجله وضعیت اوکراین را بارزترین نشانه کمبود موشکهای پدافندی در غرب توصیف میکند و میافزاید که کاهش ذخایر آمریکا به توضیح بیمیلی مکرر دونالد ترامپ رئیسجمهور برای اجرای تهدیدات خود مبنی بر بازگشت به جنگ با ایران کمک میکند، این در حالی است که نگرانیهای فزاینده در میان متحدان واشنگتن مطرح است.
اگرچه کمبود مهمات در جنگهای فرسایشی بزرگ معمول است، اما نکته قابل توجه -به گفته گزارش- این است که ایالات متحده پس از یک جنگ کوتاه علیه یک قدرت متوسط با این کمبود مواجه است.
به نظر میرسد نگرانیها در مورد رویارویی احتمالی با چین بیشتر است، زیرا این مجله به نقل از مطالعه اخیر بنیاد آمریکایی «هریتیج» گزارش میدهد که ایالات متحده ممکن است موشکهای رهگیر خود را ظرف چند روز تمام کند، که میتواند مانع از استفاده آن از پایگاههای خود در ژاپن و گوام شود.
دلیل مستقیم این بحران -همانطور که مجله توضیح میدهد- استفاده گسترده ایالات متحده و متحدانش در خاورمیانه از موشکهای رهگیر در طول جنگ ترامپ علیه ایران در سال جاری است، زیرا مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی تخمین میزند که پنتاگون تقریباً دو سوم ذخایر موشکهای پاتریوت خود را قبل از جنگ، به همراه نسبتهای زیادی از انواع دیگر موشکهای رهگیر، پرتاب کرده است.
اما مشکل فراتر از کمبود موجودی به هزینه بالای دفاع میرسد، زیرا موشکهای بالستیک عموماً ارزانتر از موشکهای مورد استفاده برای رهگیری آنها هستند و قیمت یک موشک رهگیر پاتریوت مدل «پاک-3 اماسئی» بین 4 تا 5 میلیون دلار است، همچنین معمولاً حداقل دو موشک رهگیر به سمت موشک مهاجم پرتاب میشود تا شانس اصابت آن افزایش یابد.
صنایعی که همگام نیستند
اکونومیست بر این باور استکه جنگ بحرانی را که طی دههها انباشته شده بود، تسریع کرده است، زیرا صنایع دفاعی در دو سوی اقیانوس اطلس، علیرغم سرعت گرفتن جنگها، همچنان با سرعت زمان صلح کار میکنند. در همین حال، گسترش جهانی موشکها، هزینهکردن بر روی تسلیحات پیشرفته به جای مهمات آنها، و اعتماد بیش از حد به برتری هوایی آمریکا، این مشکل را تشدید کرده است.
مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی تخمین میزند که بازسازی موجودی موشکهای پاتریوت به سطح قبل از جنگ تا سال 2029 طول خواهد کشید، و حتی آن زمان نیز کنگره باید با درخواست ترامپ برای افزایش بودجه دفاعی به 1.5 تریلیون دلار - افزایشی 50 درصدی نسبت به هزینههای کنونی - موافقت کند که این مجله آن را بعید میداند.
یکی از راهحلها، تسریع در تولید است، زیرا تولیدکنندگان امسال توافق کردهاند که تولید موشکهای پاتریوت "PAC-3" را از 600 به حدود 2000 موشک در سال تا اوایل دهه 2030 افزایش دهند، در حالی که پنتاگون برای افزایش سریعتر تولید درخواست پیشنهاداتی را ارائه کرده است.
بر اساس این گزارش، ظرفیتهای صنعتی متحدان ممکن است به جبران بخشی از کمبود کمک کند، زیرا ژاپن سالانه حدود 30 موشک رهگیر "PAC-3" را تحت لیسانس تولید میکند و بیشتر آنها را برای استفاده داخلی اختصاص میدهد، در حالی که شرکت اروپایی "MBDA" آماده است تا تولید موشکهای "PAC-2" که از مدلهای قدیمیتر هستند، در آلمان آغاز کند.
اما فشار بر بخش تامین این موشکها افزایش مییابد، زیرا 19 کشور به پاتریوت به عنوان یک سیستم اصلی دفاعی برای اهداف خاصی مانند پایگاههای هوایی وابسته هستند، در حالی که شرکت لاکهید مارتین - تولیدکننده پیشرفتهترین نسخه "PAC-3 MSE" - میگوید که با توجه به اختیار پنتاگون در تغییر مسیر این موشکها برای نیازهای خود نمیتواند زمان تحویل را برای هیچ مشتری خارجی تضمین کند.
در پایان گزارش، اکونومیست نتیجه میگیرد که تمام راهحلهای ممکن برای کمبود موشکهای رهگیر به زمان نیاز خواهند داشت، حتی با تسریع و گسترش دامنه آنها.
انقلاب پهپادها
آرون داوسون، پژوهشگر، در مقالهای که در روزنامه ایندیپندنت منتشر شد، به موشکهای بریتانیایی «استورم شادو» اشاره میکند که بریتانیا در اواخر سال ۲۰۲۴ به اوکراین اجازه استفاده از آنها را در داخل روسیه داده بود. او توضیح میدهد که این موشکها قادر به هدف قرار دادن اهداف با ارزش بالا در پشت خطوط روسیه هستند، اما ذخایر بریتانیا و متحدانش از آنها محدود و هزینه آنها بالا است.
داوسون معتقد است که پهپادهای دوربرد میتوانند این محدودیتها را کاهش دهند، زیرا اگرچه کلاهکهای کوچکتر و قابل رهگیریتری نسبت به موشکهای کروز حمل میکنند، اما ارزانتر و ساخت آنها آسانتر است. او میافزاید که اگر لندن و کییف بتوانند آنها را به اندازه کافی تولید کنند، اهمیت آنها در تأثیر تجمعی حملات گسترده و مکرر در عمق روسیه خواهد بود.
اما نویسنده توضیح میدهد که تولید پهپادها در مقیاس وسیع به در دسترس بودن قطعات، قابلیتهای تولیدی و زنجیرههای تأمین امن بستگی دارد، در حالی که اثربخشی آنها به غلبه بر پدافند هوایی و جنگ الکترونیک روسیه متوقف میشود، اگرچه این محدودیتها با محدودیتهای ذخایر موشکهای کروز متفاوت است.
داوسون پهپاد رهگیر «اختاپوس» را که برای مقابله با پهپادهای روسیه علیه اوکراین استفاده میکند، به عنوان نمونهای از تولید پهپاد در بریتانیا برجسته میکند، زیرا طرحهای اوکراینی که در میدان آزمایش شدهاند با تخصص مهندسی بریتانیا توسعه یافته و سپس در مقادیر زیاد در کارخانههای بریتانیا تولید میشوند و انتظار میرود ماهانه هزاران واحد تولید شود.
این پژوهشگر به این نتیجه میرسد که این مدل، رابطه سنتی بین اوکراین و تأمینکنندگان غربی سلاح آن را متحول میکند، زیرا کییف دیگر فقط یک مشتری نیست، بلکه طرحهای آزمایش شده در میدان و تجربه عملیاتی را ارائه میدهد، در حالی که بریتانیا تخصص مهندسی و ظرفیت صنعتی، گواهینامههای تأیید، سرمایه و دسترسی به بازارهای بینالمللی را فراهم میکند.
این مقاله به معنای این تغییر برای مسکو میپردازد، زیرا داوسون معتقد است که حمایت بریتانیا از پهپادهای دوربرد اوکراینی چالشی متفاوت با تصمیم استورم شادو است. مشکل فقط در توانایی فناوری بریتانیا برای هدف قرار دادن اهداف در داخل روسیه نیست، بلکه در این احتمال است که قابلیتهای صنعتی بریتانیا میتواند به کییف کمک کند تا این حملات را در مقیاس وسیعتر ادامه دهد.
این پژوهشگر به این نتیجه میرسد که سوال واقعی در توانایی اوکراین و شرکای آن در نوآوری، تولید سلاح و انجام حملات با سرعتی است که امکان تحمیل هزینه به روسیه را فراهم کند، قبل از اینکه مسکو بتواند حملات را دفع کرده، خسارات خود را جبران کرده و با آنها سازگار شود.
