صبح سهشنبه، در محل وزارت بهداشت در بلوار ایوانک، دو نهاد درگیر در جنگ- یعنی دیپلماسی و درمان - با ذکر حماسه نیروهای مسلح، پای میز «همافزایی سلامت و سیاست خارجی، گرد هم آمدند.
دستور کار نشست وزارت بهداشت با حضور وزرای خارجه و بهداشت، دو بخش اصلی داشت: امضای تفاهمنامه بازسازی زیرساختهای تخریبشده جنگ، و سپس آیین روز خبرنگار.
به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، سخن را با درود به شهدا - خاصه شهدای سلامت - گشود و گفت که نیروهای مسلح ایران، بزرگترین ارتش ظاهری جهان را در میدان به زانو درآوردند و جمهوری اسلامی خود را بهمثابه قدرتی سرسخت و شکستناپذیر به اثبات رساند. او افزود که بارها از زبان مقامات خارجی شنیده که ایرانیان همگان را به حیرت واداشتهاند؛ همان دشمنی که روزی توئیت تسلیم بدون قید و شرط را منتشر کرد، ناچار به میز مذاکره آمد و ایران، افزون بر میدان نبرد، میدان اخلاق، شرافت و عزت را نیز از آن خود کرد.
عراقچی، یکی از دشوارترین مأموریتهای وزارت امور خارجه در روزهای جنگ را تأمین نیازهای درمانی برشمرد و تصریح کرد که «تأمین دارو و تجهیزات، یک سوی ماجراست و انتقال آنها به کشور، سوی دیگر آن.» او با اشاره به عملکرد درخشان وزارت بهداشت، از نبود کمبودیِ احساسشده در این حوزه سخن گفت و تأکید کرد که کادر سلامت، لحظهای مراکز درمانی را تعطیل نکرد. به گفته او، تمامی نمایندگیهای ایران در خارج از کشور مأموریت دارند که در حوزه دیپلماسی سلامت یاریرسان باشند و هماهنگی کامل با وزارت بهداشت برقرار است.
عراقچی سپس به کمکهای گسترده ایرانیان خارجازکشور، شیعیان و مسلمانان جهان اشاره کرد که میلیونها دلار و در یک نوبت، ۲۵ دستگاه آمبولانس را شامل میشد. این کمکها به کشور منتقل شد. او از ظفرقندی خواست تا یک بیمارستان آسیبدیده را برای بازسازی نمونهوار مشخص کند؛ و بیمارستان امام علی (ع) اندیمشک با بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد تخریب، انتخاب شد. عراقچی اعلام کرد که رقم بازسازی تاکنون تقریباً تأمین شده و کمکها ادامه خواهد یافت؛ همکاران وزارت خارجه نیز بخشی از حقوق خود را به این امر اختصاص دادهاند. او با صراحت از ایرانیان علاقهمند دعوت کرد تا در این کار خیر مشارکت کنند و دستگاههای اهدایی یا بخشهای بازسازیشده را به نام خود ثبت نمایند.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، نیز با قدردانی از همراهی دستگاه دیپلماسی، بار سنگین این ایام را بر دوش وزارت امور خارجه دانست و گفت که در تفاهمنامهها با طرفهای متخاصم، دستاوردهایی بیسابقه حاصل شده که شایسته تقدیر است. او تأکید کرد: «اگر در حوزه سلامت به دنبال رشد علمی هستیم، ناچاریم با دیپلماسی سلامت ارتباطی تنگاتنگ داشته باشیم.» به گفته او، رشتههایی مانند سرطان بانوان با کمک دیپلماسی راهاندازی شده و دانش پیوند کبد نیز از همین مسیر وارد کشور شده است. رفتوآمد علمی، اعزام دانشجو و ارتباط با مجامع بینالمللی به وزارت امور خارجه وابسته است و حتی در حملونقل دارو تسهیلاتی فراهم شده است. مبنای تفاهمنامه امروز، هدایت کمکهای ایرانیان خارجازکشور به بازسازی بیمارستانهای آسیبدیده، بهویژه اندیمشک، است.
تقدیرها در کنار نقدها
پس از امضای تفاهمنامه، فضا به گرامیداشت روز خبرنگار تغییر یافت و پرسشوپاسخ با وزیر بهداشت و معاونانش آغاز شد. ظفرقندی، پیشتر در پیام خود نوشته بود که خبرنگاران در روزهای جنگ، بحران و شایعه، با روایت دقیق و مسئولانه، نگهبان اعتماد عمومی هستند. خبرنگارانی که خود بخشی از روایت جنگ بودند، اکنون روبروی مسئولان نشسته بودند تا از نزدیک پاسخ پرسشهای خود را بشنوند.
خبرنگاران حاضر، ضمن تقدیر از عملکرد سیستم سلامت در ایام جنگ و نیز قدردانی از روابط عمومی وزارت بهداشت که در شرایط بحرانی، اطلاعرسانی بهموقع و شفافی را رقم زد، پرسشها و نقدهای خود را نیز بیپروا مطرح کردند. محور اصلی اپرسشها چند حوزه بود: کاستیهای دارویی که علیرغم بهبود نسبی، همچنان در برخی اقلام حیاتی احساس میشود؛ مشکلات بیمهای که بار مالی درمان را بر دوش بیماران سنگین کرده است؛ و فرسودگی بیمارستانها که پیش از جنگ نیز گریبانگیر نظام سلامت بود و حالا با آسیبهای جنگی، ابعاد تازهای یافته است.
در این بخش، مهدی پیرصالحی، رئیس سازمان غذا و دارو، به محدودیتهای عینی مسیرهای انتقال اشاره کرد. او گفت که بسیاری از مسیرهای هوایی در جنگ بسته شده و پس از آن نیز در برخی کشورها محدودیتها باقی مانده است. به گفته او، محمولههایی در جبلعلی و کراچی متوقف شدهاند که این موانع، روند تأمین را دشوار کرده، هرچند که کمبودها نسبت به ماههای قبل کاهش یافته است.
سخن پیرصالحی، گزارشی دقیق از گلوگاههایی بود که هنوز باز نشدهاند.
ظفرقندی در پاسخ به پرسشی درباره میزان تابآوری سیستم سلامت در صورت ادامهدار بودن جنگ نیز، گفت: «انشاءالله جنگی دیگر رخ ندهد. جنگ چیز خوبی نیست. بهعنوان کارشناس حوزه تروما و بحران، میگویم تابآوری ما خدشهپذیر نیست و هر روز بهتر شدهایم.» او به مراسم تشییع اشاره کرد و گفت که در مجموع ۳۰ تا ۴۰ میلیون شرکتکننده در مجموعه شهرها داشتیم و ۱۸ بیمارستان صحرایی برپا کردیم و در این مراسم یک نفر هم فوت یا شهید نداشتیم و پنج مورد عملیات احیا داشتیم. به گفته او، الگویی چنینی و سازماندهی آن را میتوان در سازمانهای جهانی ارائه کرد.
با این حال، وزیر بهداشت در پاسخ به نقدهای مطرحشده، اذعان کرد که نظام سلامت با چالشهای ساختاری جدی مواجه است و «همه مشکلات با یک تفاهمنامه حل نمیشود»، اما تأکید کرد که هماهنگی با وزارت خارجه میتواند بخشی از گرهها را بگشاید. او قول داد که موضوع بیمهها و فرسودگی بیمارستانها در دستور کار جدی وزارتخانه قرار گیرد و از خبرنگاران خواست که نقش نظارتی خود را در این مسیر ادامه دهند.
تلنگرهای منطقی یک نشست
نشست با تمرکز بر هماهنگی دیپلماسی و سلامت برای بازسازی و تداوم تأمین، به پایان رسید.
اینجا دو تصویر در کنار هم قرار گرفت: از یکسو، شاهکار نظام سلامت در جنگ - تداوم خدمات بدون وقفه، تأمین نیازها در شرایط بحرانی، انسجام ملی که مرزها را درنوردید و مدیریت موفق مراسمی با دهها میلیون شرکتکننده بدون تلفات - و از سوی دیگر، کاستیها و محدودیتهای ساختاری که خبرنگاران به زبان آوردند: کمبودهای دارویی، فشار هزینههای درمان بر مردم و زیرساختهای فرسودهای که سالهاست نیازمند بازسازی اساسی است.
دعوت عراقچی برای مشارکت در بازسازی بیمارستان اندیمشک و سایر بازسازیها، گزارش دقیق پیرصالحی از مسیرهای مسدود، تأکید ظفرقندی بر تابآوری خدشهناپذیر سیستم سلامت، و در کنار همه اینها، نقدهای صریح خبرنگاران از کاستیهای موجود - همه و همه، روایتی چندلایه از وضعیت کنونی نظام سلامت ترسیم کرد: جنگی که به پایان رسیده، اما زخمهای آن همچنان نیازمند مراقبت است؛ سیستمی که در بحران درخشید، اما در عادیترین مسائلِ روزمره، همچنان با پرسشهای بیپاسخ دستبهگریبان است.
