شاید هنوز بسیاری از والدین بلوغ را پدیدهای میپندارند که با چهارده یا پانزدهسالگی و ورود به دبیرستان آغاز میشود. این تصور رایج، هرچند ریشه در تجربههای نسلهای پیشین دارد، با واقعیت زیستی نسل امروز فاصلهای معنادار یافته است. به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، مطالعات علمی متعدد در ایران نشان میدهد که سن شروع بلوغ فیزیولوژیک، بهویژه سن اولین قاعدگی در دختران، طی دهههای اخیر کاهش یافته و این روند همچنان ادامه دارد. میانگین سن منارک یا همان قائدگی که زمانی نزدیک به چهارده سال بود، اکنون در بسیاری از پژوهشها به حدود دوازده تا سیزده سال رسیده و نشانههای اولیه بلوغ، از جمله رشد پستان یا موی زهار، گاه از نه یا دهسالگی ظاهر میشود. الگوی جهانی و ایرانی این کاهش، بخش کوچکی از یک الگوی جهانی است. در ایران، پژوهشی بر جفتهای مادر و دختر نشان داد که میانگین سن قاعدگی از ۱۳٫۸۸ سال در نسلهای متولد حدود ۱۹۳۰ به ۱۲٫۹۸ سال در نسلهای بعدی رسیده است؛ کاهشی معادل حدود یکدهم و نیم سال در هر دهه. مطالعات ملی مبتنی بر دادههای طرحهای سلامت و بیماری نیز همین مسیر را تأیید کردهاند: از ۱۳٫۸۶ سال در اواخر دهه شصت به ۱۳٫۶۵ سال در اواخر دهه هفتاد، و در بررسیهای جدیدتر حتی پایینتر. در اصفهان، میانه سن منارک به ۱۲٫۰۵ سال رسیده و در تهران نیز اعداد مشابهی گزارش شده است. همزمان با این تغییر، میانگین قد نسل جدید افزایش یافته و شاخص توده بدنی بالا رفته است؛ عواملی که بهطور مستقیم با زمانبندی بلوغ مرتبط هستند. سن بلوغ متفاوت در کشورها نگاهی به کشورهای دیگر نشان میدهد که این کاهش پدیدهای جهانی است، هرچند شدت آن متفاوت است. در ایالات متحده میانگین سن منارک حدود ۱۲٫۸ سال، در ژاپن ۱۲٫۵، در چین نزدیک به ۱۲٫۴ و در اسپانیا و یونان حتی پایینتر و حدود ۱۲ تا ۱۲٫۳ سال گزارش شده است. در بسیاری از کشورهای اروپای شمالی مانند دانمارک، سوئد و هلند، این عدد نزدیک به ۱۳ سال است. در مقابل، در کشورهایی با وضعیت تغذیهای و اقتصادی ضعیفتر، سن بالاتر میماند: نپال حدود ۱۶٫۲ سال، سنگال ۱۶٫۱، بنگلادش و پاپوآ گینه نو نزدیک به ۱۵٫۸ و تانزانیا حدود ۱۵٫۲ سال. این پراکندگی نشان میدهد تغذیه، بهداشت و سبک زندگی چگونه زمانبندی زیستی بدن را جابهجا میکنند. …
