البته اصل راهاندازی این تورنمنت خبر تازهای نیست. کنفدراسیون فوتبال آسیا در آذر سال قبل بهصورت رسمی اعلام کرد که پس از بررسیهای داخلی و انجام مشورتهای اولیه، تصمیم گرفته است لیگ ملتهای آسیا را به برنامه مسابقات تیمهای ملی اضافه کند. در آن مقطع تأکید شد که فرمت، جدول زمانی و نحوه اجرای مسابقات همچنان در دست بررسی است.
هدف AFC ایجاد ساختاری منظم برای استفاده از پنجرههای بینالمللی فیفا است. بسیاری از فدراسیونهای آسیایی برای پیدا کردن حریف مناسب در دیدارهای دوستانه، تأمین هزینه سفر و هماهنگیهای اجرایی با مشکل روبهرو هستند و در مواردی نیز مسابقاتی برگزار میشود که ارزش فنی چندانی ندارد. لیگ ملتها قرار است این دیدارها را به مسابقاتی رسمی میان تیمهایی با سطح نزدیک تبدیل کند.
روزنامه اماراتی «الاتحاد» در گزارشی که ماه مارس منتشر شد، نوشت پروژه از مرحله پیشنهاد اولیه عبور کرده و کار روی ساختار اجرایی آن آغاز شده است. براساس این گزارش، AFC برگزاری نشستها و کارگاههایی با فدراسیونهای عضو را شروع کرده و همزمان مذاکرات مربوط به بازاریابی و فروش حق پخش مسابقات نیز در جریان است.
طرح مورد بررسی شامل حضور هر ۴۷ عضو کنفدراسیون فوتبال آسیا و تقسیم تیمها در چند سطح متفاوت است. جایگاه تیمها براساس رتبه و قدرت آنها تعیین خواهد شد و سیستم صعود و سقوط میان سطوح نیز بخشی از فرمت پیشنهادی مسابقات است. به این ترتیب، تیمهای قدرتمند با یکدیگر روبهرو میشوند و تیمهای سطح پایینتر نیز فرصت رقابت با حریفانی نزدیک به توانایی خود را خواهند داشت.
هنوز سیدبندی یا تقسیمبندی رسمی منتشر نشده است، اما در صورت تصویب فرمت چندسطحی، ایران به احتمال زیاد در بالاترین سطح قرار خواهد گرفت. در چنین شرایطی تیم ملی میتواند در پنجرههای فیفا به جای برگزاری دیدارهای دوستانه پراکنده، بهطور منظم مقابل تیمهایی مانند ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان، قطر و ازبکستان بازی کند.
یکی دیگر از پیشنهادهای مطرحشده، ایجاد ارتباط میان نتایج لیگ ملتها و مسیر صعود به جام ملتهای آسیا یا مسابقات مقدماتی جام جهانی است. این بخش هنوز به تصویب نهایی نرسیده و AFC اعلام کرده تصمیمگیری درباره امتیازات ورزشی، فرمت گروهها و نحوه صعود پس از مشورت با فدراسیونهای عضو انجام خواهد شد.
داتو ویندزور جان، دبیرکل کنفدراسیون فوتبال آسیا، پیشتر گفته بود این مسابقات باید امکان برگزاری منظم دیدارهای باکیفیت را برای ۴۷ فدراسیون عضو فراهم کند و در کنار کاهش مشکلات سفر و هزینهها، ثبات بیشتری به برنامه تیمهای ملی بدهد. او همچنین از استقبال شرکای تجاری و پخشکنندگان تلویزیونی از ایده برگزاری چنین تورنمنتی خبر داده بود.
مطابق اطلاعات منتشرشده در رسانههای عربی، احتمال دارد نخستین دوره لیگ ملتهای آسیا پس از پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ عربستان آغاز شود. جام ملتها از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه برگزار خواهد شد و پس از آن AFC فرصت دارد تقویم تازه مسابقات ملی را اجرایی کند.
لیگ ملتهای اروپا از سال ۲۰۱۸ با هدف کاهش دیدارهای دوستانه کماهمیت راهاندازی شد و اکنون AFC نیز به دنبال اجرای الگویی مشابه است. زمان آغاز، تعداد سطوح، شیوه گروهبندی و ارتباط احتمالی مسابقات با رقابتهای انتخابی هنوز رسمی نشده، اما بررسی رسانههای عربی نشان میدهد پروژه لیگ ملتهای آسیا وارد مراحل اجرایی شده و اعلام جزئیات آن پس از جام ملتهای آسیا دور از انتظار نیست.
