برترینها: امضای «پیمان دفاعی مکه» میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان، خیلی زودتر از آنچه تصور میشد به موضوعی فراتر از یک توافق امنیتی میان سه کشور تبدیل شد. این توافق که بر اساس اصل دفاع جمعی شکل گرفته، در شرایطی امضا شده که معادلات امنیتی خاورمیانه پس از جنگها و درگیریهای اخیر منطقه با تغییرات جدی روبهرو شده است. حالا برخی تحلیلگران این پرسش را مطرح میکنند که آیا سه کشور در حال شکل دادن به یک چارچوب امنیتی تازه در منطقه هستند؛ چارچوبی که میتواند در آینده بر معادلات ایران و حتی اسرائیل نیز تأثیر بگذارد؟
بر اساس آنچه درباره این توافق منتشر شده، مهمترین اصل «پیمان مکه»، دفاع جمعی است؛ به این معنا که حمله مسلحانه به هر یک از سه کشور، حمله به تمامی اعضای پیمان تلقی خواهد شد. در نتیجه، عربستان، ترکیه و پاکستان تلاش میکنند با ایجاد نوعی تعهد امنیتی متقابل، هزینه هرگونه اقدام نظامی علیه یکی از اعضا را افزایش دهند. خبرگزاری فارس نیز با اشاره به همین بند، «اصل دفاع جمعی» را مهمترین بخش توافق دانسته و هدف آن را تقویت بازدارندگی و گسترش همکاریهای نظامی میان سه کشور عنوان کرده است. چرا عربستان به چنین پیمانی نیاز دارد؟
یکی از تحلیلهایی که درباره انگیزه ریاض مطرح شده، افزایش نگرانیهای امنیتی عربستان در شرایط جدید منطقه است. برخی تحلیلگران معتقدند عربستان نمیخواهد در صورت شکلگیری یک درگیری گسترده، خود را در برابر چند جبهه به صورت همزمان ببیند. در همین چارچوب، از احتمال درگیری با حوثیها و حشدالشعبی و حتی سناریوهای مربوط به درگیری زمینی سخن گفته شده است؛ سناریویی که رسانههای سعودی نیز روز گذشته درباره آن هشدارهایی منتشر کردند.
از سوی دیگر، سابقه تحولات اخیر منطقه نیز باعث شده که تحلیلگران تشکیل این پیمان را برای مقابله با تهدیدات احتمالی از سوی ایران و جبهه مقاومت قلمداد کنند. عربستان در جریان جنگ ۴۰ روزه بارها هدف حملات موشکی و پهپادی ایران قرار گرفت و طبیعتاً یکی از مهمترین دغدغههای امنیتی ریاض، یافتن سازوکاری برای افزایش بازدارندگی در برابر چنین تهدیدهایی است. پاکستان اگرچه در سالهای اخیر تلاش کرده نقش میانجی و متوازنکننده میان تهران و ریاض را حفظ کند، اما نزدیکی فزاینده این کشور به عربستان در قالب توافق جدید میتواند این سؤال را ایجاد …
