هر بار که باران بر دامنههای زاگرس میبارد، بخشی از آب در شیب تند کوهستان به راه میافتد؛ روانآبی که اگر در بالادست مهار نشود، بهجای آنکه در خاک نفوذ کند و سفرههای زیرزمینی را تغذیه کند، از حوزه آبخیز خارج میشود و گاهی با خود خاک، پوشش گیاهی و بخشی از سرمایههای روستایی و کشاورزی را نیز میبرد.
کهگیلویه و بویراحمد در قلب زاگرس، از همین منظر یکی از مهمترین عرصههای آبخیزداری کشور است؛ استانی با جنگلهای گسترده، مراتع ارزشمند، شیبهای کوهستانی و حوزههای آبخیز فراوان که از یک سو ظرفیت مهمی برای ذخیره و تولید آب دارد و از سوی دیگر در برابر فرسایش خاک، روانآبهای شدید و تغییرات اقلیمی نیازمند مدیریت اصولی منابع آب و خاک است.
استان طی سالهای اخیر بارشهای نوسانی را تجربه کرده است؛ در یکی از آخرین گزارشهای آماری، میزان بارش استان حدود ۱۹۵ میلیمتر اعلام شد که اگرچه نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش قابل توجهی داشت، اما همچنان نسبت به میانگین بلندمدت کاهش نشان میداد.
این تفاوت میان «بارش» و «آب قابل استفاده» همان نقطهای است که اهمیت آبخیزداری را آشکار میکند؛ چراکه مسئله فقط میزان بارندگی نیست، بلکه چگونگی نگهداشت آب در سرزمین است.
در چنین شرایطی، جنگلها و مراتع استان تنها پوششهای طبیعی نیستند؛ آنها بخشی از زیرساخت طبیعی مدیریت آب محسوب میشوند. هرچه پوشش گیاهی و خاک سالمتر باشد، سرعت حرکت روانآب کاهش یافته، فرصت نفوذ آب افزایش مییابد و فرسایش خاک نیز کمتر میشود.
از همین رو، آبخیزداری در کهگیلویه و بویراحمد میتواند همزمان یک برنامه برای حفظ آب، خاک، جنگل و مرتع و یک اقدام برای کاهش خسارتهای ناشی از سیلاب باشد.
اکنون در سطح کشور نیز اجرای عملیات آبخیزداری با همین نگاه دنبال میشود؛ طرحی که برای سال جاری، هدفگذاری ۵۰۰ هزار هکتاری برای آن انجام شده و سهم کهگیلویه و بویراحمد در این مسیر به ۲۵۰ هزار هکتار افزایش یافته است.
آبخیزداری؛ تلاش برای نگه داشتن آب پیش از خروج از زاگرس
معاون آبخیزداری، امور مراتع و بیابان سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری کشور با اشاره به گستردگی حوزههای آبخیز کشور گفت: حدود ۱۲۵ میلیون هکتار از سرزمین ایران در حوزههای آبخیز قرار دارد و بخش قابل توجهی از منابع آبی، جنگلها، مراتع، خاک …
