چالش حفاظت از جنگل‌های گچساران در سایه آتش‌سوزی و کمبود امکانات

گچساران با ۶۵ هزار هکتار جنگل و ۵۲ هزار و ۷۰۰ هکتار مرتع، یکی از مهم‌ترین عرصه‌های طبیعی استان کهگیلویه و بویراحمد به شمار می‌رود و این رویشگاه‌ها علاوه بر تولید گونه‌های ارزشمند گیاهی و محصولات جنگلی، نقش مهمی در ذخیره‌سازی آب، تغذیه سفره‌های زیرزمینی و شرایط اقلیمی ایفا می‌کنند.

در حالی که از ابتدای سال ۱۴۰۵ تاکنون، وقوع ۳۰ فقره آتش‌سوزی، بیش اژ ۵۵۰ هکتار از جنگل‌ها، مراتع، باغات و اراضی کشاورزی این شهرستان را درگیر کرده و نگرانی‌ها درباره آینده جنگل‌های زاگرس را افزایش داده است.

زاگرس، گنجینه‌ای برای امنیت آبی کشور

مدیر اداره منابع طبیعی و آبخیزداری گچساران گفت: بیش از ۲۰ درصد از جنگل‌های زاگرس در استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد و سالانه نزدیک به ۱۱ میلیارد مترمکعب آب در این استان ذخیره می‌شود.

سیدقدرت‌الله علیپور با اشاره به آتش‌سوزی‌های امسال اظهار کرد: دو مورد از حریق‌ها در عرصه‌های جنگلی و ۲۸ مورد دیگر در حاشیه جاده‌ها، باغات و اراضی کشاورزی رخ داده است.

وی بیان کرد: هرچنددر این دو فقره آتش سوزی۳۰۰ هکتار از عرصه‌های جنگلی درگیر آتش شد، اما به دلیل وزش شدید باد و عبور سریع شعله‌ها، آسیب جدی به درختان بلوط و سایر گونه‌های درختی وارد نشد و بخش عمده خسارت‌ها متوجه پوشش علفی بود.

رد پای عوامل انسانی در بیشتر حریق‌ها

مدیر منابع طبیعی گچساران با بیان اینکه ۹۸ درصد آتش‌سوزی‌ها عوامل انسانی است گفت: بی‌احتیاطی در روشن کردن آتش، تصرف اراضی، تبدیل جنگل به زمین کشاورزی، کشت در عرصه‌های جنگلی، حضور گردشگران و برداشت گیاهان دارویی از مهم‌ترین دلایل بروز این حوادث است.

وی ابراز کرد: با وجود افزایش پوشش علوفه‌ای و بالا بودن خطر گسترش آتش در سال جاری، آمارها از کاهش تعداد حریق‌ها و سطح تخریب نسبت به برآوردهای اولیه حکایت دارد.

نبرد با آتش در میدان کمبودها

وسعت عرصه‌های طبیعی گچساران، در کنار کمبود نیروی انسانی و تجهیزات، عملیات مهار آتش را با چالش جدی روبه‌رو کرده است.

علیپور ابراز کرد: برای حفاظت از ۳۰۰ هزار هکتار جنگل و مرتع ۳۰ نیروی متخصص و مجهز نیاز است در حالی که هم اکنون امکانات موجود با گستردگی این عرصه‌ها همخوانی ندارد و کمبود خودروهای تخصصی، تجهیزات انفرادی، پایگاه‌های اطفای حریق و امکانات پشتیبانی، سرعت عمل نیروهای عملیاتی را کاهش می‌دهد.

وی ادامه داد: دشواری دسترسی به مناطق کوهستانی، نبود اعتبار کافی برای ایجاد راه‌های دسترسی و آتش‌بُر و همچنین مشارکت محدود برخی دستگاه‌های اجرایی، از دیگر مشکلات مدیریت بحران در زمان وقوع حریق است.

تقویت تجهیزات و جلب مشارکت محلی

مدیر منابع طبیعی گچساران تصریح کرد: امسال دستگاه‌های آب پاش و تجهیزات انفرادی اطفای حریق تهیه و در اختیار شهرستان‌ها قرار گرفته که توان عملیاتی نیروها را افزایش داده است.

وی از همراهی دستگاه قضایی در برخورد با عوامل احتمالی حریق قدردانی کرد و گفت: اجرای طرح " هر دهیار یک قرقبان و هر دهیاری یک پایگاه اطفای حریق" گام مهمی برای افزایش مشارکت جوامع محلی در پیشگیری و مهار آتش‌سوزی‌هاست.

هشدار فعالان محیط‌زیست

فعالان محیط‌زیست نیز تکرار آتش‌سوزی‌ها را تهدیدی جدی برای آینده زاگرس می‌دانند و یکی از فعالان محیط‌زیست در این زمینه گفت: گسترش آتش‌سوزی‌ ها در سال‌ های اخیر، بخشی از رویشگاه‌ های ارزشمند منطقه را در معرض آسیب قرار داده و کمبود امکانات موجب شده عملیات مهار در برخی از مناطق ساعت‌ها و حتی روزها ادامه پیدا کند.

داوود حبیبی، نبود آموزش و فرهنگ‌سازی را از عوامل تداوم این حوادث اعلام کرد و افزود: حفاظت از منابع طبیعی بدون افزایش آگاهی عمومی و حمایت از نیروهای عملیاتی، امکان‌پذیر نخواهد بود.

ضرورت هم‌افزایی برای صیانت از زاگرس

همزمان با اجرای طرح "جنگل‌کاری اقتصادی و اجتماعی" و برنامه‌های نهال‌کاری در عرصه‌های آسیب‌دیده، کارشناسان بر این باورند که حفاظت از جنگل‌های زاگرس تنها با اتکا به امکانات منابع طبیعی محقق نمی‌شود، بلکه مشارکت مردم، همکاری دستگاه‌های اجرایی، تأمین اعتبارات، توسعه زیرساخت‌های اطفای حریق و برخورد قاطع با عوامل تخریب، مهمترین نیازهای نگهداری از این میراث ارزشمند به شمار می‌رود، میراثی که تداوم حیات آن با امنیت آبی، حفظ خاک و آینده محیط زیست کشور پیوندی ناگسستنی دارد.