به گزارش همشهری آنلاین، عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه امروز جمعه ۱۶ مرداد در مکه سندی امضا کردند که از آن با عنوان «توافقنامه دفاع مشترک مکه» یاد میشود. مهمترین بند این سند، بر اساس بیانیه مشترک سه کشور، «اصل دفاع جمعی» است؛ به این معنا که هرگونه حمله مسلحانه به یکی از سه عضو، حمله به هر سه تلقی خواهد شد.
یک مقام ترکیهای گفته است این توافق ماهیت دفاعی دارد، متوجه هیچ بازیگر خاصی نیست و درهای آن به روی سایر کشورهای منطقه نیز باز است.
در نگاه نخست، چنین سندی میتواند نشانهای از شکلگیری یک بلوک امنیتی جدید در غرب آسیا به نظر برسد. اما بررسی دقیقتر متن بیانیه، زمانبندی امضای آن، سابقه طولانی ریاض در تأسیس ائتلافهای مشابه و بهویژه محتوای فنی این توافق، تصویری متفاوت به دست میدهد.
عربستان سعودی بار دیگر در حال بازتولید الگویی آشناست: ساختن ائتلافهای پر سر و صدا که فاقد تضمین اجرایی واقعی هستند و بیشتر کارکرد تبلیغاتی و پوششی برای اهداف سیاسی کوتاهمدت ریاض دارند. چرا اکنون؟
نکته قابل توجه، همزمانی امضای این پیمان با تشدید دوباره تنشها میان ریاض و دولت مستقر در صنعاست. در هفتههای اخیر درگیریهای میان عربستان سعودی و نیروهای یمنی بار دیگر افزایش یافته است. ریاض که هنوز زخمهای سالها مداخله نظامی ناکام در یمن را با خود دارد، به نظر میرسد میخواهد اینبار با تکیه بر یک پشتوانه سیاسی و رسانهای تازه، وارد فاز جدیدی از رویارویی با صنعاء شود. از این زاویه، «پیمان مکه» کمتر یک ترتیب امنیتی واقعی و بیشتر یک اقدام روانی-تبلیغاتی است که هدف اصلی آن القای این پیام است که ریاض دیگر تنها نیست. الگویی تکرارشونده
برای درک ماهیت واقعی این پیمان باید آن را در بستر تاریخی ائتلافسازیهای پیشین عربستان سعودی قرار داد؛ روندی که در یک دهه گذشته بارها تکرار شده و هر بار به سرنوشت مشابهی دچار شده است.
نخستین نمونه بزرگ، ائتلاف موسوم به «طوفان قاطع» در آغاز حمله نظامی سال ۲۰۱۵ در یمن بود. ریاض در آن مقطع موفق شد نمایش گستردهای از همراهی دهها کشور عربی و اسلامی برپا کند و فهرست بلندی از اعضای ائتلاف را به رخ بکشد.
اما آنچه در میدان عملیاتی رخ داد کاملاً متفاوت بود: در عمل تنها عربستان و امارات بهطور واقعی وارد عملیات …
![[محمدعلی مهتدی] سوریه؛ میدان تقابل ترکیه و رژیم صهیونیستی](/news/u/2026-08-23/ettelaat-071n0.jpg)
