همشهری آنلاین - مریم شیرافکن: در شبکههای اجتماعی، کورتیزول گاهی مقصر تقریباً همهچیز معرفی میشود؛ از چربی شکمی و اضافهوزن گرفته تا بیخوابی، خستگی و حتی میل به شیرینی. اما آیا واقعاً بیشتر ما دچار «کورتیزول بالا» هستیم؟
بررسی جدیدی که هاروارد در ۱۸ اوت ۲۰۲۶ منتشر کرده، میگوید باید در این زمینه محتاطتر باشیم. اختلالات واقعی کورتیزول نادر هستند و بیشتر افرادی که از خستگی یا افزایش وزن شکایت دارند، لزوماً دچار اختلال کورتیزول نیستند.
کورتیزول چیست و چرا به آن نیاز داریم؟
کورتیزول هورمونی است که عمدتاً توسط غدد فوقکلیوی تولید میشود و نقش مهمی در پاسخ بدن به استرس، تنظیم قند خون، فشار خون و متابولیسم دارد.
بنابراین، کورتیزول «هورمون بد» نیست.
بدن ما در طول شبانهروز بهطور طبیعی سطح کورتیزول را تغییر میدهد و حتی استرس، فعالیت بدنی و شرایط مختلف میتوانند روی آن تأثیر بگذارند.
مشکل زمانی ایجاد میشود که بدن برای مدت طولانی مقدار غیرطبیعی و بیش از حدی از کورتیزول تولید کند. پس چربی شکم یعنی کورتیزول بالا؟
نه لزوماً.
افزایش وزن، خستگی، مشکلات خواب، تغییرات خلقی و حتی فشار خون بالا میتوانند دلایل بسیار متنوعی داشته باشند. بسیاری از این علائم در افراد سالم هم دیده میشوند.
حتی انجمن غدد درونریز آمریکا تأکید میکند که بسیاری از علائم مرتبط با سندرم کوشینگ، مانند چاقی، افسردگی، دیابت، فشار خون بالا یا اختلالات قاعدگی، در جمعیت عمومی نیز شایعاند و بهتنهایی برای تشخیص کافی نیستند.
به همین دلیل، نمیتوان صرفاً با دیدن یک شکم برجسته یا احساس خستگی گفت: «کورتیزولت بالاست.» چه زمانی باید به کورتیزول بالا شک کرد؟
یک بیماری واقعی مرتبط با افزایش طولانیمدت کورتیزول، سندرم کوشینگ است.
این بیماری میتواند با مجموعهای از علائم همراه باشد؛ از جمله افزایش وزن، بهویژه در قسمت بالایی بدن، گرد شدن صورت، ضعف و کاهش توده عضلانی، پوست نازک و مستعد کبودی، ترکهای پوستی بنفشرنگ، فشار خون بالا و افزایش قند …
