گروه دیپلماتیک – همشهری آنلاین: نزدیک به سه سال پس از آغاز جنگ اسرائیل در غزه، ترکیه و کشورهای عربی عمدتاً به محکومیت اقدامات رژیم صهیونیستی بسنده کردند.
تارنمای میدل ایست آی نوشته: توافق مکه نشانه پایان این وضعیت است. محرک اصلی آن هم بیاعتمادی فزاینده به آمریکا پس از شکست نظامی آمریکا و اسرائیل در جنگ با ایران است. کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدهاند که امنیت ملیشان دیگر نمیتواند به تضمینهای واشنگتن وابسته باشد و باید بر تواناییهای خودشان تکیه کنند.
توافقی قدرتمند؟
در سطح نظری، ائتلاف ترکیه، عربستان و پاکستان بسیار قابل توجه است. تولید ناخالص داخلی اسمی این سه کشور در مجموع بیش از ۳.۳ تریلیون دلار است و آنها بیش از ۵۶۰۰ تانک، ۱۱۰۰ جنگنده رزمی، پهپادها، موشکهای بالستیک، بیش از یک میلیون نیروی نظامی و یک بازدارندگی هستهای در اختیار دارند.
اهداف اعضا متفاوت است: پاکستان به منابع مالی و وزنهای در برابر هند نیاز دارد؛ ترکیه به دنبال بازدارندگی هستهای، حمایت از دولت جدید سوریه برای خروج نیروهای اسرائیلی از جنوب سوریه و بازارهای تازه برای صنایع دفاعی خود است؛ عربستان نیز به اهرمی در برابر یمن نیاز دارد. اما وجه مشترک آنها، آمریکا بهعنوان شریکی امنیتی است که دیگر قابل اتکا تلقی نمیشود.
آمریکا؛ شریک غیرقابل اعتماد
آمریکا، در شرایطی که رویکردی انزواگرایانهتر پیدا کرده، نه توان و نه اراده مهار اسرائیل را دارد. نتانیاهو حتی توافقها و طرحهایی را که دولت ترامپ در مورد ایران، لبنان و غزه دنبال کرده، تضعیف یا رد کرده است.
ضعف ترامپ عملاً نتانیاهو را جسورتر کرده است. در غزه نیز هدف اسرائیل صرفاً خلع سلاح حماس نیست؛ بلکه ادامه تسلیح گروههای نیابتی و ایجاد شرایطی برای کوچاندن گسترده فلسطینیان از غزه است.
نظم جدید منطقهای
توافق مکه میتواند آغاز نظمی جدید باشد؛ نظمی که در آن کشورهای منطقه مسئولیت امنیت خود را بر عهده میگیرند. در این میان مصر نیز منافع مهمی در پیوستن به چنین ترتیبی دارد.
در نهایت، مسئله فقط افول آمریکا یا آزادی عمل اشغالگران صهیونیست نیست؛ مسئله حاکمیت ترکیه و کشورهای عربی بر سرزمین و مردم خود است.
میدل …
