نورنیوز-گروه اقتصادی: مدلهای رایج را میتوان سهگانه دید؛ آمریکا، اروپا و چین. سوال اصلی شاید باید این گونه طرح شود: آیا واقعا لازم است ایران یکی از این سه الگو را به طور کامل انتخاب کند یا بهتر است ترکیبی سازگار از این مدلها را طراحی کند؟ تجربه برخی کشورهای موفق نشان میدهد که نسخه خالص یک مدل اقتصادی را اجرا کردهاند و برخی دیگر ترکیبی از آنان را با شرایط داخلی خود متناسب تر یافتهاند. به عبارت دیگر این گونه کشورها هر یک متناسب با تاریخ، فرهنگ و ساختار سیاسی خود ترکیبی از سیاستها را برگزیدهاند. بنابراین، مساله اصلی ایران میتواند انتخاب بین سه الگوی آمریکا، اروپا یا چین باشد یا شناخت نقاط قوت و ضعف هر کدام و ساخت الگویی متناسب با شرایط ایران. در این یادداشت تلاش میشود سه الگوی مهم اقتصاد جهان به صورت خلاصه مرور شود تا بستر مناسب برای بحث در مورد الگوی مناسب برای توسعه ایران به وجود آید.
بخش اول، الگوی آمریکا؛ اقتصاد آمریکا را میتوان رقابتیترین اقتصاد بزرگ دنیا دانست. نقش اصلی را بخش خصوصی دارد و دولت بیشتر نقش قانونگذار و ناظر را به عهده دارد. نتیجهآن است که شرکتهای غولپیکری مثل اپل، مایکروسافت، گوگل، انویدیا و تسلا به وجود آمدهاند که نوآوری جهان را جلو بردهاند. مزیت اصلی آنها تشویق به کارآفرینی، سرمایهگذاری و نوآوری است. اما ضعف آن سیستم نابرابری درآمدها است، آموزش و درمان گران است، و بدون حمایتهای اجتماعی قوی، بخشی از جامعه از چرخه رشد عقب میماند. درس آمریکا برای ایران این است که دولت لزوما نباید تمام امور را در دست داشته باشد اما باید بستر رقابت سالم را فراهم کند، حقوق مالکیت حفظ شود و ثبات قوانین مشوق فعالیتهای اقتصادی تضمین شود.
بخش دوم، الگوی اروپا؛ اقتصادی رقابتی با چاشنی عدالت اجتماعی است. برخلاف تصور رایج، بیشتر کشورهای اروپای شمالی سوسیالیستی نیستند، اما دولت از طریق مالیات بالاتر، آموزش، بهداشت، بیمههای اجتماعی، حمایت از اقشار آسیبپذیر را تامین میکند. شرکتها همچنان خصوصیاند، اما مردم از خدمات عمومیگسترده بهرهمند میشوند. نتیجه این …
