به گزارش مشرق ، ترامپ در تابستان سال گذشته با بمباران سه مرکز هستهای ایران ادعا کرده بود این برنامه را نابود کرده است. برخی مقامات دولت وی و کارشناسان هر دو ادعای ترامپ درباره نابودی برنامه هستهای ایران و یا قصد تهران برای ساخت سلاح را زیر سؤال بردهاند. پس از حملات تابستان، سازمان اطلاعات ارتش در گزارشی، درباره نابودی تأسیسات ایران تردیدهایی را مطرح کرد که افشای آن به برکناری فرمانده این نهاد انجامید. در طول جنگ ۴۰ روزه نیز مسئول مرکز مبارزه با تروریسم، ادعاها درباره بروز خطر فوری از سوی ایران و حرکت تهران به سمت سلاح هستهای را رد کرده و در اعتراض به جنگ، استعفا داد.
مانورهای لفظی ترامپ با دروغپردازیهایش برای توجیه افکار عمومی شاید از سوی عدهای در آمریکا قابلهضم باشد و این فریبکاری تحت عنوان سیاستمداری ستایش شود، اما مردم در مسائل مهمی معیشتی با هیچکس شوخی ندارند. انجمن خودرو آمریکا، در روزهای اخیر اعلام کرد میانگین قیمت هر گالن بنزین به چهار دلار و هشت سنت رسیده که ۲۹ درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است. قیمت بنزین به دلیل اتکای بیش از حد مردم آمریکا به خودرو اهمیت مضاعفی در زندگی آنها دارد و یکی از وعدههای انتخاباتی ترامپ نیز کاهش هزینه انرژی بود. او قصد داشت این کار را در توافق با تولیدکنندگان نفت و کاهش محدودیتهای محیط زیستی برای برداشت از میادین داخلی انجام دهد. ترامپ در رقابتها جو بایدن، رئیسجمهور وقت از حزب دموکرات را به دلیل قیمتهای بالای نفت سرزنش کرده و میگفت او با اعمال محدودیتهای محیط زیستی باعث شده مردم نتوانند از مواهب نفت آمریکا بهره ببرند.
با شروع جنگ علیه ایران وعدههای ترامپ معکوس شدهاند؛ وعده خودداری از ورود به جنگهای بیپایان و پرهزینه به جایی کشید که آمریکا ۶ ماه پس از شروع جنگ و علیرغم مقاطع مختلف سکوت نظامی، نتوانسته به آن پایان دهد و بیم طولانیشدن و تشدید آن تا پاییز میرود. در خصوص بازگشت شکوه و بالابردن امنیت آمریکا، کاهش ذخایر تسلیحات دفاعی و هجومی، مسئله موازنه قوا را تحتتأثیر قرار داده و این در برابر ایران، چین، روسیه و کره شمالی اثرگذار است. اگر مسائل بالا در حوزه سیاست داخلی تلاطمآمیز هستند، افزایش قیمت انرژی به طور مستقیم جامعه را هدف گرفته است.
در تنگه هرمز چه خبر است؟
طبق گزارش شبکه خبری CNN از زمان آغاز جنگ تاکنون، ۳۳۷۱ کشتی از تنگه هرمز عبور کردهاند؛ ۱۵۱۴ کشتی از مسیرهای تاریک (Dark)، ۱۳۳۸ کشتی از مسیر تحت کنترل ایران، ۲۳۲ کشتی از مسیر عمان و ۲۸۷ کشتی از مسیر سنتی مورداستفاده پیش از جنگ (Pre-war) عبور کردهاند. این آمار نشان میدهد میانگین عبور روزانه ۲۰ کشتی بوده و ۴۰ درصد کل عبورها، از مسیر ایران انجام شده است. عبور میانگین ۲۰ کشتی در برابر ۱۳۰ کشتی پیش از جنگ معادل ۱۵ درصد است.
بااینوجود آمارهای دقیقتر توسط مؤسسه کپلر نشان میدهد پس از درگیری دوهفتهای در میانه دوره تفاهم اولیه ترافیک عبوری بهشدت کم شده است. طبق این گزارشها عبور حداقل ۵ فروند و حداکثر ۱۳ فروند کشتی در روز است. اگر میانگین ۱۰ کشتی در نظر گرفته شود، این معادل ۷ درصد پیش از جنگ است. در آن دوره از ۱۳۰ کشتی عبوری ۴۵ تا ۵۰ فروند نفتکش بودند، اما این تعداد امروزه ۲ تا ۵ فروند است. تعداد نفتکشها بااینوصف به ۶ درصد دوره پیش از جنگ کاسته شده است.
برآورد کپلر حکایت از آن دارد که در سایه تفاهمنامه عبور نفت از هرمز به ۸.۵ میلیون بشکه رسیده بود، اما پس از آن به ۲.۲ کاهش یافته است. این در برابر ۲۰ میلیون پیش از جنگ، تنها یکدهم است.
آنچه مانع انفجار قیمتها شد، ذخایر عظیم استراتژیک یک میلیارد و ۳۹۷ میلیونبشکهای چین است که از مجموع ذخایر نفت ۹ کشور دیگر دارای ذخایر استراتژیک بیشتر است. آمریکا ۴۱۳ و ژاپن ۲۶۳ میلیون بشکه ظرفیت ذخیرهسازی دارند که رتبههای دوم و سوم جهان هستند. بااینحال چنین ذخایری نیز در نهایت برای مقاومت در زیر یک سال کافیاند و پس از آن انفجار قیمت رخ میدهد؛ چه اینکه علیرغم وجود و آزادسازی این ذخایر و کاهش خرید چین این اتفاق رخ داد و قیمتها از ۶۵ دلار به بالای ۱۰۰ دلار رسید.
مشکل اما آنجاست که ریسک تخریب میادین وجود دارد. آمریکا ادعا کرده از طریق خطوط لوله، تنگه هرمز تا دو سال آینده دور زده میشود؛ اما فارغ از امکانپذیر بودن آن، این امر منوط به آینده است و واشنگتن خود با آگاهی از نیازهای کنونی در حال تقلا برای گشایش تنگه دستوپا میزند. مسئله هرمز اما تنها نفت خام نیست. موضوعات دیگر شامل مواد مهم در زنجیره اقتصادی جهانی و واردات دریایی به دولتهای حاشیه جنوبی خلیجفارس است. امارات پیشازاین یک بارانداز مهم برای صادرات مجدد بود؛ کالا از سراسر جهان به امارات آمده و از آنجا در منطقه توزیع میشد. حالا حجم این صادرات مجدداً کاهش یافته و هزینهها بالا رفتهاند.
درباره وابستگیهای دیگر جهان به خلیجفارس
۴۳٪ واردات آلومینیوم خام ترکیه، ۲۶٪ ژاپن، ۱۸٪ کرهجنوبی، ۱۶٪ آمریکا و ۱۲٪ آلمان از تنگه هرمز عبور میکرده است. ۵۵٪ واردات گوگرد و اسیدسولفوریک اندونزی، ۴۸٪ چین، ۴۱٪ هند، ۳۸٪ مراکش و ۳۲٪ برزیل به خلیجفارس وابسته است. در این شرایط نباید افزایش هزینهها و مشکلات را تنها در آینه نفت خام و بنزین دید.
وضعیت داخلی در آمریکا
ترامپ بین دو مجموعه در حال دستزدن به انتخاب است. مجموعه اول کسانی که وی را حمایت کرده و به یکی از دو نامزد انتخابات بدل کردند و دوم، رأیدهندگانی که وی را برگزیدند. ترامپ گروه اول را در سرنوشت خود مهمتر و خطرناکتر میداند. اگر آنها نبودند وی حتی اگر طرفدارانی داشت، نمیتوانست به جمع دو نامزد نهایی برسد؛ همانگونه که برنی سندرز در انتخابات ۲۰۱۶ برخلاف قواعد و درحالیکه باید بهعنوان نامزد نهایی حزب دموکرات انتخاب میشد به نفع هیلاری کلینتون کنار گذاشته شد. اگر آنها حمایتشان را قطع کنند احتمال استیضاح و برکناری رئیسجمهور در حین دورهاش بالا میرود. در مقابل، رویگردانی رأیدهندگان میتواند به شکست در انتخابات میاندورهای و ازدستدادن ریاستجمهوری دوره بعد که دیگر ترامپ نامزد نخواهد بود، منجر شود.
ترامپ از ترس حلقه اول، فعلاً قید رأیدهندگان را زده و بهجای آنکه به این گروه نوید دهد بنزین را بهزودی ارزان خواهد کرد تلویحاً از آنها خواسته آماده افزایش بیشتر و استمرار زمانی قیمتهای بالا شوند.
بر اساس نظرسنجی مرکز تحقیقات امور عمومی آسوشیتدپرس-نورک، میزان محبوبیت ترامپ در زمینه اقتصاد، از ۴۰ درصد در مارس ۲۰۲۵ به ۳۲ درصد رسیده است. طبق نظرسنجی مرکز تحقیقات پیو، شش نفر از هر ۱۰ بزرگسال آمریکایی معتقدند سیاستهای اقتصادی ترامپ شرایط اقتصادی را بدتر کرده است.
بر اساس نتایج نظرسنجی روزنامه فایننشالتایمز تنها ۲۵ درصد مردم میگویند اقتصاد در مسیر درستی قرار دارد. در این زمینه ۶۴ درصد رأیدهندگان عملکرد اقتصادی ترامپ را رد کردهاند. این اوضاع حزب دموکرات را در برابر ترامپ صریحتر کرده است. «کریس مورفی» سناتور دموکرات آمریکایی میگوید: «این جنگ از همان ابتدا «غیرقابل پیروزی» بود.» این سناتور مشهور در ایکس نوشت: «هرچقدر هم که بر فاجعهبار بودن این جنگ تأکید شود، اغراقآمیز نخواهد بود.» مورفی میگوید: «ترامپ با گزینههای ضعیفی روبهرو است، بنابراین باید راهی برای ثبات بازارها و کاهش هزینهها برای آمریکاییهای عادی پیدا کند.»
چاک شومر رهبر اقلیت سنا از حزب دموکرات معتقد است: «فقدان «استراتژی، انضباط و هرگونه توانایی برای مذاکره جدی» در ترامپ، نیروهای آمریکایی را در معرض خطر قرار میدهد و بهای آن را (در افزایش قیمتها) به دوش آمریکاییها میاندازد.»
حزب دموکرات که در دوره اول و کمتنشتر ریاستجمهوری ترامپ دو بار برای وی درخواست استیضاح کرد، خود را آماده میکند تا پس از برندهشدن در انتخابات میاندورهای و در شرایطی که رئیسجمهور با دستان خودش شعارها و میراثش را در هم کوبیده او را از کاخ سفید بیرون کند. برخی معتقدند حتی خطر پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای و احتمال استیضاح برای ترامپ ترمزی جهت جلوگیری از جنگ نیست.
جدول زمانی وقوع درگیری از امروز تا زمستان وجود دارد، زیرا آبان انتخابات میاندورهای بوده و در دیماه دوره جدید کنگره گشایش مییابد. بااینوجود به نظر میرسد در خصوص جدول زمانی جنگ در پاییز سال جاری یک تهدید و بلوف نیز وجود دارد؛ اینکه رئیسجمهور بخواهد به افکار عمومی و سیاستمداران نشان دهد در صورت باخت در انتخابات میاندورهای، جنگ را تشدید خواهد کرد تا زمین سوختهای بر جای گذارد.
