سرویس سیاست مشرق*- در رویاروییهای امنیتی و اطلاعاتی جدید، خطرناکترین حمله آن حملهای نیست که انفجاری ایجاد کند یا سندی را به سرقت ببرد؛ گاهی خطرناکترین عملیات، عملیاتی است که نگرش جامعهای و یا تصمیم مدیری را تغییر میدهد، بدون آنکه منشأ تغییر تصمیم دیده شود.
در الگوهای جدید جنگ اطلاعاتی، اثرگذاری تدریجی بر محاسبات، تصمیمها، افکار عمومی و حتی سازوکارهای تصمیمسازی یک کشور، یک راهبرد اصلی و اساسی است. از همین منظر، طرح «مقابله با نفوذ سرویسهای اطلاعاتی و دولتها یا نهادهای بیگانه در کشور» را باید فراتر از یک قانون کیفری معمولی دید؛ این طرح تلاشی برای ایجاد یک چارچوب حقوقی منسجمتر و مقدمهای برای «اعمال حاکمیت در فضای مجازی» در مقابل یکی از پیچیدهترین اشکال تهدید علیه امنیت ملی است.
مجلس شورای اسلامی در ۲۵ مردادماه سال جاری کلیات این طرح را تصویب کرده است. نسخه منتشرشده، طرحی ۳۳ مادهای را معرفی میکند که طیف متنوعی از مصادیق ارتباط، همکاری، تأمین مالی، انتقال اطلاعات و فعالیتهایی را که ممکن است در چارچوب حمایت، هدایت یا اثرگذاری توسط عوامل خارجی قرار گیرند، مورد توجه قرار داده است.
اهمیت این طرح را باید در تغییر ماهیت تهدیدات امنیتی جستوجو کرد. سرویسهای اطلاعاتی در جهان امروز؛ جز در مصادیق خاص، غالبا برای دستیابی به اهداف خود به دنبال استخدام مستقیم یک جاسوس نیستند.
گاهی هدف، ایجاد یک رابطه طولانیمدت، ایجاد و تأمین مالی یک شبکه سازماندهیشده، اثرگذاری نرم بر یک تصمیمساز، هدایت یک جریان سیاسی یا رسانهای و یا تزریق تدریجی دادههای جهتداری است که هر قطعه از آن به تنهایی اهمیت چندانی ندارد، اما در کنار یکدیگر تصویری راهبردی ایجاد میکنند که در ادبیات امنیتی از آن با عنوان «نفوذ» یاد میکنند. از این منظر، یکی از نقاط قوت این طرح، تلاش برای خروج از تعریف سنتی «جاسوسی» است.
در ادبیات امنیتی، نفوذ زمانی اهمیت پیدا میکند که عامل خارجی بتواند به درون یک فرآیند تصمیمگیری، شبکه اجتماعی، ساختار سازمانی یا محیط اثرگذار وارد شود و بدون آنکه الزاماً حضور او آشکار باشد، بر نتیجه اثر بگذارد. این همان نقطهای است که طرح جدید میتواند یک خلأ مهم را پوشش دهد. این طرح، رفتارهایی را مورد توجه قرار میدهند که در آنها فرد یا مجموعهای …
