اقتصاد۲۴- انتشار خبری درباره بازگشت آب و حیات به دریای آرال در یکی از صفحات علمی و آگاهیبخش اینستاگرامی، بار دیگر نام این دریاچه را به میان آورد؛ جایی که یکی از مشهورترین فجایع زیستمحیطی قرن بیستم در آن رقم خورد. راستیآزمایی دادههای رسمی نشان میدهد اصل ماجرا درست است، اما نه به آن سادگی که در شبکههای اجتماعی روایت میشود.
تصاویر کشتیهای زنگزدهای که وسط بیابان رها شدهاند، سالها یکی از نمادهای فاجعه محیطزیستی بودند. دریای آرال که زمانی چهارمین دریاچه بزرگ جهان بود، از دهه ۱۹۶۰ بهدلیل انحراف گسترده آب رودخانههای آمودریا و سیردریا برای کشاورزی، بهسرعت کوچک شد. با افزایش شوری آب، اکوسیستم آن فروپاشید و صنعت ماهیگیری منطقه نیز تقریباً از بین رفت. ناسا گزارش میدهد که برداشت ماهی تا سال ۱۹۷۷ حدود ۷۵ درصد کاهش یافته بود و در اوایل دهه ۱۹۸۰ صنعت ماهیگیری تجاری عملاً نابود شد.
برای دههها نمونهای تقریباً تمامعیار از این بود که چگونه یک تصمیم انسانی میتواند یک اکوسیستم را در چند دهه به مرز نابودی برساند. اما حالا خبری از همان منطقه آمده که روایت را کمی تغییر میدهد: آب به دریای آرال برگشته، شوری کاهش یافته و ماهیگیری دوباره رونق گرفته است.
ماجرا از چه قرار است؟
بر اساس آخرین اعلام وزارت منابع آب و آبیاری قزاقستان، از اکتبر ۲۰۲۵ تا کنون، حدود ۱.۴ میلیارد مترمکعب آب از طریق رود سیردریا وارد بخش شمالی آرال شده است. حجم فعلی آب این بخش حدود ۲۳.۵ میلیارد مترمکعب اعلام شده و شوری آب نیز نسبت به سال گذشته حدود ۱۰ درصد کاهش یافته و به ۷.۹ پرمیل رسیده است. دولت قزاقستان همچنین برنامه دارد تا پایان سال جاری میلادی حدود ۱.۲ میلیارد مترمکعب آب دیگر به آرال شمالی منتقل کند. این اعداد به یک نکته مهم اشاره دارند: احیای آرال متوقف نشده است.
حتی همزمان با تلاش برای بازگرداندن آب، برنامههایی برای احیای زمینهای خشکشده بستر آرال نیز در جریان است. بانک جهانی در گزارشی در مارس ۲۰۲۶ از ایجاد نهالستانهایی برای تولید میلیونها نهال ساکساول و دیگر گونهها خبر داده است؛ درختانی که قرار است روی بستر خشکشده دریا کاشته شوند تا به تثبیت خاک و کاهش گردوغبار و نمک کمک کنند.
آرال شمالی چطور دوباره جان گرفت؟
بخشی از این تغییر به پروژهای …
