مرصاد جعفری. عملکرد کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در جریان جنگ ۴۰روزه، بار دیگر نشان داد که اتکای امنیتی این کشورها به آمریکا، آنها را ناخواسته در معادلات تقابل با ایران قرار داده و زمینه بازتعریف نظم امنیتی منطقه را بیش از گذشته ضروری کرده است. با «ابوالقاسم دلفی»، دیپلمات و سفیر پیشین ایران در فرانسه در این زمینه گفتگو کرده ایم.
* با توجه به عملکرد کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس در جنگ ۴۰ روزه، به نظر شما ریشههای تاریخی و امنیتی روابط ایران با این کشورها تا چه اندازه بر نوع رفتار و مواضع آنها در این جنگ تأثیرگذار بوده است؟
-روابط ایران با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی همواره با چالشهایی همراه بوده است. البته این چالشها در مقاطع مختلف، از نظر شکل و محتوا، تفاوتهایی با یکدیگر داشتهاند. اگر به دوران جنگ تحمیلی بازگردیم، میتوان دید که کشورهای عضو شورای همکاری خلیج فارس هر یک به شیوهای متفاوت با جنگ ۴۰ روزه مواجه شدند؛ برخی مواضع تندتری داشتند، برخی همراهی بیشتری با ایران نشان دادند و برخی نیز رویکردی میانه را در پیش گرفتند.
اساساً یکی از دلایل شکلگیری شورای همکاری خلیج فارس هم این بود که اعضای آن در قبال جمهوری اسلامی ایران موضعی مشترک اتخاذ کنند. این کشورها به این جمعبندی رسیده بودند که به تنهایی قادر به ایجاد موازنه در برابر قدرت اقتصادی، سیاسی و امنیتی جمهوری اسلامی ایران در منطقه نیستند و به همین دلیل، این سازوکار منطقهای را برای ایجاد نوعی توازن شکل دادند.
البته این مسائل صرفاً به دوران پس از انقلاب محدود نمیشود و حتی پیش از انقلاب هم میان ایران و همسایگان عرب جنوبی خلیج فارس اختلافاتی وجود داشت؛ از موضوع جزایر با امارات گرفته تا مساله بحرین، اختلافات با عربستان، منابع مشترک دریایی و برخی مسائل با کویت. بنابراین، ریشه این اختلافات به گذشته بازمیگردد.
آنچه در جنگ اخیر، از جمله جنگ ۱۲روزه، رخ داد این بود که این کشورها به این نتیجه رسیده بودند که امنیت خود را به تنهایی نمیتوانند تأمین کنند. از همین رو، امنیت خود را با ایالات متحده و بازیگران فرامنطقهای گره زدند.
عربستان، امارات، کویت و بحرین سرمایهگذاریهای …
