ماجرای نجات گوزن زرد ایرانی به حدود دهه ۴۰ بازمیگردد؛ زمانی که تصور میشد این گونه بهطور کامل از طبیعت ایران حذف شده است. در همان سالها، دانشمندان آلمانی در جریان مطالعات خود در ایران ۱۲ رأس گوزن زرد را پیدا کردند و این جمعیت کوچک به دشت ناز ساری منتقل شد. گوزنها در دشت ناز شروع به زادآوری کردند و بهتدریج جمعیت پایهای برای ادامه برنامههای حفاظتی شکل گرفت.
به نقل از ایسنا، تعدادی از گوزنهای زرد دشت ناز در دهه ۵۰ به جزیره اشک در پارک ملی دریاچه ارومیه منتقل شدند و روند تکثیر این گونه در مناطق مختلف ادامه یافت. سازمان حفاظت محیط زیست نیز حدود سال ۱۳۸۵ بیش از ۱۵ سایت را در نقاط مختلف کشور برای تکثیر و پرورش گوزن زرد ایجاد کرد؛ برنامهای که در نهایت به شکلگیری جمعیتهایی در چند سایت از جمله فندقلو، جزیره اشک، پارک ملی دز، پناهگاه حیات وحش دشت ناز و پناهگاه حیات وحش سمسکنده منجر شد اما هدف اصلی تنها افزایش تعداد گوزنها در سایتهای تکثیر نبود بلکه بازگرداندن این گونه به طبیعت و زیستگاههای تاریخی آن، مرحله دشوارتر برنامه احیای گوزن زرد بود.
بازگشت گوزن زرد به زیستگاه تاریخی
حدود دو سال پیش، نخستین جمعیت متولدشده در یکی از سایتهای تکثیر و پرورش، پس از طی مراحل لازم بازوحشیسازی، در زیستگاه اولیه خود در محدوده دز و کرخه رهاسازی شد. این اقدام نقطه عطفی در برنامه احیای گوزن زرد ایرانی بود چراکه موفقیت واقعی زمانی معنا پیدا میکرد که حیوانات رهاشده بتوانند در طبیعت زنده بمانند و مهمتر از آن، تولیدمثل کنند.
سال گذشته تصاویر زادآوری گوزن زرد در زیستگاه طبیعی ثبت شد؛ گوسالهای که تولدش نشان داد گوزن زرد پس از دههها بار دیگر توانسته است در زیستگاه تاریخی خود چرخه طبیعی زندگی را از سر بگیرد. امسال نیز یک گوزن زرد آبستن در منطقه مشاهده شده است؛ نشانهای دیگر از اینکه روند احیای این گونه در طبیعت میتواند وارد مرحلهای پایدارتر شود.
به گفته طاهره صفایی - معاون دفتر حفاظت و مدیریت حیاتوحش سازمان حفاظت محیط زیست - احیای گوزن زرد پروژهای پیچیده و چندوجهی است و تنها با رهاسازی چند رأس حیوان در طبیعت نمیتوان به موفقیت آن امیدوار بود. یکی از مهمترین حلقههای این زنجیره، همراه کردن جوامع محلی است.
در همین راستا، انجمن «شیردال» …
