[منوچهر دین‌پرست] پایان «محک»

روزنامه‌نگاری ایران در آستانهٔ روز خبرنگار یکی از قدیمی‌ترین چهره‌های ستون‌نویسی خود را از دست داد. ابوالقاسم قاسم‌زاده، نویسندهٔ ستون «محک» در روزنامهٔ اطلاعات، نزدیک به دو دهه این ستون را با پیگیری و دقت ادامه داد و اکنون با درگذشت او، این ستون نیز به پایان راه رسیده است.

نام «محک» برگرفته از بیتی از حافظ بود: «خوش بود گر محک تجربه آید به میان/ تا سیه‌روی شود هر که در او غش باشد». انتخابی که به‌خوبی نشان می‌داد قاسم‌زاده چه نگاهی به کار روزنامه‌نگاری داشت؛ نگاهی که تجربه را محکی برای سنجش صداقت و کیفیت می‌دانست. این عنوان، در طول سال‌ها، به یکی از شناخته‌شده‌ترین ستون‌های ثابت مطبوعات ایران بدل شده بود و نام قاسم‌زاده با آن گره خورده بود.

با درگذشت او، بار دیگر یادآور این واقعیت شدیم که نسل ستون‌نویسان و پاورقی‌نویسان قدیمی مطبوعات ایران رو به اتمام است. روزگاری در نشریات کشور، ستون‌نویسی و پاورقی‌نویسی جایگاهی ویژه داشت. بسیاری از روزنامه‌نگاران با همین عناوین ثابت شناخته می‌شدند و مخاطبان، صفحات روزنامه را برای خواندن همان ستون‌های آشنا ورق می‌زدند. اما امروز دیگر کمتر کسی را می‌توان یافت که به این شکل، و با این پیوستگی، صاحب ستونی ثابت در مطبوعات باشد.

در روزی که قرار است روز خبرنگار را گرامی بداریم، از میان جامعهٔ خبرنگاری یکی دیگر کاسته شد. این رویداد این نکته را پیش چشم می‌آورد که نسل روزنامه‌نگاران قدیم به‌تدریج در حال کنار رفتن است و روزنامه‌نگاری تازه‌ای، با منش، ابزار و روش‌های خود، جای آن را می‌گیرد. در گفت‌وگوهایی که با زنده‌یاد قاسم‌زاده داشتم، بارها این موضوع مطرح می‌شد. او خود نیز از این تحول سخن می‌گفت و صراحتاً اذعان داشت که روزنامه‌نگاران قدیمی، از جمله خودش، چندان به سلاح‌های روزنامه‌نگاری جدید مجهز نیستند. از نگاه او، روزنامه‌نگار واقعی کسی است که بر اساس اقتضائات روز فعالیت کند و دانش متناسب با زمانهٔ خود را داشته باشد؛ تعریفی که فراتر از دلبستگی به سنت‌های گذشته، بر لزوم همراهی با تحولات روز تأکید …