شهر را نسل به نسل جور دیگری شناختهایم: پدربزرگها با پرسوجو از اهل محل، پدرها با دفترچه راهنمای تلفن و نقشه تاشوی جیبی، و حالا با عبارتی که در گوشی تایپ میشود. مکانیاب برتینا نسخه امروزیِ همان راهنمای شهر است: بیش از یک میلیون مکان و کسبوکار ایرانی، از داروخانه و درمانگاه تا قنادی و کتابفروشی، هر کدام با صفحهای که نشانی، تلفن، ساعت کاری و نظر مراجعان قبلی را یکجا نشان میدهد. شهر چگونه فهرست شد
پشت این راهنمای تازه، کار جمعآوری داده است. اطلاعات پایه هر مکان از منابع عمومی وب گردآوری و پالایش شده و بعد، صاحبان کسبوکارها آن را کامل میکنند؛ هر مالکی میتواند صفحه مجموعهاش را با تأیید پیامکی تحویل بگیرد و جزئیاتش را خودش بهروز نگه دارد. سازنده این سرویس هم نام ناآشنایی نیست: برتینا از سال ۱۳۸۸ در میزبانی وب و خدمات دیتاسنتر فعال بوده و مکانیاب را بهعنوان بخشی از موتور جستوجوی فارسی خود توسعه داده است.
تفاوت اصلی با راهنماهای قدیمی در مقیاس و ریزبینی است. کتاب راهنمای مشاغل، در بهترین حالت، نام و شمارهای در یک سطر بود؛ اینجا هر مکان صفحهای از آن خودش دارد: موقعیت روی نقشه، عکس، امتیاز مراجعان، ساعت کار روزهای مختلف هفته و حتی وضعیت این لحظه که باز است یا بسته. جستوجو هم به زبان خود مردم انجام میشود؛ لازم نیست کسی طبقهبندی اداری صنفها را بداند، همین که بنویسد «قنادی نزدیک میدان» کافی است.
پوشش هم به پایتخت و کلانشهرها ختم نمیشود. راهنماهای قدیمی اگر به شهرستان میرسیدند، به چند نام سرشناس بسنده میکردند؛ اینجا صدها شهر کوچک و بزرگ صفحه خودشان را دارند و کاسب شهرستانی همانقدر صاحب صفحه است که همتای تهرانیاش. برای شهرهایی که هیچوقت راهنمای چاپی نداشتند، این نخستین فهرست منظم از کسبوکارهایشان است.
برای پژوهشگر شهری و روزنامهنگار هم چنین فهرستی غنیمت است؛ تصویری زنده از اینکه در هر شهر چه صنفهایی رونق دارند، کدام محلهها پرترددترند و اقتصاد خرد شهر به کدام سو میرود. راهنمای شهر همیشه چیزی بیش از فهرست نشانیها بوده است: آینهای از خود شهر، که حالا هر روز صیقل میخورد و خواندنش برای همه رایگان است. مسافر، اولین مشتری راهنمای شهر
هیچکس به اندازه مسافر به راهنمای شهر محتاج نیست. زائری که نیمهشب …
