نتانیاهو در هیچ‌یک از جبهه‌های جنگ پیروز نشده؛ او برای بقای سیاسی خود می‌جنگد

پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

ترامپ اعلام کرده هر کشوری که هر نوع شریان حیاتی اقتصادی به ایران ارائه کند، خود نیز با پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین مواجه خواهد شد. کد ویدیو دانلود فیلم اصلی

به گزارش مشرق، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، در آیین رونمایی از کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران» با تأکید بر اهمیت تحولات اخیر در بازتعریف تصویر ایران در افکار عمومی جهان، گفت: رفتار مردم ایران در جریان جنگ‌های اخیر، بسیاری از کلیشه‌ها و تصاویر ساخته‌شده درباره ایران را تغییر داده و ظرفیت تازه‌ای برای تقویت ویژند ملی کشور ایجاد کرده است.

بقایی در این نشست که با حضور جمعی از استادان، کارشناسان حوزه برند ملی و اصحاب رسانه در خانه اندیشه‌ورزان برگزار شد، با اشاره به شرایط دشوار و پیچیده سال‌های اخیر اظهار کرد: «از منظر انسانی، ملی و مذهبی، در مقطعی قرار گرفته‌ایم که تحولات آن فرصتی برای افراد و گروه‌های مختلف فراهم کرده است تا جایگاه و نسبت خود را با مسائل کشور مشخص کنند.»

وی پرداختن به موضوع ویژند ملی ایران را اقدامی ارزشمند دانست و افزود: «در سال‌های گذشته کمتر به این حوزه پرداخته شده بود، هرچند در دوره اخیر توجه بیشتری به آن شکل گرفته است. اتفاقاتی که طی یکی دو سال گذشته رخ داده نیز ظرفیت و ابزارهای تازه‌ای برای پرداختن به تصویر و ویژند ایران فراهم کرده است.»

تغییر کلیشه‌های ساخته‌شده از ایران

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به اهمیت عرصه روایت و رسانه گفت: «اگر قرار بود صرفاً با ابزارهای رسانه‌ای و توان خودمان سوءتفاهم‌ها درباره ایران را برطرف و کلیشه‌های شکل‌گرفته را اصلاح کنیم، با کار بسیار دشواری مواجه بودیم؛ اما نحوه رفتار مردم ایران در جریان دو جنگ اخیر، بسیاری از این تصورات را تحت تأثیر قرار داد.»

به گفته بقایی، طی چهار یا پنج دهه گذشته مجموعه‌ای از تصاویر و کلیشه‌های منفی درباره ایران تولید و تکرار شده و به‌تدریج در افکار عمومی به‌عنوان واقعیت درباره جامعه و کشور ایران جا افتاده است. این کلیشه‌سازی صرفاً با هدف تخریب تصویر و نشان ملی ایران انجام نشده، بلکه در مواردی به مبنایی برای محاسبه و تصمیم‌گیری درباره ایران تبدیل شده است.

وی افزود: «بر پایه چنین تصویری، ایران به‌راحتی به‌عنوان یک خطر معرفی شد و حتی موضوع هسته‌ای کشور نیز در سطح بین‌المللی به‌گونه‌ای بازنمایی شد که این ادعا را تقویت کند که راهی جز برخورد و حمله به ایران باقی نمانده است.»

بقایی این روند را بخشی از فرایند «بدنام‌سازی، اهریمنی‌سازی و انسان‌زدایی» دانست و گفت: «در چنین فرایندی ابتدا از طریق کلیشه‌سازی یک کشور یا ملت بدنام می‌شود و سپس با طرح اتهاماتی همچون نقض حقوق بشر، حمایت از تروریسم یا دیکتاتوری، زمینه برای اهریمنی جلوه دادن و در نهایت مشروع جلوه دادن اقدام علیه آن فراهم می‌شود.»

«ایران کشور نهادهاست، نه اشخاص»

سخنگوی وزارت امور خارجه با اشاره به تحولات یک سال و نیم اخیر گفت این وقایع نه‌تنها بسیاری از کلیشه‌های رایج درباره ایران را آشکار کرد، بلکه موجب شد برخی از برداشت‌های تثبیت‌شده درباره ایران مورد بازنگری قرار گیرد.

بقایی یکی از این کلیشه‌ها را تصور وابستگی ساختار حکمرانی ایران به افراد دانست و اظهار کرد: «بر اساس چنین برداشتی تصور می‌شد که با حذف مقام‌های ارشد، فرماندهان نظامی و افراد مؤثر در سیاست‌گذاری، ساختار حکمرانی ایران دچار فروپاشی خواهد شد؛ اما واکنش سریع کشور و استمرار عملکرد ساختارها نشان داد که ایران کشور نهادهاست، نه اشخاص.»

وی در مقابل به برداشت رایج درباره ساختار سیاسی آمریکا اشاره کرد و افزود: «همواره آمریکا به‌عنوان کشوری مبتنی بر نهادها معرفی می‌شد، اما تحولات اخیر نشان داده است که این کشور نیز در مواردی می‌تواند به‌شدت تحت تأثیر افراد و گروه‌های خاص قرار گیرد.»

بازنمایی توانمندی‌های ایران در عرصه‌های مختلف

بقایی یکی دیگر از کلیشه‌های ساخته‌شده درباره ایران را عقب‌ماندگی کشور در حوزه‌هایی مانند فناوری، اندیشه، مذاکره و دیپلماسی عنوان کرد و گفت: «تحولات اخیر نشان داد ایران علاوه بر توانمندی نظامی، در حوزه‌های فکری، مذاکراتی و دیپلماتیک نیز از ظرفیت‌های قابل توجهی برخوردار است.»

وی همچنین با اشاره به رفتار آمریکا با متحدان خود اظهار کرد: «تبدیل شدن تهدید نظامی علیه کشورهای مختلف به بخشی از ادبیات مقام‌های آمریکایی نشان می‌دهد که حتی نزدیک‌ترین متحدان آمریکا نیز نمی‌توانند همواره این کشور را متحدی قابل اتکا تلقی کنند.»

جنگ؛ صحنه ظهور مفهوم «ملت تمدنی»

سخنگوی وزارت امور خارجه در بخش دیگری از سخنان خود، رفتار مردم ایران در جریان تحولات اخیر را نمونه‌ای از ظهور مفهوم «ملت» و به‌ویژه «ملت تمدنی» دانست و گفت: «اگر بخواهیم مختصات یک ملت را بررسی کنیم، می‌توانیم مصادیق آن را در رفتار مردم ایران طی یک سال و نیم گذشته مشاهده کنیم.»

بقایی با تأکید بر پیوند میراث ملی و مذهبی در جامعه ایران افزود: «ترکیب میراث تاریخی و حماسی ایران با داشته‌های فکری و مذهبی جامعه، به‌ویژه در شرایط دفاع از کشور، به‌شکل برجسته‌ای خود را نشان داد.»

وی توجه همزمان جامعه به میراث حماسی و ملی ایران و مفاهیمی همچون قیام عاشورا و «هیهات من الذله» را ترکیبی دانست که در شرایط بحرانی، انرژی و انگیزه‌ای قابل توجه برای جامعه ایجاد کرده است.

به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه، این مسئله صرفاً در سطح شعار باقی نماند، بلکه به کشور کمک کرد در یکی از حساس‌ترین شرایط، به‌عنوان یک جامعه یکپارچه ظاهر شود و ظرفیت‌های خود را برای مواجهه با بحران افزایش دهد.

وی همچنین رفتار مردم در جریان جنگ اخیر را بخشی مهم از تصویر جدید ایران دانست و گفت: «در شرایطی که درباره توان دفاعی و کارآمدی حکمرانی ایران تردیدهایی مطرح می‌شد، جامعه در زمان بحران با سطح قابل توجهی از همدلی و انسجام عمومی ظاهر شد و مردم نیز با وجود شرایط جنگی، با کمبودهای گسترده مواجه نشدند.»

ضرورت تبدیل تجربه جنگ به سرمایه ویژند ملی

بقایی تجربه یک سال و نیم گذشته را از جمله سرمایه‌های مهم کشور دانست و تأکید کرد که این سرمایه‌ها ریشه در میراث فکری، تمدنی و مذهبی ایران دارند و در جریان تحولات اخیر بار دیگر بازتولید شده‌اند.

وی افزود: «مواجهه روایی همچنان ادامه دارد و کشور نیازمند آن است که این سرمایه‌ها را به‌درستی بشناسد، روایت کند و برای مواجهه با حوادث آینده از آنها بهره بگیرد.»

سخنگوی وزارت امور خارجه خاطرنشان کرد: «ممکن است بخشی از تحولات آینده قابل پیش‌بینی باشد و درباره برخی دیگر نتوان از هم‌اکنون تصویر دقیقی ارائه کرد؛ اما اگر سرمایه‌های شکل‌گرفته در این دوره به‌درستی شناخته، بیان و برای نسل جدید تبیین شوند، ایران آینده می‌تواند قدرتمندتر از ایران امروز باشد.»

بقایی در پایان، ضمن قدردانی از اندیشکده برند ملی ایران، برگزارکنندگان مراسم و نویسندگان کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران»، پرداختن به مسئله ویژند ملی را اقدامی ضروری دانست و تأکید کرد که جامعه برای مواجهه موفق با شرایط پیش‌رو، به چنین روندی از اندیشه‌ورزی نیاز دارد.

در ابتدای این مراسم، حجت‌اله نیکی‌ملکی، هم‌بنیان‌گذار اندیشکده برند ملی ایران و نویسنده کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران»، نیز با اشاره به تأثیر نتیجه جنگ و رفتار کشورها در جریان منازعات بر ویژند ملی آنها گفت: رفتار مردم ایران، عملکرد حاکمیت، شکل‌گیری فرهنگ مقاومت و تولید آثار فرهنگی با موضوع همبستگی و مقاومت ملی، به تقویت برند ایران کمک کرده است.

کتاب «نبرد ۱۲ روزه و مسئله برند ملی ایران» در شش فصل و توسط پژوهشگران «اندیشکده برند ملی ایران»، از مجموعه‌های پژوهشی ذیل دانشگاه صنعتی شریف، تألیف شده است.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایلنا، عماد رفیعی در نشستی با موضوع راهکارهای رفع ناترازی بنزین با اشاره به وضعیت پالایشگاه‌ها پس از وقایع اخیر اظهار داشت: با اقدامات صورت گرفته و افزایش بهره‌وری در پالایشگاه‌ها و استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها، ظرفیت تولید بنزین کشور به حدود ۱۳۰ میلیون لیتر در روز افزایش یافته است.

وی با اشاره به آسیب‌های وارد شده به زیرساخت‌های نفتی در جریان جنگ گفت: در آن مقطع حدود ۲۳۰ هزار بشکه از ظرفیت تولید کشور از دست رفت، اما اکنون بخش قابل‌توجهی از این ظرفیت (نزدیک به ۵۰ درصد) بازیابی شده و پالایشگاه ستاره خلیج‌فارس نیز با ظرفیت کامل در مدار تولید قرار دارد.

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش درباره وضعیت تامین سوخت تهران نیز تصریح کرد: با وجود آسیب به انبار نفت ری، عملیات توزیع بنزین در پایتخت حتی در روز حادثه متوقف نشد و اکنون نیز ۵۰ درصد ظرفیت این انبار برای عملیات لجستیک فعال است و مابقی نیاز تهران از سایر پالایشگاه‌ها از جمله پالایشگاه اراک تامین می‌شود.

استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها؛ راهکار موقت نه پایدار

این مقام مسئول در شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی با تشریح جزئیات افزایش تولید، افزود: علاوه بر پالایشگاه‌های اصلی، پتروشیمی‌های «نوری» و «بوعلی» نیز به زنجیره تامین بنزین پیوسته‌اند؛ به طوری که روزانه حدود ۹ میلیون لیتر بنزین از پتروشیمی بوعلی دریافت می‌شود.

وی در عین حال تاکید کرد: استفاده از ظرفیت پتروشیمی‌ها تنها یک مسکن کوتاه‌مدت است و راهکار پایدار برای رفع ناترازی بنزین نیست، چراکه فرآورده‌های پتروشیمی پیش از این قابلیت صادراتی داشتند و استفاده از آن‌ها در چرخه بنزین، از نظر اقتصادی تفاوت معناداری با واردات برای دولت ندارد.

تغییر مسیر از ۳ میلیارد دلار ارزآوری تا ۳ میلیارد دلار هزینه واردات

مدیر دفتر مدیریت مصرف شرکت ملی پالایش و پخش با اشاره به روند نگران‌کننده مصرف، نقطه عطف تراز بنزین را سال ۱۳۹۹ عنوان کرد و گفت: در آن سال بنزین به نخستین کالای صادراتی غیرنفتی ایران تبدیل شد و سه میلیارد دلار ارزآوری داشت؛ اما اکنون با تغییر روند، کشور با واردات بنزین مواجه است که حدود سه میلیارد دلار هزینه در بر دارد و این تغییر مسیر ۶ میلیارد دلاری، فشاری مضاعف بر تراز ارزی کشور وارد کرده و آثار تورمی به همراه دارد.

مصرف روزانه به ۱۵۳ میلیون لیتر رسید

رفیعی به ارائه آماری از روند صعودی مصرف پرداخت و خاطرنشان کرد: متوسط مصرف روزانه بنزین از حدود ۹۸ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۱ به ۱۲۳ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۳ و ۱۲۹ میلیون لیتر در سال ۱۴۰۴ رسیده است.

وی افزود: رشد متوسط سالانه ۶ تا ۸ درصدی مصرف در پنج سال اخیر، روندی کم‌سابقه است؛ به گونه‌ای که در روزهای اخیر مصرف بنزین به حدود ۱۵۳ میلیون لیتر در روز رسید و پیش‌بینی می‌شود با وجود شرایط جنگی، میانگین مصرف تا پایان سال حدود ۱۳۲ میلیون لیتر باشد.

رفیعی کاهش مصرف سی‌ان‌جی و فرسودگی ناوگان حمل‌ونقل عمومی را از دیگر عوامل اصلی تشدیدکننده ناترازی بنزین برشمرد و خواستار اتخاذ تدابیر مدیریتی برای کنترل رشد شتابان مصرف شد. خبر در حال تکمیل می باشد...

به گزارش جماران،  اسرائیل کاتز وزیر جنگ رژیم صهیونیستی، رجب طیب اردوغان رئیس‌جمهور ترکیه را به «کشاندن ترکیه به ماجراجویی‌های خطرناک در سوریه» متهم کرد.

وی گفت: «بهتر است اردوغان به ایراد سخنرانی‌های توخالی و خیال‌پردازانه علیه اسرائیل ادامه دهد و عزم ما را برای دفاع از خودمان محک نزند».

این در حالی است که رژیم صهیونیستی سه‌شنبه پیش، با ۸ حمله هوایی، باند فرودگاه نظامی «ابوظهور» را در حومه شرقی ادلب هدف قرار داد.

دفتر نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی بنیامین نتانیاهو نیز ساعتی پس از این حمله، ادعا کرد که «سوریه در آستانه نقض وضعیت موجود در مسائل امنیتی و اجازه دادن به استقرار نیروهای ترکیه در یک پایگاه هوایی در نزدیکی حلب بوده است».

در بیانیه دفتر نتانیاهو آمده است: «اسرائیل بارها به سوریه هشدار داده بود که چنین استقرار نیروهایی تهدیدی برای امنیت آن محسوب می‌شود، اما سوریه این هشدارها را نادیده گرفت».

از سوی دیگر، تام باراک فرستاده آمریکا در سوریه، نیز در توجیه این حمله گفت که «حمله‌های اسرائیل در ادلب نشان‌دهنده این ارزیابی است که ترکیه ممکن است در آینده نزدیک حضور خود را در آن منطقه افزایش دهد».

وی افزود که تنها یک قدم با رویارویی نظامی مستقیم میان ترکیه و اسرائیل فاصله داشتیم و حمله هوایی اسرائیل به فرودگاه «ابوالظهور» در سوریه، زنگ خطری جدی برای شعله‌ور شدن یک درگیری نظامی مستقیم میان تل‌آویو و آنکارا محسوب می‌شود.

پایگاه ابوالظهور در حدود ۷۰ کیلومتری مرز ترکیه قرار دارد و از سال ۲۰۱۳ دیگر به‌عنوان یک فرودگاه نظامی اختصاصی فعال نیست.

  واکنش وزیر خارجه دولت الجولانی

«اسعد الشیبانی» وزیر امور خارجه دولت شورشیان حاکم بر دمشق نیز در گفت‌وگو با «اکسیوس» اظهار داشت: ما تلاش کردیم با اسرائیل به توافق برسیم، اما اسرائیل از تعهدات خود عقب‌نشینی کرد. ما همچنان به دستیابی به توافق با اسرائیل برای کاهش تنشها علاقه‌مند هستیم و باب مذاکره با اسرائیل را نبسته‌ایم.

وی توضیح داد که اسرائیل باید سیاستهای خود را در قبال سوریه بازنگری کند. ما به ایالات متحده گفته‌ایم که به نیتهای اسرائیل نسبت به سوریه اعتماد نداریم.

سوریه کشوری مستقل است و حق دارد با هر کشوری از جمله ترکیه، روابط همکاری و ائتلاف برقرار کند.

الشیبانی درباره حمله صورت گرفته به پایگاه الظهور  فاش کرد که به اسرائیل اطلاع داده بود که دولت سوریه با ترکیه بر سر تقویت حضور نظامی در پایگاه هوایی «ابوظهور» در شمال غرب سوریه همکاری نمی‌کند، با این حال اسرائیل علی‌رغم این توضیحات، به این پایگاه حمله کرد.

وی افزود: «هیچ قصدی برای ایجاد پایگاه ترکیه‌ای در این مکان، برقراری حضور نظامی دائمی ترکیه یا استقرار نیروهای ترک در آن وجود نداشت» و این پیام به‌وضوح به طرف اسرائیلی منتقل شده بود و اسرائیل هیچ توجیه مشروعی برای بمباران این پایگاه ندارد.

وزیر خارجه دولت الجولانی گفت که فعالیتهای انجام‌شده در این مکان «محدود به بازسازی فرودگاه و تأسیسات آن بود که در طول جنگ آسیب دیده بودند» تا توسط نیروی هوایی سوریه مورد استفاده قرار گیرد و هیچگونه تجمع نظامی ترکیه‌ای در پایگاه به هیچ شکلی که بتواند چنین حمله‌ای را توجیه کند، وجود نداشت.

الشیبانی ادامه داد که این پایگاه در زمان حمله «تقریباً خالی» بوده و هنوز در مرحله بازسازی قرار دارد و به یک تأسیسات عملیاتی کامل تبدیل نشده است.

  نگرانی تل‌آویو از گسترش نفوذ دریایی ترکیه در سواحل سوریه

با افزایش تنش میان رژیم صهیونیستی و ترکیه بر سر سوریه، رسانه‌های اسرائیلی از نگرانی تل‌آویو در قبال گسترش حضور نیروی دریایی ترکیه در سواحل سوریه و احتمال رویارویی دو طرف در شرق مدیترانه خبر دادند.

شبکه ۱۲ رژیم صهیونیستی امروز گزارش داد که فرمانده نیروی دریایی ترکیه در ژوئیه گذشته با مقامات ارشد دریایی سوریه دیدار کرده که توجه نهادهای امنیتی اسرائیل را برانگیخته است و مقامات اسرائیلی نگران تعمیق همکاریهای نظامی–دریایی میان آنکارا و دمشق هستند.

این شبکه مدعی شد که در ماه‌های اخیر چندین مورد نزدیک شدن شناورهای ترکیه به کشتیهای اسرائیلی در آبهای بین‌المللی ثبت شده که پیام روشنی مبنی بر آگاهی ترکیه از حضور اسرائیل در منطقه دارد. هرچند این رویارویی‌ها تاکنون به درگیری منجر نشده، اما افزایش حضور ترکیه در شرق مدیترانه، احتمال برخورد مستقیم را افزایش داده است.

 

پایگاه خبری تحلیلی انتخاب (Entekhab.ir) :

کیلی گریکو، عضو ارشد برنامه «بازتصور راهبرد کلان ایالات متحده» در مرکز استیمسون و ماکسیمیلیان برمر که پیش‌تر مدیریت بخش «برنامه‌های پیشرفته» نیروی هوایی آمریکا را بر عهده داشته،در الجزیره نوشتند: تهدید کشتیرانی در تنگه هرمز خسارت‌های قابل‌توجهی به اقتصاد جهانی وارد کرده است.

به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: پس از گذشت پنج ماه از آغاز جنگ میان آمریکا و ایران، نشانه‌های آینده امنیت خلیج فارس در حال آشکار شدن است. رفت‌وآمد کشتی‌های تجاری بر اساس ترتیباتی که هم‌اکنون میان عمان و ایران در حال مذاکره است، از سر گرفته شده؛ ترتیباتی که بر اساس قواعد جدید، نقش مستمر تهران در تنگه هرمز را به رسمیت می‌شناسد.

صرف‌نظر از شروط نهایی این توافق، تقریباً قطعی است که ایران از این جنگ با نفوذی پایدار و مستمر بر تنگه هرمز خارج خواهد شد.

این واقعیت جدید، هم‌زمان فرصت مناسبی را در اختیار کشورهای خلیج فارس قرار می‌دهد؛ زیرا نظام پس از جنگ، که در آن ایران این نفوذ را حفظ می‌کند، مستلزم اتخاذ رویکردی متفاوت نسبت به امنیت منطقه‌ای است؛ رویکردی که بر ایجاد توانمندی‌هایی برای کشورهای خلیج فارس متمرکز باشد تا بتوانند منافع راهبردی خود را بر اساس شرایط و الزامات خودشان تأمین کنند.

این تحول، گسستی بنیادین با راهبردی خواهد بود که طی دهه‌های گذشته چارچوب امنیت خلیج فارس را شکل داده است. بیش از سه دهه، امنیت منطقه بر قدرت نظامی آمریکا برای بازداشتن تهدیدها و تضمین باز ماندن تنگه هرمز استوار بوده است.

اگرچه سامانه‌های پیشرفته پدافند هوایی و دفاع موشکی همچنان برای مقابله با موشک‌های بالستیک و موشک‌های کروز بسیار پیچیده اهمیت زیادی خواهند داشت، اما این سامانه‌ها باید تنها یک لایه از یک منظومه دفاعی گسترده‌تر باشند، نه اینکه بار اصلی مقابله با تهدید مستمر پهپادها بر دوش آنها گذاشته شود.

با این حال، روند جنگ با ایران محدودیت‌های این راهبرد و کاستی‌های آن را آشکار کرد. آمریکا اگرچه بیش از ۱۳ هزار هدف را مورد حمله قرار داد، اما پهپادها و موشک‌های ایران عملاً تنگه هرمز را بسته نگه داشتند و خسارت‌های سنگینی به پایگاه‌های نظامی، زیرساخت‌های بخش انرژی و فرودگاه‌های سراسر خلیج فارس وارد کردند.

کنترل آسمان در ارتفاعات بالا هیچ‌گاه به کنترل «سواحل هوایی» ــ یعنی فضای هوایی کم‌ارتفاع بر فراز پهنه‌های آبی ــ منجر نشد؛ جایی که پهپادها و موشک‌های ارزان‌قیمت ایران به تهدیدی فوری برای کشتیرانی تجاری تبدیل شدند.

ایران خود را به شکلی چشمگیر با تغییرات روش‌های جنگ تطبیق داد، در حالی که آمریکا در این زمینه ناکام ماند. با کاهش هزینه پهپادها و موشک‌ها، افزایش کارایی آنها و بیشتر شدن بردشان، ایران به‌سرعت راهبرد خود را بر این تسلیحات بنا کرد؛ در حالی که آمریکا همچنان بر تلاش برای از بین بردن آنها با روش‌های سنتی اصرار داشت؛ یعنی نابودی مواضع و سکوهای پرتاب از مبدأ.

اما این رویکرد دیگر در برابر تسلیحاتی که ارزان، پرتعداد و به‌طور گسترده پراکنده هستند، کارآمد نیست. سکوهای پرتاب متحرک را می‌توان به‌راحتی جابه‌جا، پنهان و در تأسیسات زیرزمینی مستقر کرد؛ همچنین پهپادهای ارزان‌قیمت را می‌توان تقریباً با همان سرعتی که سرنگون می‌شوند، جایگزین کرد. بنابراین، حملات آمریکا توانستند این تهدید را به‌طور موقت محدود کنند، اما نتوانستند آن را به‌طور کامل از بین ببرند.

این ضعف آشکار، ضرورت اتخاذ رویکردی متفاوت برای دفاع از خلیج فارس را نشان می‌دهد. کشورهای خلیج فارس نمی‌توانند با اتکا به قدرت تهاجمی متعارف، نفوذ ایران در تنگه را خنثی کنند و تحولات این جنگ نیز نشان می‌دهد که آمریکا قادر به انجام این کار نیست.

این کشورها می‌توانند با تأمین امنیت خطوط کشتیرانی و زیرساخت‌های حیاتی ــ تهدیدات را محدود کنند.

هرچه قابلیت کشورهای خلیج فارس برای حفاظت از این اهداف با هزینه‌ای پایدار و قابل‌تحمل، قابل‌اعتمادتر باشد، میزان نفوذی که تهران می‌تواند از طریق تهدیدهای خود به دست آورد، کاهش خواهد یافت.

بدون تردید، چنین راهبردی به ترکیبی کاملاً متفاوت و بنیادین از توانمندی‌ها در مقایسه با آنچه منطقه تاکنون بر آن تمرکز کرده، نیاز دارد. این امر مستلزم آن است که توجه از خرید جنگنده‌های پیشرفته و تعداد محدودی سامانه‌های گران‌قیمت دفاع هوایی و موشکی، به سمت استفاده از شمار زیادی سامانه‌های کم‌هزینه و قابل‌تداوم برای دفاع از «سواحل هوایی» تغییر کند.

اگرچه سامانه‌های پیشرفته دفاع هوایی و موشکی همچنان برای مقابله با موشک‌های بالستیک و کروز پیچیده اهمیت حیاتی خواهند داشت، اما آنها باید تنها یک لایه از یک منظومه دفاعی جامع‌تر باشند و نه اینکه مسئولیت اصلی مقابله با حملات مستمر پهپادی بر عهده آنها گذاشته شود.

کشورهایی که با سرعت بیشتری از جنگ اخیر درس بگیرند و منظومه دفاعی چندلایه مورد نیاز شرایط کنونی را ایجاد کنند، در خط مقدم پیشگامی در حوزه مقابله با تهدیدها قرار خواهند گرفت؛ آن هم در شرایطی که ارتش‌های سراسر جهان در حال تطبیق خود با جنگ‌های مبتنی بر استفاده گسترده از پهپادهای ارزان‌قیمت و انبوه هستند.

منظومه دفاعی چندلایه

نخستین گام در چنین دفاعی، شناسایی تهدید است؛ از طریق استقرار شبکه‌های زمینی چندلایه متشکل از حسگرهای راداری، صوتی و بصری که با پهپادهای خودمختار تقویت می‌شوند. این پهپادها در آسمان گشت‌زنی می‌کنند تا پهپادهایی را که در ارتفاع پایین پرواز می‌کنند، شناسایی و ردیابی کنند.

پس از آن، تهدیدهای شناسایی‌شده به لایه‌های متعدد دفاعی با هزینه معقول سپرده می‌شوند:

جنگ الکترونیک: برای ایجاد اختلال در پهپادها یا از کار انداختن آنها پیش از رسیدن به اهداف.

پهپادهای دفاعی: پهپادهایی که برای برخورد با تهدیدها یا درگیری با آنها با استفاده از موشک‌های هدایت‌شونده و ارزان‌قیمت طراحی شده‌اند.

سامانه‌های متحرک پدافند هوایی زمینی و توپ‌های سریع‌الطراحی: که آخرین لایه حفاظت پیرامون اهداف حیاتی را تشکیل می‌دهند.

چنین منظومه دفاعی چندلایه‌ای می‌تواند حملات مکرر پهپادی را تحمل کند، بدون آنکه ذخایر موشک‌های رهگیر گران‌قیمت را تحلیل ببرد.

علاوه بر این، چنین توانمندی‌هایی می‌توانند از خلیج فارس در برابر طرف‌هایی غیر از ایران نیز محافظت کنند. در واقع، ایران نخستین طرفی نبود که از پهپادها به‌عنوان ابزاری برای حمله کردن منطقه استفاده کرد. حملات انصارالله به فرودگاه‌ها، زیرساخت‌های انرژی و کشتی‌های تجاری نشان داد که پهپادهای ارزان‌قیمت چگونه اجازه می‌دهند زیرساخت‌های منطقه‌ای را تهدید و تجارت را مختل کنند.

از آنجا که این حملات نیز بر همان تاکتیک پرواز در ارتفاع پایین مبتنی هستند که در کارزار پهپادی ایران به کار گرفته می‌شود، تأمین امنیت «سواحل هوایی» می‌تواند مصونیتی مؤثر در برابر تهدیدها نیز فراهم کند.

هیچ طرفی بیش از خود کشورهای خلیج فارس در ایجاد چنین منظومه‌های دفاعی منافعی ندارد. تاب‌آوری اقتصادهای آنها، رفاه مردمشان و امنیت زیرساخت‌های حیاتی‌شان همگی به باز ماندن تنگه هرمز و امن بودن منطقه وابسته است. این امر مستلزم توسعه توانایی تولید، نگهداری و بومی‌سازی مستمر این سامانه‌ها و در صورت لزوم استفاده از شرکای خارجی است.

برخلاف جنگنده‌های پیشرفته یا دیگر سامانه‌های پیچیده، بسیاری از قابلیت‌های مورد نیاز برای دفاع از «سواحل هوایی» را می‌توان در داخل تولید، نگهداری و به‌روزرسانی کرد؛ موضوعی که به کشورهای خلیج فارس امکان می‌دهد زرادخانه دفاعی خود را نوسازی کرده و در گذر زمان آن را با شرایط جدید تطبیق دهند.

در واقع، منطقه از هم‌اکنون حرکت در این مسیر را آغاز کرده است. شرکت‌هایی مانند گروه ایدج (EDGE Group) در حال توسعه سامانه‌های بومی ضدپهپاد و تجهیزات جنگ الکترونیک هستند و مشارکت‌های شکل‌گرفته با شرکت‌های دفاعی منطقه‌ای و بین‌المللی نیز به گسترش تولید داخلی و ادغام فناوری‌های پدافند هوایی کمک می‌کنند.

گام بعدی، تکیه بر این تلاش‌های اولیه و هدایت سرمایه‌گذاری‌ها به سمت تقویت ظرفیت‌های تولیدی، ارتقای مهارت‌های نیروی انسانی و تحکیم همکاری‌های منطقه‌ای لازم برای تداوم این رویکرد دفاعی جدید است.

با گذشت زمان، کشورهای خلیج فارس باید برنامه‌های ملی خود را در قالب یک پایگاه صنعتی دفاعی مشترک منطقه‌ای ادغام کنند؛ پایگاهی که بتواند این توانمندی‌ها را در مقیاس گسترده تولید، مستقر و با شرایط جدید تطبیق دهد.

این الگو، تصویری از ویژگی‌های امنیت خلیج فارس در مرحله آینده ارائه می‌دهد. کشورهایی که با سرعت بیشتری از جنگ اخیر درس بگیرند و منظومه دفاعی چندلایه مورد نیاز شرایط کنونی را ایجاد کنند، در خط مقدم پیشگامی در حوزه مقابله با تهدیدها قرار خواهند گرفت؛ در شرایطی که ارتش‌های سراسر جهان در حال تطبیق خود با جنگ‌های مبتنی بر استفاده گسترده از پهپادهای ارزان‌قیمت و انبوه هستند.

مهم‌تر از همه، این کشورها در موقعیت بهتری قرار خواهند گرفت تا از منافع راهبردی خود محافظت کنند و امنیت منطقه را بر اساس شرایط و الزامات خودشان بازتعریف کنند.