ابوالقاسم رحمانی درباره ایده شکلگیری «دچار» اظهار کرد: از ابتدا برای ما روشن بود که قرار نیست یک برنامه تکمحور داشته باشیم. «دچار» یک مجله مناسبتی است که بخشهای متنوعی دارد، اما این تنوع در نهایت زیر یک نخ تسبیح مشخص قرار میگیرد و آن، مفهوم ابتلا به حضرت اباعبدالله (ع) در شئون مختلف زندگی است.
وی افزود: از کتاب و کتابخوانی و تاریخ اسلام گرفته تا شعر، روایتهای مردمی، بازخوانی نوحههای قدیمی و تاریخ ایران، هر بخش هویت مستقلی دارد، اما همه آنها در یک فضای محتوایی مشترک به یکدیگر متصل میشوند. تلاش کردیم این تنوع باعث پراکندگی نشود و در عین حال برنامه نیز به یک قالب تکراری و قابل پیشبینی تبدیل نشود.
این تهیهکننده ادامه داد: در بخش کتابخوانی، از بازیگر، نویسنده، کارگردان و چهرههای فرهنگی و هنری استفاده کردیم تا بخشی از یک داستان یا رمان مذهبی را بخوانند و از ظرفیت چهرهها برای تشویق مخاطب به کتابخوانی استفاده شود. در بخش تاریخ اسلام نیز با روایت شخصیتهای اثرگذار تاریخ تلاش کردیم مخاطب را از «چیستی عاشورا» به سمت «چگونگی شکلگیری آن» ببریم؛ اینکه چه تصمیمها و مواضعی در طول تاریخ به شکلگیری یک واقعه منجر شده است.
رحمانی تصریح کرد: حتی در بخش شعر نیز تلاش کردیم فقط به شاعران آیینی محدود نشویم و سراغ ترانهسراها و شاعرانی برویم که ممکن است در نگاه اول چهرههای شناختهشده این حوزه نباشند، اما برای حضرت سیدالشهدا (ع) شعرهایی دارند. این انتخاب هم بخشی از نگاه ما بود که بگوییم امام حسین (ع) متعلق به یک گروه خاص نیست و هرکس میتواند نسبت و روایت خودش را با ایشان داشته باشد.
وی با اشاره به حضور سوژههای مردمی در «دچار» گفت: در کنار چهرههای شناختهشده، سراغ آدمهایی رفتیم که شاید در تلویزیون کمتر دیده شده باشند؛ از خادم هیئت و میاندار گرفته تا پزشک، عکاس و افراد مختلف با تجربههای اجتماعی متفاوت. برای ما مهم بود که مخاطب بتواند خودش را در روایت این افراد پیدا کند.
رحمانی افزود: سلبریتیمحوری لزوماً اتفاق بدی نیست و چهرههای شناختهشده همچنان میتوانند در جذب مخاطب و انتقال تجربه نقش داشته باشند، اما اگر قرار بود فقط روایتهای تکراری چهرهها از نسبتشان با امام حسین (ع) را بشنویم، اتفاق تازهای رخ نمیداد. به همین دلیل از ظرفیت چهرهها در بخشهایی مانند کتابخوانی استفاده کردیم و در روایتهای شخصی، بیشتر به سمت سوژههای عمومی رفتیم.
وی درباره بازخوانی نوحههای قدیمی نیز گفت: در «دچار» ۱۶ قطعه قدیمی بازخوانی شد و هدف ما تبدیل برنامه به یک موزه نوستالژیک نبود. این قطعات بخشی از سنت و اصالت عزاداری ما هستند و تلاش کردیم آنها را با ظرافتهای هنری و امکانات امروزی بازخوانی کنیم تا نسل جدید نیز با این آثار ارتباط برقرار کند.
این تهیهکننده خاطرنشان کرد: هنوز هم وقتی صدای مداحان قدیمی را میشنویم، آن آثار میتوانند حال و هوای خاصی ایجاد کنند؛ بنابراین میخواستیم نشان دهیم که دوره این سبکها تمام نشده و همچنان میتوانند برای مخاطب جذاب باشند.
رحمانی با اشاره به ارتباط «دچار» با اتفاقات روز جامعه اظهار کرد: برنامهسازی در خلأ اتفاق نمیافتد. مخاطب در جامعه زندگی میکند و با مسائل مختلف اجتماعی و سیاسی مواجه است؛ بنابراین نمیخواستیم نسبت به اتفاقات روز بیتفاوت باشیم، اما از طرف دیگر، رسالت «دچار» این نبود که به یک برنامه سیاسی یا روزمحور تبدیل شود.
وی ادامه داد: یکی از نمونههای این رویکرد، تصمیم برای آوردن نام شهدای جنگ اخیر در تیتراژ پایانی بود. این کار با رضایت عوامل برنامه انجام شد و در واقع ادای دینی به شهدا بود؛ از فرماندهان و شهدای شاخص تا شهدای کودک و افرادی که در نقاط مختلف کشور به شهادت رسیدند.
رحمانی در پاسخ به این پرسش که آیا «دچار» میتواند پس از پایان محرم نیز ماندگار باشد، گفت: ما ادعا نداریم کاری انجام دادهایم که در هزار و چند سال گذشته هیچ نمونهای نداشته است. بیش از هزار سال است که برای حضرت سیدالشهدا (ع) تولیدات مختلف فرهنگی و رسانهای شکل گرفته و طبیعی است که هر کاری مشابه یا ریشهای در گذشته داشته باشد.
