به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری دانشجو، آنها نه بهطور جدی در حال مذاکرهاند و نه به سوی یکدیگر آتش میگشایند. در عوض، ایران و آمریکا در وضعیتی ناآرام و بینابینی گرفتار شدهاند؛ وضعیتی که خطر بازگشت به درگیری یا عمیقتر شدن یک بنبست فرسایشی را در پی دارد.
در مرکز این وضعیت حلنشده، محاسبات و شاید حسابوکتاب اشتباه هر یک از دو طرف قرار دارد.
تحلیلگران میگویند مقامهای ایرانی بر این باورند که ایستادگی در برابر فشار اقتصادی آمریکا و حفظ کنترل بر تنگه هرمز، دستاوردهای بیشتری برای آنها خواهد داشت تا اینکه در یک میز مذاکره امتیازات عمدهای بدهند. در مقابل، به نظر میرسد ایالات متحده روی این حساب باز کرده که وارد کردن فشار اقتصادی شدیدتر بر ایران، به موفقیت ختم خواهد شد در حالیکه حملات نظامی دستاوردی نداشتهاند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز چهارشنبه متعهد شد که علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند، «پیامدهای اقتصادی عظیمی» اعمال کند.
وقتی دو کشور دو ماه پیش بر سر آتشبس توافق کردند، قرار بود این یادداشت تفاهم آنها را در مسیر دستیابی به یک توافق گستردهتر ظرف ۶۰ روز قرار دهد؛ توافقی که برنامه هستهای ایران و لغو تحریمهای آمریکا را در بر میگرفت. این مهلت همین هفته به پایان رسید و ترامپ روز سهشنبه در شبکههای اجتماعی گفت که «هیچ مذاکره یا گفتوگویی» در جریان نیست و هیچ برنامهریزی نیز نشده است.
نیکول گراژفسکی، استادیار مرکز مطالعات بینالمللی در دانشگاه علوم سیاسی پاریس، گفت «در عوض، دو کشور در وضعیت بلاتکلیفی دائمی قرار دارند».
«در چند ماه گذشته، به جز تثبیت بیشتر موضع ایران و تلاشهای مکرر و تاکنون ناموفق ایالات متحده آمریکا برای یافتن نوعی راه خروج، تغییر اساسی چندانی رخ نداده است.»
تهران در این ماه فهرستی از مطالبات خود از واشنگتن را برای بازگشایی تنگه هرمز منتشر کرد؛ آبراهی که یکی از مسیرهای اصلی ترانزیت بخش قابلتوجهی از نفت جهان است.
این مطالبات شامل لغو تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدودشده و پرداخت غرامتهای جنگی بود. پیشتر نیز شرایط مشابهی بهعنوان بخشی از یک توافق احتمالی میان دو طرف مطرح شده بود؛ تفاهمنامهای که در ماه ژوئن مورد توافق قرار گرفت، اما خیلی زود از هم فروپاشید.
ایران برای هفتهها با عمان درباره مدیریت آینده این کریدور دریایی مذاکره کرده است، اما فهرست مطالبات نشان میداد که حتی در صورت دستیابی به توافق، نیروهای ایرانی همچنان کنترل مسیر را بر عهده خواهند داشت.
مهرزاد بروجردی، رئیس دانشکده هنرها، علوم و آموزش در دانشگاه علم و فناوری میسوری، گفت: تهران پس از پشت سر گذاشتن شوک اولیه جنگ، اکنون مصمم است قدرت خود را به نمایش بگذارد.
«تسلیح تنگه هرمز و چانهزنی سختگیرانه در مذاکرات موازی با آمریکا و عمان را باید در همین چارچوب درک کرد.»
در چند ماه گذشته، مواضع و اظهارات ترامپ میان تهدید به نابودی و وعده نزدیک بودن یک توافق دیپلماتیک در نوسان بوده است.
اگر هدف این رویکرد، ترساندن مقامهای ایرانی برای وادار کردن آنها به اعطای امتیاز بوده، به نظر میرسد نتیجه معکوس داشته است. به نظر میرسد مقامهای ایرانی به این باور رسیدهاند که ترامپ تمایلی ندارد جنگی را که خطر افزایش قیمت نفت را به همراه دارد و در میان افکار عمومی آمریکا، بهویژه در آستانه انتخابات میاندورهای، نامحبوب بوده است، بهطور کامل از سر بگیرد.
الکس واتانکا، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه، یک سازمان پژوهشی مستقر در واشنگتن، گفت: به نظر میرسد ایران بر این باور است که ایالات متحده سرانجام از یک رویارویی پرهزینه و بدون چشمانداز پایان خسته خواهد شد.
در همین حال، ایالات متحده بر فشار اقتصادی بر ایران تأکید کرده است.
روز سهشنبه، ترامپ در شبکههای اجتماعی ادعا کرد که محاصره همچنان بهطور کامل برقرار است. او همچنین مدعی شد این آبراه کاملاً باز است.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اخیراً در مصاحبهای با نیوزمکس گفت وزارتخانه او قصد دارد اقداماتی را اجرا کند که «در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور هرگز دیده نشده است».
ایران پیش از این نیز در برابر فشارهای اقتصادی بینالمللی مقاومت کرده است.
واتانکا گفت ازسرگیری یک درگیری گسترده احتمالاً زیرساختهای انرژی منطقه، پایگاههای آمریکا در خاورمیانه و کشتیرانی تجاری را نیز به داخل این درگیری خواهد کشاند.
در حال حاضر، به نظر میرسد ادامه بنبست، در حالی که مسائل اصلی همچنان حلنشده باقی ماندهاند ــ از جمله برنامه هستهای ایران و تنگه هرمز ــ به همان اندازه محتمل است.
گراژفسکی گفت: هرچه این برزخ به درازا بیانجامد، ریشهدارتر میشود و ایجاد یک راه خروج از بنبست که هر یک از دو طرف بتواند آن را چیزی غیر از یک امتیازدهی معرفی کند، دشوارتر خواهد شد.
