این مطالعه بر پایه اسکنهای MRI و PET بیش از ۲ هزار بزرگسال ۵۰ تا ۹۰ ساله بدون اختلال شناختی انجام شده است که حدود یکسوم آنان سابقه افسردگی داشتند.
محققان دریافتند در افراد مبتلا به افسردگی، ناحیهای از هیپوکامپ موسوم به «CA23DG» حجم کمتری نسبت به افراد بدون افسردگی دارد. این ناحیه ترکیبی از زیرمیدانهای CA2 و CA3 و همچنین «شکنج دندانهای» است.
این تفاوت حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، جنس، شاخص توده بدنی و سطح فعالیت بدنی نیز همچنان مشاهده شد.
پژوهشگران سپس عوامل شناختهشده خطر ابتلا به آلزایمر، از جمله میزان پروتئینهای آمیلوئید و تائو در مغز و وجود گونه ژنی APOE ε4 را وارد تحلیل کردند، اما ارتباط میان افسردگی و کاهش حجم CA23DG تا حد زیادی بدون تغییر باقی ماند.
این یافته میتواند نشان دهد تغییرات مشاهدهشده در هیپوکامپ افراد مبتلا به افسردگی لزوماً از همان مسیرهای زیستی شناختهشده بیماری آلزایمر ناشی نمیشود و ممکن است سازوکاری متفاوت در کاهش عملکرد حافظه نقش داشته باشد.
در بررسی اولیه، کاهش حجم قابل توجهی در بخشهای دیگر هیپوکامپ مانند CA1 و سابیکولوم مشاهده نشد. با این حال، وقتی مصرف داروهای ضدافسردگی نیز در تحلیل لحاظ شد، افرادی که این داروها را مصرف میکردند، کاهش حجم در نواحی CA23DG و CA1 نشان دادند.
محققان تأکید کردهاند این نتیجه به معنای آسیبزا بودن داروهای ضدافسردگی نیست؛ زیرا ممکن است افرادی که دارو دریافت میکنند، در اصل سابقه طولانیتر یا نوع شدیدتری از افسردگی داشته باشند.
بررسیها همچنین نشان داد افرادی که مدت طولانیتری با افسردگی زندگی کردهاند، ارتباط قویتری با کاهش حجم CA23DG داشتند؛ حتی اگر شدت علائم فعلی آنها کمتر بوده باشد.
این یافته احتمال نقش مدت زمان ابتلا به افسردگی را مطرح میکند، اما پژوهشگران میگویند هنوز نمیتوان مشخص کرد کاهش حجم این بخش از مغز مستقیماً ناشی از افسردگی، مصرف دارو یا عوامل دیگری است.
نویسندگان مطالعه تأکید کردهاند نتایج فعلی صرفاً یک «ارتباط» را نشان میدهد و ثابت نمیکند افسردگی یا داروهای ضدافسردگی مستقیماً موجب کوچکشدن هیپوکامپ میشوند.
آنها همچنین هشدار دادهاند افراد مبتلا به افسردگی نباید براساس این مطالعه، مصرف داروهای تجویزشده خود را تغییر داده یا متوقف کنند و برای روشنشدن رابطه دقیق میان درمان، افسردگی و تغییرات مغزی به مطالعات طولانیمدت بیشتری نیاز است.
نتایج این پژوهش در مجله «Translational Psychiatry» منتشر شده است.
