ازسوي ديگر صعود بازار سهام را نمي توان يكپارچه و هميشگي دانست. مساله اساسي اينجاست كه بورس تهران به ريسك هاي جنگي بهاي بسيار بالايي داده بود و اكنون با اخبار توافق و كاهش تنش ها بازار سهام و سرمايه گذاران اين بازار نفس راحتي كشيده اند و شاهدجذب و ورود نقدينگي از بازارهاي موازي به بورس هستيم.
در حال حاضر طبق اعلام مركز آمار ايران، در تيرماه ۱۴۰۵ شاخص قيمت مصرف كننده خانوارهاي كشور به عدد ۶۷۶.۹ رسيده كه نسبت به ماه قبل، ۳.۱ درصد افزايش، نسبت به ماه مشابه سال قبل، ۸۷.۹ درصد افزايش و در دوازده ماهه منتهي به ماه جاري نسبت به دوره مشابه سال قبل، ۶۶.۰ درصد افزايش داشته است. براين اساس فاصله تورمي دهك ها در اين ماه به ۹.۶ واحد درصد رسيد كه نسبت به ماه قبل (۸.۴ واحد درصد) ۱.۲ واحد درصد افزايش داشته است.
باتوجه به اين اعداد به نظر مي رسد كه سهامداران به دنبال سرمايه گذاري با سود بالا هستند. بررسي ها نشان مي دهد كه باتوجه به كاهش ريسك ها برخي از سهامداران سرمايه خود از بازارهاي كم ريسك همانند بانك و صندوق هاي سرمايه گذاري خارج كرده اند و اكنون با افزايش ميانگين ريسك به دنبال افزايش سودهاي خود هستند.
البته اين افزايش ريسك سهامداران با نگاه به اخبار سياسي و تنش هاي منطقه است. به بيان ديگر، زماني كه سرمايه گذاران احساس كنند خطر جنگ و تنش افزايش يافته، ميانگين ريسك خود را به صورت قابل توجهي كاهش مي دهند و ممكن است به صورت سنگين در صورت صفوف فروش حضور يابند؛ اما اگر بر اساس اخبار سرمايه گذاران اين نتيجه گيري را داشته باشند كه ريسك ها قرار است كاهش يابد آن زمان شاهد افزايش ورود نقدينگي به بورس خواهيم بود.
بازار از نگاه معاملات
بازار سهام در معاملات روز اخير، يكشنبه هجدهم مردادماه، روزي پرالتهاب و تاريخي را پشت سر گذاشت. شاخص كل بورس درحالي كه در دقايق ابتدايي بازار، با هجوم تقاضا تا نزديكي قله ۵.۶ ميليون واحدي پيش رفت، اما در نهايت تحت فشار سنگين عرضه، بخشي از رشدهاي خود را واگذار كرد. اين روزِ معاملاتي، بيش از آنكه يك صعودِ پايدار باشد، آزموني جدي براي توان نقدينگي در مواجهه با شرايط خاص معامله گران بود؛ آزموني كه با ثبت ركوردي تاريخي در ارزش معاملات، اما با هشدارِ خروج نقدينگي حقيقي همراه شد. معاملات روز گذشته در حالي آغاز شد كه خوشبيني حاكم بر بازار در روزهاي گذشته، خريداران را باقدرت به ميدان آورد. شاخص كل در همان ساعات نخستين با شتابي قابل توجه رشد كرد و توانست براي لحظاتي كوتاه، مرز رواني ۵.۶ ميليون واحد را فتح كرده و تا ارتفاع ۵ ميليون و ۶۳۲ هزار واحد نيز بالا برود. اما اين فتح دوام چنداني نداشت. به محض ورود شاخص به اين محدوده، ورق بازار برگشت.
در نهايت، شاخص كل با اصلاحي ۷۲ هزارواحدي نسبت به سقف روزانه، در نقطه ۵ ميليون و ۵۵۹ هزار و ۹۶۴ واحد ايستاد؛ رشدي ۳۹ هزار و ۶۲۵ واحدي معادل ۰.۷۲ درصد كه اگرچه در كارنامه مثبت ثبت شد. شاخص هم وزن نيز با رشدي ناچيز ۰.۰۲ درصد، عملا درجا زد كه نشان مي دهد رشد شاخص كل، بيشتر مديون نمادهاي بزرگ و شاخص ساز بوده و بدنه بازار همگام با اين صعود حركت نكرده است.
يكي از بحث برانگيزترين رويدادهاي روز يكشنبه، عبور ارزش معاملات سهام، حق تقدم و صندوق هاي سهامي از مرز ۶۵ هزار و ۵۰۵ ميليارد تومان بود. اين عدد، سد تاريخي ۵۴ هزار ميلياردتوماني را شكست و ركوردي بي سابقه در تاريخ بازار سرمايه ايران برجاي گذاشت.
در تحليل هاي كلاسيك، افزايش ارزش معاملات معمولا نشانه رونق و ورود نقدينگي تازه است؛ اما روز اخير اين ركورد ماهيتي متفاوت داشت. نگاهي به جريان معاملات نشان مي دهد كه اين حجم از دادوستد، بيش از آنكه حاصل ورود پول تازه باشد، نتيجه چرخش نقدينگي در ميان دست هاست. حجم بالاي معاملات در قيمت هاي مختلف، نشان دهنده آن است كه فروشندگان باقدرت در حالِ واگذاري مواضع خود به خريداران مشتاق و حتي هيجاني بودند. اين چرخش عظيم، خود يكي از دلايل اصلي براي احتياط در قضاوت درباره تداوم روند صعودي است.
زنگ خطرِ نقدينگي در بازار
شايد نگران كننده ترين بخش گزارش روز اخير، آمار جريان ورود و خروج پول حقيقي باشد. خروج ۶ هزار و ۹۰۹ ميليارد تومان سرمايه حقيقي از گردونه معاملات سهام، يكي از سنگين ترين خروج هاي سال جاري است. وقتي اين عدد را در كنار سرانه فروشِ ۱۳۷.۵ ميليون توماني در مقابل سرانه خريدِ ۱۰۵.۸ ميليون توماني قرار مي دهيم، تصوير شفاف تر مي شود، پول هوشمند يا همان سرمايه گذاران خرد باسابقه، در حال كاهش وزن سبد سهامي خود و شناسايي سود هستند.
شاخصِ قدرت خريداران حقيقي كه به منفي ۱.۳ رسيده، گواه روشني از برتري محسوس فروشندگان در طول ساعاتِ معاملاتي است. علاوه بر اين، خروج ۲ هزار و ۵۴۲ ميليارد تومان از صندوق هاي با درآمد ثابت، نشان مي دهد كه بخشي از اين سرمايه ها نه تنها از بورس، بلكه احتمالا از فضاي كلي بازار سرمايه خارج شده يا در حال بازآرايي در ساير دارايي ها هستند. بررسي عمق بازار نيز تصوير نااميدكننده اي از روند كلي معاملات نشان مي دهد. درحالي كه شاخص كل سبزپوش، تصويري مثبت ارايه مي دهد، اما حقيقت تابلوي معاملاتي چيز ديگري بود؛ ۴۵۴ نماد در محدوده منفي و تنها ۳۸۱ نماد در محدوده مثبت بسته شدند. همچنين، برتري تعداد صف هاي فروش ۲۶۴ نماد نسبت به صف هاي خريد ۲۲۲ نماد نشان دهنده آن است كه عرضه در بازار، برخلاف روزهاي گذشته، به يك جريان غالب تبديل شده است.ارزش سفارش هاي فروش ۲ هزار و ۲۴۲ ميلياردتوماني در مقابل سفارش هاي خريدِ ۵ هزار و ۹۱۸ ميلياردتوماني، اگرچه ظاهرا نشان دهنده قدرت خريدار است، اما باتوجه به حجم سنگين معاملاتِ انجام شده در طول روز، نشان مي دهد كه خريداران در سطوح قيمتي بالا، رفته رفته عقب نشيني كرده و در مقابل، فروشندگان قيمت هاي خود را براي تخليه پله پله سهام پايين آورده اند.
اصلاح در راه است؟
بازار روز يكشنبه، در اصل بازار تثبيت سود بود. خريدارانِ هيجاني كه در روزهاي گذشته باعث قفل شدن نمادها در صف خريد شده بودند و در اين روز با فشار عرضه روبه رو شدند. اين رفتار معاملاتي، كلاسيك ترين شكلِ نشانه هاي خستگي روند صعودي است.براي معاملات روزهاي آتي، نگاه ها به سطح تقاضا در نمادهاي پيشرو خواهد بود. اگر خريدارانِ بزرگ و حقوقي ها نخواهند يا نتوانند از ريزش هاي احتمالي جلوگيري كنند، بازار ناچار به ورود به يك فاز استراحت و اصلاح زماني است تا بتواند انرژي لازم را براي عبور پايدار از مرزهاي جديد فراهم كند. در شرايط فعلي، ارزش معاملات به جاي آنكه يك نقطه قوت باشد، به عنوان يك شاخص براي رصد قدرت فروشندگان به حساب خواهد آمد. سرمايه گذاران بايد بدانند كه در روزهاي آتي، مديريت ريسك و حفظ نقدينگي، بيش از تعقيبِ رشدهاي انفجاري، ضرورتِ حيات در بازار خواهد بود.البته بايد ديد اخبار سياسي نيز چه تغييراتي را تجربه مي كنند، چراكه باتجربه و با اين تغييرات بازار سهام نيز تغيير مسير مي دهد و مي تواند با افزايش يا كاهش عرضه مواجه شود.
