جوان آنلاین: با انتشار خبر افزوده شدن عرضه بنزین ۸۷ هزار تومانی به نظام توزیع کشور، بازار شایعات در فضای مجازی داغ شد. بلاگرهای فضای مجازی از شدت هیجان بازدید و مخاطب گرفتن با تیتر «آغاز عرضه بنزین ۸۷ هزار تومانی»، هر آنچه در اذهان بیاطلاع خود تصور میکردند را بهصورت خبر موثق به خورد مخاطب دادند و حتی برخی پا را فراتر گذاشتند و جداولی از بنزین ۵ نرخی ارائه کردند! هرچند که در کمتر از ۲۴ ساعت، فروش بنزین آزاد با این نرخ لغو شد، اما در جریان اطلاعرسانی معیوب و پر از سؤال اجرای طرح بنزینی در کرمان، آنچه مغفول ماند و مورد بیتوجهی قرار گرفت؛ بحث مهم «سرمایه اجتماعی» بود. به نظر میرسد، طبق وعده رئیسجمهور، دولت باید در زمینه بنزین شفاف با مردم صحبت کند و جلوی اعلام و اجرای طرحهای ناگهانی، بدون پشتوانه فنی و اجتماعی لازم را بگیرد تا در این شرایط جنگی مردم با دولت همراهی بیشتری داشته باشند.
مردم خاطره خوبی از گرانی قیمت بنزین و انتشار اخبار آن در تعطیلات آخر هفته ندارند، بهطوریکه در سال ۱۳۹۸، اجرای بد و بدون توجه به مقوله سرمایه اجتماعی به فاجعه آبان ۹۸ انجامید و همین مسئله، اصلاح قیمتی بنزین را از سال ۱۳۹۸ تاکنون تحت حواشی قرار داد و بهنوعی به ترمز اصلاحات در زمینه بنزین و سایر فرآوردههای نفتی تبدیل شد، در حالی که اگر از همان سال یا حتی قبل از آن، به اندازه تورم، قیمت بنزین به صورت سالانه مثل هر کالای دیگری افزایش مییافت، نیاز به شوکدرمانیهای آنچنانی وجود نداشت.
مردمی که با استناد به سخنان رئیسجمهور برای هر نوع تصمیم بنزینی، منتظر اعلام رسمی از سوی دولت و اطلاعرسانی شفاف بودند، پنجشنبه شب با انتشار خبر «بنزین آزاد ۸۷ هزار تومانی در کرمان» شوکه شدند و موجی از انتقادات علیه دولت به راه افتاد، بهطوریکه اصلاحطلبانی که تا دیروز هر تصمیم درست و غلط دولت را ستایش میکردند، به منتقدان دولت تبدیل شدند. از همه مهمتر اینکه دولت با سکوت طولانی خود مهر تأیید بر این خبر زد و بازار شایعات را داغتر کرد. در حالی که فقط یک طرح استانی، در حال اجرا بود، هیچ مقام مسئولی به شفافسازی در این زمینه که این طرح هیچ ارتباطی با سایر استانها ندارد، برای تنویر افکار عمومی اقدام نکرد.
کنشگران معتقدند حال که موضوع بنزین به پاشنه آشیل دولت تبدیل شده، باید به این نکته توجه کرد که نبود سیاست واحد و متمرکز اطلاعرسانی در زمینه بنزین و عدم شفافسازی در زمینه طرحهای در دست بررسی، فضا را به بلاگرهای شایعهساز میدهد که در قامت افراد مطلع، دلسوز و منتقد، یک خبر را به هزار شایعه مزین کنند و به خورد مخاطبی دهند که هزار سؤال در ذهن و هزار نگرانی از آینده مبهم در دل دارد، بهویژه اینکه همواره گرانی قیمت بنزین، موجی از گرانی قیمت کالاها و خدمات را در پی داشته است. باید دولت در سناریوهای خود به موج افزایش قیمت کالاها توجه داشته باشد.
داستان عرضه بنزین ۸۷ هزار تومانی در کرمان از کجا شروع شد؟
صفهای بنزین در استان کرمان که نتیجه تقاضای بالای سوختگیری در این استان بود و بررسیها نشان میداد نقش تقاضای قاچاق سوخت بسیار بیشتر از تقاضای مصرف، موجب افزایش صف در پمپ بنزینها شده، استانداری کرمان را به فکر چارهاندیشی انداخت.
اگرچه این چارهاندیشی در شرایط عادی و منطقی باید از سوی وزارت نفت و سازمانهای متولی و در بعد ملی انجام شود، اما در شرایطی که با یک بههمریختگی در تصمیمگیری درباره بنزین مواجهیم، وزارت اقتصاد مجری انتقال سهمیه سوخت به کارت بانکی شده، وزارت نفت در حال ساماندهی زیرساختهای سامانه هوشمند بوده و سازمان بهینهسازی انرژی در حال تلاش برای راهاندازی پلتفرم خرید و فروش بنزین است و هر کدام در یک فضای جزیرهای، طرحهای خود را پیش میبرند، استانداری کرمان هم در خود دیده که بتواند رأساً برای ساماندهی وضع بنزین استان ورود کند.
به گزارش تسنیم، استانداری کرمان از ابتدای مردادماه، طرحی استانی را کلید زد که به موجب آن کارتهای آزاد جایگاهها جمعآوری شده و بنزین نرخ سوم (۵۰۰۰ تومانی) به سهمیه کارت سوخت شخصی خودروها افزوده شود تا جلوی سوءاستفاده از کارت آزاد برای سوختگیری بیانتها با هدف قاچاق سوخت گرفته شود. طرحی که روی کاغذ، طرحی منطقی بهنظر میآید، اما برای تقاضای بیش از ۱۵۰ لیتر در ماه (۱۱۰ لیتر سهمیه کشوری بنزین ۱۵۰۰ تومانی و ۳۰۰۰ تومانی به علاوه ۴۰ لیتر سهمیه استانی بنزین ۵۰۰۰ تومانی) تصمیم بر عرضه بنزین با نرخ آزاد (نرخ خرید از پالایشگاهها) شد؛ تصمیمی که قرار بود از بامداد روز گذشته اجرایی شود، اما دولت جلوی اجرای آن را گرفت.
آیا افزایش قیمت، ترمز قاچاق بنزین را میکشد؟
فضای مجازی مملو از تصاویر و فیلمهایی است که هزاران نیسان در انتظار بارگیری بنزین در سیستان و بلوچستان و سایر استانهای مرزی هستند. وقتی مردم عادی به مقر این قاچاقچیان دسترسی دارند و از آنها عکس و فیلم تهیه میکنند، چطور نیروی انتظامی و ستاد مبارزه با قاچاق از این موضوع بیاطلاع هستند؟ چرا نمیتوان جلوی قاچاق سوخت را گرفت؟ در استان کرمان که بدون شک، یکی از مبادی قاچاق سوخت است، جلوگیری از سوءاستفاده از کارت آزاد جایگاهها یک اقدام مؤثر برای کنترل قاچاق بنزین محسوب میشود، اما آیا راهکار آن نرخ ۸۷ هزار تومانی برای خرید بنزین با کارت آزاد جایگاههاست؟
نرخ، بدون شک همواره یک متغیر اثرگذار در کنترل تقاضاست، اما تا زمانی که تورم دو رقمی و سه رقمی و افزایش گاه و بیگاه نرخ ارز بر اقتصاد کشور سایه انداخته، مسابقه افزایش قیمت و تورم، یک مسابقه بیپایان خواهد بود. هماکنون قیمت بنزین در برخی کشورهای همسایه، بیش از ۲۰۰ هزار تومان در هر لیتر است و اگر اینگونه بخواهیم به ساماندهی عرضه بنزین نگاه کنیم، قیمت ۸۷ هزار تومانی هم نمیتواند بیش از چند صباحی، پاسخگوی کنترلگری مطلوب باشد.
خودروهای پرمصرف داخلی، مقصر اصلی مصرف بالای بنزین
بیش از یک دهه است که کارشناسان مدیریت مصرف سوخت، از مصرف بالای بنزین در خودروهای داخلی سخن میگویند و از دولت میخواهند که چارهاندیشی کند. در این یک دهه، نه تنها مصرف سوخت خودروها بهبود نیافته، بلکه بیشتر هم شده است. متأسفانه واردکنندگان سودجو نیز بدون محدودیت با فراغ بال، ارز کشور را صرف واردات کرده و به شکمخوار خودروهای پرمصرف داخلی ریخته و دود کردهاند.
اکنون که تولید و مصرف بنزین به دلیل تحمیل جنگ تحمیلی و آسیب پالایشگاهها دچار ناترازی شده، بار دیگر موضوع مصرف بالای بنزین در خودروهای داخلی برجسته شده و باید دولت در سناریوهای خود به این موضوع مهم توجه جدی داشته باشد.
در این خصوص رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی در گفتوگوی ویژه خبری میگوید: مصرف بنزین ایران باید روزانه ۵۰ تا ۶۰ میلیون لیتر باشد. نیمی از شکاف مصرف به غیراستاندارد بودن خودروهای داخلی برمیگردد. شاید در دولت هیچکس مثل من از این خودروها آسیب نخورده باشد. این خودروها جز مصرف زیاد بنزین، دهها مشکل دیگر هم دارند. اسماعیل سقاباصفهانی میافزاید: ۲۰ درصد ناترازی تولید و مصرف بنزین بهخاطر ترافیک، خودروهای تکسرنشین و یکسر خالی بودن خودروهای باری است. وی درباره موضوعات مطرح شده در خصوص بنزین اظهار میدارد: اجرای تغییر قیمت بنزین در کرمان بهدلیل برخی بیتدبیریها متوقف شد. رئیسجمهور تأکید کرد از اقداماتی که مردم را غافلگیر میکند، پرهیز شود.
سقاباصفهانی تأکید میکند: مصرف روزانه بنزین در کشور حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است، در حالی که پالایشگاههای کشور روزانه حدود ۱۱۲ میلیون لیتر بنزین تولید میکنند. وی تصریح میکند: حدود ۹میلیون لیتر بنزین نیز از پتروشیمیها تأمین میشود. پیش از این، از محل محصولات پتروشیمی حدود ۲میلیارد دلار سود حاصل میشد که امروز با مصرف این ظرفیت برای تولید بنزین، این درآمد از دست رفته است. رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی میافزاید: برای جبران کسری، روزانه حدود ۱۴میلیون لیتر بنزین یا وارد میکنیم یا از ذخایر راهبردی کشور برداشت میشود. سقاباصفهانی تأکید میکند: تحریم بر واردات بنزین از جنوب کشور تأثیر گذاشته و جنگ نیز به بخشی از تولید ما آسیب رسانده است.
