جوان آنلاین: جنگلهای هیرکانی با قدمتی فراتر از ۴۰ میلیون سال، فسیلهای زنده و میراث مشترک تاریخ کرهزمین هستند که نقشی حیاتی در تعدیل اقلیم، حفظ منابع آبی و بقای زیستی ایران و جهان ایفا میکنند. با این حال، در نیم قرن اخیر، این گستره بیهمتا تحت فشارهای شدید انسانی، توسعه ناپایدار، تغییر اقلیم، خشکسالیهای متوالی و هجوم آفتها دچار پسرفت و فرسایش نگرانکنندهای شده است. در این میان، احیای علمی و پایدار این پهنه سبز، نیازمند بازنگری ساختاری در الگوهای حفاظتی و تکیه بر مسئولیتهای اجتماعی است. در همین راستا، تولیدکنندگان گل و گیاه برای احیای جنگلهای هیرکانی پیشقدم شدند و تفاهمنامهای با فعالان این حوزه بهمنظور همافزایی در طرح مردمی کاشت یک میلیارد درخت به امضا رسید. در گام نخست، دو مجموعه تخصصی با ۷۰ عضو فعال در حوزه تولید گل و گیاهان زینتی و غیرزینتی، ظرفیتهای گلخانهای خود را برای تولید نهالهای بومی هیرکانی پای کار آوردند.
هیرکانی، قلب تپنده فلات ایران و ریه تنفسی البرز است که مهار سیلابها و بقای کشاورزی شمال کشور را تضمین میکند. در دهههای گذشته، اتکای صرف به منابع دولتی نشان داد که بدون جلب مشارکت آگاهانه ذینفعان محلی و تشکلهای تخصصی، حفاظت از این ثروت ملی ناممکن است. همگرایی تشکلهای مردمی و گروههای مدنی با راهبردهای حمایتی دولت، حلقه مفقوده پایداری جنگلهاست؛ پیوندی که با تبدیل آگاهی بومی به کنش میدانی، نظارتهای مدنی را تقویت کرده و ضریب موفقیت طرحهای بازیابی و احیای خاک را بهطور چشمگیری بالا میبرد.
میراث باستانی در مدار احیا
پهنههای انبوه هیرکانی با درختان دیرزیست راش، بلوط، ممرز و انجیلی، پناهگاه تنوع زیستی شکنندهای هستند که در شیبهای تند البرز از غرب تا شرق امتداد یافتهاند. زخمهای کهنه ناشی از برداشتهای بیرویه، تغییر کاربری و بهرهبرداری غیرمجاز، تابآوری این اکوسیستم کهن را به بوته آزمایش گذاشته و بازندهسازی پوشش گیاهی ازدسترفته را به نیازی مبرم تبدیل کرده است.
در این میان، تلفیق دانش بومی با زیرساختهای نوین گلخانهای میتواند سرعت زادآوری طبیعی جنگل را دوچندان کند و فرصت ترمیم به خاک فرسوده بدهد. ورود بخش خصوصی به زنجیره تکثیر گونههای اندمیک، روند احیا را از انحصار نهالستانهای دولتی …
