بررسیهای میدانی نشان میدهد که آبخوانهای استان طی ۳۱ سال گذشته بهطور پیوسته تحلیل رفتهاند؛ بهگونهای که سطح آب زیرزمینی در آبخوان سمنان حدود ۲۰ متر، در دشت میامی ۲۴ متر، در دشت شاهرود ۱۸ متر و در دشت دامغان بیش از ۱۴ متر کاهش یافته است. به گفته احسانی، این آمار گویای فشار سنگین و چند دههای بر منابع آب زیرزمینی استان است.
وضعیت فرونشست اما از این هم نگرانکنندهتر است. بنابر آخرین ارزیابیها، دشتهای سمنان و دامغان در شرایط بحرانی قرار دارند، دشتهای گرمسار و آرادان در محدوده خطر بسیار زیاد ارزیابی شدهاند و دشت شاهرود نیز در وضعیت متوسط قرار دارد. به این ترتیب تقریباً تمامی شهرستانهای استان با درجات متفاوت در معرض این پدیده قرار گرفتهاند.
مدیرعامل آب منطقهای سمنان با هشدار نسبت به تبعات این پدیده تصریح کرد: «فرونشست دیگر صرفاً یک تهدید طبیعی نیست؛ بلکه به زیرساختهای شهری، تأسیسات عمومی و مراکز جمعیتی آسیب وارد میکند و باید آن را یکی از مهمترین چالشهای پیشروی استان دانست.» وی افزود: هماکنون شهرهای سمنان، دامغان، گرمسار و شاهرود و بخشهای وسیعی از استان در معرض خطر قرار دارند و در برخی مناطق جنوبی سمنان و دامغان نشانههای نگرانکننده این پدیده مشاهده شده است.
ریشه بحران اما در الگوی مصرف است. بیش از ۷۵ درصد آب مورد نیاز استان از سفرههای زیرزمینی تأمین میشود و حدود ۸۲ درصد آب مصرفی استان به بخش کشاورزی اختصاص دارد، در حالی که سهم بخش شرب تنها نزدیک به ۱۳ درصد است. به گفته احسانی، این الگو نشان میدهد اصلاح شیوههای بهرهبرداری از منابع آب بیش از گذشته ضرورت دارد.
وی در عین حال صنعت و خدمات را بهرهورترین بخشهای مصرف آب دانست و افزود: این دو حوزه باوجود سهم اندک از مصرف، نقش قابل توجهی در ایجاد اشتغال و ارزش افزوده اقتصادی دارند و باید در برنامهریزیهای مدیریت منابع آب مورد توجه قرار گیرند.
خشکسالی نیز مزید بر علت شده است. اگرچه زمستان گذشته بارشهای مناسبی در برخی نقاط ثبت شد، اما الگوی بارشها نتوانست شرایط بلندمدت را جبران کند و استان سمنان امسال ششمین سال متوالی خشکسالی را تجربه میکند. بارندگی در برخی مناطق جمعیتی از جمله سمنان، گرمسار و دامغان حتی نسبت به سال گذشته نیز کاهش یافته و فشار مضاعفی بر منابع آب زیرزمینی وارد کرده است.
بر اساس اعلام شرکت آب منطقهای، تداوم مصرف بیش از ظرفیت طی سه دهه گذشته، مجموع کسری مخازن آب زیرزمینی استان را از مرز سه میلیارد مترمکعب عبور داده است؛ موضوعی که به گفته احسانی ضرورت مدیریت جدیتر منابع آب را دوچندان کرده است.
در همین حال، مدیرعامل شرکت آب منطقهای سمنان از موفقیت استان در برخورد با برداشتهای غیرمجاز خبر داد و گفت: در حال حاضر هیچ چاه غیرمجاز فعالی در استان وجود ندارد و سمنان از استانهای موفق کشور در زمینه شناسایی و انسداد چاههای غیرمجاز به شمار میرود.
