جوان آنلاین: وقتی از صنعت هستهای صحبت میشود، ذهن بسیاری از مردم فقط به نیروگاه، تولید برق یا مباحث مربوط به سوخت هستهای میرود، در حالی که بخش مهمی از ارزش این فناوری در حوزههایی شکل میگیرد که ارتباط مستقیمتری با زندگی روزمره مردم دارند. پزشکی هستهای، تولید رادیودارو، تشخیص و درمان بیماریها، صنعت، محیط زیست و کشاورزی از جمله حوزههایی هستند که فناوری هستهای در آنها کاربرد عملی پیدا کرده است. علاوه بر آنها، پرتودهی محصولات کشاورزی نیز یکی از همین کاربردهاست که در صورت توسعه زیرساخت، ظرفیت اثرگذاری بر امنیت غذایی، کاهش ضایعات پس از برداشت و توسعه تجارت محصولات کشاورزی را دارد و این روزها نیز گره زیادی از کشاورزی میگشاید.
پرتودهی مواد غذایی در سادهترین تعریف، قرار دادن محصول در معرض مقدار مشخص و کنترلشدهای از پرتوهای یونساز است. هدف از این فرآیند، بسته به نوع محصول و کاربرد، کاهش یا حذف برخی آفات، کنترل میکروارگانیسمها، جلوگیری از جوانهزنی، بهتأخیر انداختن رسیدگی برخی محصولات و افزایش مدت ماندگاری است. مراجع بینالمللی نیز پرتودهی غذایی را روشی برای افزایش ایمنی غذا، افزایش ماندگاری، کنترل حشرات و آفات مهاجم و جلوگیری از جوانهزنی یا رسیدگی زودهنگام معرفی کردهاند.
نکته مهم درباره این فناوری، تفاوت میان «پرتودهی» و «آلوده شدن به مواد رادیواکتیو» است. یعنی در فرآیند پرتودهی استاندارد، محصول در معرض تابش کنترلشده قرار میگیرد و ماده رادیواکتیو به آن افزوده نمیشود. نهادهای تخصصی نیز تصریح دارند که مواد غذایی پرتودهیشده در شرایط مورد تأیید، رادیواکتیو نمیشوند و این فرآیند در چارچوب استانداردهای تعیینشده، ایمنی محصول را برای مصرفکننده مخدوش نمیکند؛ بنابراین همین تفکیک برای جامعه مهم است، زیرا بخش مهمی از نگرانیهای عمومی درباره این فناوری از اشتباه گرفتن تابش با آلودگی رادیواکتیو ناشی میشود.
کشاورزی ایران عزیزمان با مسئله ضایعات پس از برداشت، فسادپذیری محصولات، دشواری نگهداری برخی محصولات و محدودیتهای تجارت بینالمللی مواجه است. قاعدتاً هر مقدار محصولی که پس از برداشت به دلیل فساد، آفت یا کاهش کیفیت از چرخه مصرف خارج شود، در واقع بخشی از آب، انرژی، کود، نیروی انسانی و سرمایهای است که برای تولید آن صرف شده و بدون …
