عربستان سعودی، پادشاهی سرگردان بین پیمان‌ها و ائتلاف‌های نظامی

جوان آنلاین: عربستان سعودی که بر اساس گزارش مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۳.۲ میلیارد دلار (معادل ۶.۵ درصد تولید ناخالص داخلی) هزینه نظامی داشته و در رتبه هشتم جهانی از این حیث قرار دارد، همچنان به شدت نگران امنیت خود است. آخرین زنجیره از این سرگردانی راهبردی، «پیمان دفاعی مکه» با ترکیه و پاکستان است که در ۷ اوت ۲۰۲۶ (مرداد ۱۴۰۵) در نشست سه‌جانبه‌ای در مکه به امضا رسید. اما سؤال اینجاست: آیا این پیمان، سرانجام امنیت مورد نظر بن سلمان را برای ریاض به ارمغان می‌آورد، یا تنها حلقه دیگری بر زنجیره ائتلاف‌های شکست‌خورده‌ای خواهد بود که طی پنج دهه اخیر، بیش از آنکه امنیت‌ساز باشند، بحران‌آفرین بوده‌اند؟

به گزارش تسنیم، سیاست خارجی عربستان در دهه‌های اخیر، همواره بر مدار «واگذاری امنیت به دیگر بازیگران» استوار بوده است. از تفاهمات اقتصادی-امنیتی غیررسمی با آمریکا در دهه ۱۹۷۰ که به تعمیق پیوند مالی، نفتی و امنیتی دو کشور انجامید، تا ائتلاف پرهزینه و بی‌فرجام علیه یمن در ۲۰۱۵ و حالا امضای دو پیمان دفاعی رسمی ظرف کمتر از یک سال (با پاکستان در ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۵ و پیمان سه‌جانبه مکه در اوت ۲۰۲۶)، همگی نشان از یک باور غلط راهبردی در این کشور دارد که «امنیت را می‌توان با دلار‌های نفتی خرید و به دیگران برون‌سپاری کرد.»

اما واقعیت تلخ عرصه میدانی این روز‌های منطقه، چیز دیگری است. به باور بسیاری از ناظران مسائل خلیج فارس نه چتر امنیتی آمریکا توانست ریاض را از حملات پهپادی و موشکی مصون دارد و نه ائتلاف عربی توانست انصارالله را در یمن شکست دهد. امروز نیز پیمان مکه با تکیه بر «پول سعودی، تجربه ناتوی ترکیه و توان هسته‌ای پاکستان» بیش از آنکه یک راهکار نظامی باشد، نشانه‌ای از بحران اعتماد ریاض به متحدان سنتی و غیرسنتی خود است — هرچند مقامات ترکیه و پاکستان صراحتاً اعلام کرده‌اند که این پیمان علیه ایران یا هیچ کشور خاص دیگری طراحی نشده است.

۱. مروری بر کارنامه ناموفق ائتلاف‌های سعودی

فهرست پیمان‌ها و ائتلاف‌های عربستان، نمایانگر الگوی تکراری از وعده‌های بزرگ و دستاورد‌های صفر است:

- تفاهمات اقتصادی-امنیتی با آمریکا (۱۹۷۴): اگرچه این توافق یک پیمان دفاعی مکتوب نبود، اما هسته مرکزی امنیت ریاض را برای بیش از نیم‌قرن شکل داد. با خروج تدریجی …