توافق دفاعی مکه میان سه قدرت مهم جهان اسلام در شرایطی امضا شد که منطقه پس از جنگ ایران و آمریکا با بحران امنیتی تازهای روبهروست. این پیمان اگرچه رسماً علیه هیچ کشوری اعلام نشده، اما همزمانی آن با افزایش نگرانیهای کشورهای خلیج فارس درباره توان موشکی ایران و نقش آمریکا در منطقه، نگاهها را به سمت تهران معطوف کرده است.
به گزارش رویداد 24،روز جمعه، رهبران عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه توافق دفاعی جدیدی را امضا کردند که در آن آمده است: «هرگونه حمله مسلحانه علیه هر یک از سه کشور، حملهای علیه همه آنها تلقی خواهد شد.»
این توافق ایران را دشمن معرفی نمیکند و نباید آن را پیشاپیش یک اتحاد ضدایرانی دانست؛ اما پیام مهمی برای تهران دارد.
چرا این پیمان در این مقطع امضا شد؟
زمان امضای این توافق اتفاقی نیست. سه عامل اصلی دلیل «چرا اکنون؟» را توضیح میدهد.
این توافق که به نام شهر محل امضا، «توافق دفاعی مشترک مکه» نام گرفته، در شرایطی امضا شده که جنگ ایران تهدید به ازسرگیری دارد، حملات حوثیها از یمن دوباره آغاز شده و کشورهای خلیج فارس پس از حملات گسترده پهپادی و موشکی ایران، درباره نقش آمریکا بهعنوان تأمینکننده امنیت منطقه دچار تردید شدهاند.
عربستان در این توافق، وزنهای در برابر ایران میبیند و پاکستان نیز در برابر هند. اما برای آنکارا، اضافه شدن یک قدرت اقتصادی بزرگ و یک کشور دارای توان هستهای، بازدارندگی ترکیه را در برابر اسرائیل افزایش میدهد؛ کشوری که رهبرانش در ماههای اخیر بیشتر از دشمنی و احتمال درگیری با ترکیه سخن گفتهاند.
تلاش سه کشور برای بازتنظیم جایگاه خود پس از بحران جنگ ایران
تحلیلگران میگویند این توافق تلاشی از سوی سه کشور برای بازتنظیم جایگاه خود پس از بحران جنگ ایران است.
امضای توافق دفاعی مکه میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در روز جمعه، واکنشهای متفاوتی را در ایران برانگیخته است.
برخی ناظران ایرانی خواستار افزایش همکاری میان کشورهای مسلمان در پی این توافق شدهاند و حتی پیشنهاد ایجاد یک ائتلاف منطقهای علیه اسرائیل را مطرح کردهاند.
اما بسیاری دیگر در ایران معتقدند این اتحاد در نهایت ایران را نیز هدف قرار میدهد؛ بهویژه آنکه این توافق در شرایطی شکل گرفته که جنگ اخیر باعث شد ایران به عربستان و دیگر کشورهای خلیج فارس حمله کند و تهران این حملات را واکنشی به حملات آمریکا از پایگاههای منطقهای خود عنوان کرده بود.
جنگ میان ایران و آمریکا به سرعت به لبنان گسترش یافت و اکنون به نظر میرسد به یمن و تنگه بابالمندب نیز کشیده شده است.
نخستین واکنش رسمی ایران به توافق مکه از سوی ابراهیم رضایی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران مطرح شد.
او در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که تکیه بر توافقهای خارجی «برای ریاض راه نجات امنیتی ایجاد نخواهد کرد».
رضایی افزود: «سعودیها باید بدانند که یک توافق روی کاغذ با ترکیه و پاکستان برای آنها امنیت به همراه نمیآورد؛ همانطور که سالها میزبانی انحصاری از آمریکاییها نیز امنیتشان را تضمین نکرد.»
او هشدار داد: «سیاستهای خود را اصلاح کنید تا مجبور نباشید برای امنیت از دیگران التماس کنید.»
با این حال، مقامهای ارشدتر ایران موضعی محتاطانهتر و دیپلماتیکتر اتخاذ کردند.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، بدون اشاره مستقیم به توافق مکه، روز جمعه در پیامی خطاب به کشورهای همسایه، خواستار سیاست «خوداتکایی» و اتخاذ رویکردی مبتنی بر «برادری واقعی» در منطقه شد.
اما او همزمان تأکید کرد که این توافق ایران را بازنخواهد داشت و نیروهای مسلح ایران توان مقابله با «پیشرفتهترین قدرتهای نظامی جهان» را دارند.
عراقچی خطاب به کشورهای مسلمان گفت: «زمان آن فرا رسیده که تنها به خودمان تکیه کنیم و رویکرد برادری واقعی را در پیش بگیریم.» وزیر پیشین خارجه کشورمان، نیز با اشاره به سیاست «اسرائیل بزرگ» و آنچه رویکرد نژادپرستانه و تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی خواند، بر ضرورت شکلگیری پیمانهای دفاعی فراگیر میان کشورهای اسلامی تأکید کرد.
محمدجواد ظریف در حساب شخصی خود در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:همانگونه که یک سال پیش در مقاله «اسرائیل بزرگ و منطقه قوی ما» نوشتم، سیاست نژادپرستانه و تجاوزکارانه «اسرائیل بزرگ» که این روزها آشکارا از سوی سران رژیم صهیونیستی دنبال میشود، ضرورت پیمانهای دفاعی فراگیر میان کشورهای اسلامی را بیش از پیش آشکار میسازد.
در همین راستا، علیاکبر ولایتی، مشاور رهبر جمهوری اسلامی در امور بینالملل نیز گفت کشورهای منطقه توانایی تأمین امنیت خود از طریق همکاری با یکدیگر را دارند.
او همچنین خواستار خروج نیروهای خارجی از منطقه شد و آنها را عامل اصلی بیثباتی دانست.
از سوی دیگر، عبدالله رمضانزاده، سخنگوی پیشین دولت اصلاحات محمد خاتمی، پیشنهاد کرد ایران با توجه به اینکه کشورهای عضو توافق اعلام کردهاند این پیمان علیه کشور خاصی نیست، به این توافق بپیوندد.
جریانسازی بینهایت خطرناک!
احمد زیدآبادی، روزنامهنگار و تحلیگر سیاسی در واکنش به لحن تند کیهان نسبت به پیمان مکه، در کانال تلگرامی خود، نوشت: ادبیاتی که کیهان و شرکایش در برابر پیمان مکه در پیش گرفتهاند، منازعه جاری بین جمهوریاسلامی و گروههای متحدش با اسرائیل و آمریکا را درست به قلب جهان اسلام منتقل میکند!
برای دولت حاکم بر اسرائیل، اغلب کشورهای اسلامی از ایران و ترکیه و پاکستان گرفته تا قطر و عربستان و حتی مصر و اردن، هر کدام علیقدرمراتبهم دشمن یا مانعی برای سلطه کامل اسرائیل بر تمامیت فلسطین تاریخی محسوب میشوند و بنابراین از هر طرف که کشته شود، به سود آنان است!
کیهان بار دیگر با بهتانپراکنی و رعبافکنی و تهدید نیروهای سیاسی داخلی و دستگاههای دولتی، میکوشد ادبیات خود را به عنوان ادبیات رسمی کشور جا بیاندازد به طوری که مخالفت با آن به تابوی پرهزینه تازهای برای فعالان سیاسی و مدیران دولتی تبدیل شود و هیچکس جرأت و جسارت مخالفت با آن را به خود ندهد.
این ادبیات که ظاهری ضداسرائیلی دارد، با متهم کردن همه کشورهای بزرگ اسلامی به دستنشانده بودن اسرائیل و مشارکت در کشتار مردم نوارغزه، عملاً به جنگ و نقاری در دل دنیای اسلام دامن میزند که به طور دقیق و دربست در خدمت جناح راست افراطی اسرائیل و در انطباق کامل با توطئه آنهاست!
اگر همین امروز جلوی این جریانسازی بینهایت خطرناک گرفته نشود، همه نهادهای مسئول در برابر عواقب مصیبتبار آن مسئول خواهند بود.
کپی شد
