حمیدرضا مهدیزاده
روایت رسمی تهران درباره سفر منیر محتاطانه و کمحاشیه است. «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت خارجه، در نشست خبری گفت که اسلامآباد طی ماههای گذشته برای کمک به کاهش تنشها و تحکیم صلح و امنیت منطقه تلاش کرده و سفر فرمانده ارتش پاکستان نیز در همین چارچوب انجام میشود. تهران در عین حال تأکید میکند که سفر منیر ارتباطی با سفر «بدر البوسعیدی» وزیر خارجه عمان، ندارد.
در این روایت، عملاً مأموریت منیر از یک «ابتکار آمریکایی» به یک تلاش منطقهای تبدیل میشود و در همین چارچوب، پاکستان کشوری همسایه و دارای روابط با ایران است که میکوشد به کاهش تنش کمک کند، نه اینکه فرستاده واشنگتن برای انتقال شروط آمریکا به تهران باشد.
اما روایت رسانههای بینالمللی یک لایه متفاوت دارد. رویترز درباره سفر منیر و تماس او با ترامپ به نقل از سه منبع پاکستانی گزارش داده که رئیسجمهور ایالات متحده هفته گذشته، پیش از سفر منیر به تهران، با فرمانده ارتش پاکستان گفتوگو کرده و درخواست اصلی آمریکا در این گفتوگو: «استفاده از نفوذ پاکستان برای بازگرداندن ایران به مذاکرات بوده است.» دو منبع گفتهاند که تماس به ابتکار ترامپ انجام شده، هرچند کاخ سفید این تماس را علناً تأیید نکرده است.
این تفاوت، الزاماً به معنای تناقض کامل نیست. ممکن است سفر منیر همزمان چند هدف داشته باشد؛ از حفظ روابط تهران و اسلامآباد تا کاهش تنشهای منطقهای و انتقال پیام میان ایران و آمریکا. اما تفاوت در روایتها نشان میدهد که تهران نمیخواهد مأموریت منیر در چارچوب ابتکار واشنگتن تعریف شود.
واشنگتن از اسلامآباد چه میخواهد؟
اهمیت سفر منیر، زمانی بیشتر روشن میشود که جایگاه پاکستان در ماههای گذشته را در نظر بگیریم. اسلامآباد از ابتدای بحران، به دلیل روابط همزمان خود با تهران و واشنگتن، به یکی از معدود بازیگرانی تبدیل شد که امکان تماس با هر دو طرف را داشت. پاکستان در مذاکرات پیشین نیز نقش میانجی داشت و در شکلگیری چارچوب موسوم به «تفاهمنامه …
