رامین پرتو
پرونده غزه در روزهای اخیر وارد مرحلهای شده که در آن دیپلماسی آمریکا، میانجیگری منطقهای و واقعیتهای میدانی بیش از گذشته به یکدیگر گره خوردهاند. سفر جرد کوشنر، فرستاده ویژه دونالد ترامپ، به قاهره و دیدار او با مقامهای مصر، قطر و ترکیه و همچنین نمایندگان حماس، در کنار حضور تونی بلر و نیکولای ملادینوف، نشان میدهد واشنگتن تلاش دارد بنبست موجود بر سر مرحله دوم طرح خود برای غزه را بشکند. اهمیت این سفر فقط در برگزاری چند نشست نیست؛ بلکه مسئله اصلی این است که آمریکا میخواهد میان دو شرط متعارض، یعنی خلع سلاح حماس از یک سو و عقبنشینی اسرائیل و آغاز بازسازی غزه از سوی دیگر، راهی برای اجرای طرح ترامپ پیدا کند.
تشریک مساعی در قاهره
دیدار مستقیم نمایندگان آمریکا با حماس در قاهره را باید نشانهای از پذیرش یک واقعیت مهم دانست: اجرای طرح غزه بدون گفتوگو با بازیگری که همچنان در ساختار سیاسی، اجتماعی و امنیتی این باریکه نفوذ دارد، عملاً امکانپذیر نیست. کوشنر و همراهانش در قاهره تلاش کردند مواضع حماس را درباره خلع سلاح، آینده اداره غزه و اجرای تعهدات مرحله نخست بشنوند و همزمان این پیام را منتقل کنند که ترامپ مصمم است طرح خود را پیش ببرد.
اما انتخاب قاهره نیز معنادار است. مصر یکی از مهمترین کانالهای ارتباطی میان اسرائیل، حماس و طرفهای فلسطینی است و در کنار قطر و ترکیه از کشورهای ضامن تفاهمات به شمار میرود. بنابراین واشنگتن با انتقال مذاکرات به قاهره، میکوشد فشار سیاسی را میان چند بازیگر تقسیم کند و موضوع را از یک مناقشه صرفاً آمریکایی ـ اسرائیلی به یک روند چندجانبه تبدیل کند. حضور بلر نیز از همین منظر قابل توجه است؛ او عضو شورای صلح است و میتواند در بحث اداره آینده غزه، بازسازی و طراحی ساختار سیاسی پس از جنگ نقش داشته باشد.
دیدار با حماس همچنین برای آمریکا کارکرد اطلاعاتی و سیاسی دارد. واشنگتن میخواهد بداند حماس تا چه اندازه آماده پذیرش خلع سلاح است و در مقابل، چه تضمینهایی برای خروج اسرائیل، توقف حملات، ورود کمکهای انسانی و آغاز بازسازی مطالبه میکند. حماس نیز در قاهره تلاش کرد نقضهای اسرائیل …
