از زمان اعلام توافق هستهای ایالات متحده و عربستان سعودی در ۲۲ ژوئیه، این توافق کارشناسان عدم اشاعه هستهای را نگران کرده است. این توافق ۳۰ ساله راه را برای شرکتهای آمریکایی جهت توسعه زیرساختهای هستهای پادشاهی عربستان هموار میکند، اما در عین حال میتواند به عربستان سعودی اجازه دهد غنیسازی اورانیوم را در خاک خود دنبال کند. اگرچه این توافق هنوز تحت بررسی کنگره است، اما پیش از این ترسهایی را ایجاد کرده مبنی بر اینکه «استاندارد طلایی» ایالات متحده—یعنی الزامات سختگیرانهای که واشنگتن برای شرکای هستهای خود قائل میشود—تضعیف شده و سایر کشورها در خاورمیانه نیز تشویق به مطالبه توانمندیهای مشابه شوند.
بر عدم قطعیتها افزوده است که یک روز پس از اعلام این توافق، دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، اعلام کرد که شروط این توافق «کاملاً مشروط» به عادیسازی روابط عربستان سعودی با اسرائیل از طریق پیوستن به پیمان ابراهیم است و تأکید کرد که «هیچ غنیسازی وجود نخواهد داشت.» هیچیک از این شروط ظاهراً در اعلامیه اولیه وجود نداشت. در همین حال، گزارشها درباره نامههای جانبی محرمانه این توافق، پرسشهای بیشتری را برانگیخته است. بدون دانستن محتوای آنها، ارزیابی پیامدهای واقعی توافق غیرممکن است.
صرفنظر از اینکه چه شروطی وجود دارد، این توافق یک چیز را کاملاً روشن میکند: مسئله اصلی دیگر این نیست که آیا عربستان سعودی در مسیر هستهای پیشروی خواهد کرد یا خیر، بلکه مسئله این است که چگونه میتوان دستیابی آن به انرژی هستهای را بدون روشن کردن فتنه یک مسابقه تسلیحات هستهای مدیریت کرد. عربستان سعودی هماکنون در مراحل پایانی تکمیل یک راکتور تحقیقاتی کمقدرت با طراحی آرژانتینی قرار دارد و طبق گزارشها، پیشنهادهایی از شرکت ملی هستهای چین، شرکت EDF فرانسه، روسآتوم روسیه و شرکت برق کوریای جنوبی (KEPCO) برای ساخت دو نیروگاه هستهای دریافت کرده است. اگرچه این کشور تصمیمگیری نهایی درباره این پیشنهادها را در حین مذاکره با ایالات متحده تعمداً به تأخیر انداخته است، اما مقامات سعودی مصمم هستند که برنامه هستهای خود را در اسرع وقت پیش ببرند.
این روند لزوماً نباید به بحران ختم شود. دولت ترامپ به جای کمک به ریاض برای تبدیل غنیسازی به یک پروژه ملی و اجازه دادن به آن برای پیشبرد …
![[محمدعلی مهتدی] سوریه؛ میدان تقابل ترکیه و رژیم صهیونیستی](/news/u/2026-08-23/ettelaat-071n0.jpg)
