آرمان امروز: در جامعهای که بخش قابل توجهی از مردم با فشارهای اقتصادی، اضطرابهای روزمره و کاهش فرصتهای فراغت مواجهاند، سفر را نمیتوان صرفاً یک فعالیت تفریحی یا مصرفی دانست. سفر بخشی از «زندگی اجتماعی» انسان است؛ فرصتی برای فاصله گرفتن از نقشها و الزاماتی که فرد در زندگی روزمره بر عهده دارد و تجربه موقت نوع دیگری از زیستن. از این منظر، طرح «کارت سیمرغ» که امکان استفاده از اعتبار سفر تا سقف ۱۰۰ میلیون تومان را برای مردم فراهم میکند، میتواند فراتر از یک ابزار بانکی و گردشگری مورد توجه قرار گیرد و بهعنوان سیاستی برای تقویت نشاط و سرمایه اجتماعی بررسی شود.
بر اساس جزئیات اعلامشده، متقاضیان میتوانند کارت سیمرغ را از بانک رفاه دریافت کنند و هزینههای سفر و اقامت خود را با آن بپردازند و سپس اعتبار مصرفشده را در دورههای چهار، هشت یا ۱۲ ماهه بازپرداخت کنند. اهمیت اجتماعی این طرح دقیقاً در همین نقطه آغاز میشود: تبدیل سفر از یک هزینه سنگین و یکباره به هزینهای قابل مدیریت برای خانوار. در شرایطی که فشار اقتصادی بسیاری از خانوادهها را وادار کرده هزینههای فراغت را کاهش دهند، امکان پرداخت اقساطی میتواند بخشی از شکاف میان «میل به سفر» و «توان مالی سفر» را پر کند.
از منظر جامعهشناختی، فراغت فقط زمان خالی میان کار و مسئولیتهای روزمره نیست. فراغت یکی از عرصههای مهم بازتولید انرژی اجتماعی و روانی افراد است. انسان برای ادامه زندگی روزمره به زمانهایی نیاز دارد که در آن از فشار نقشهای شغلی، خانوادگی و اجتماعی فاصله بگیرد. وقتی فراغت به دلیل مشکلات اقتصادی دائماً حذف شود، زندگی ممکن است به چرخهای تکراری از کار، تأمین معاش و نگرانی تبدیل شود. در چنین شرایطی، سفر میتواند یک «وقفه اجتماعی» ایجاد کند؛ وقفهای که به فرد اجازه میدهد برای مدتی از فضای آشنای روزمره خارج شود و تجربهای متفاوت داشته باشد.
اهمیت کارت سیمرغ از این منظر، در امکان عمومیتر کردن چنین وقفهای است. اگر سفر فقط برای گروههای برخوردار امکانپذیر باشد، به مرور میتواند به نوعی کالای طبقاتی تبدیل شود؛ یعنی تجربه دیدن شهرها، طبیعت، آثار تاریخی و گذراندن اوقات فراغت با خانواده، بیش از پیش به قدرت اقتصادی افراد وابسته شود. اعتبار سفر، در صورت اجرای عادلانه و قابل دسترس، میتواند …
