نامه خانه سینما به رئیس جمهور / ابراز نگرانی از رفتار برخی نهادهای امنیتی با هنرمندان

خانه سینما درباره طرح اخیر مجلس، بیانیه‌ای با تیتر «جرم‌انگاریِ بدیهی‌ترین حقوق هنرمندان!» منتشر کرد.    در پی طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه» که دولت هم با آن مخالفت کرده است، خانه سینما در بخش‌هایی از بیانیه‌ای که منتشر کرده با اشاره به این طرح که ۲۵ مرداد ماه در مجلس کلیات‌ آن مصوب شده، از نگرانی اصحاب فرهنگ و هنر به ویژه سینما درباره کلیات مصوب شده این طرح ابراز نگرانی کرده است.   در ادامه این بیانیه به آمارهایی در حوزه اقتصادی، اجتماعی که جامعه با آن دست به گریبان است، اشاره شده است.   در بخش دیگری از بیانیه خانه سینما به ماده‌ای از این طرح اشاره شده و آمده است:«در ماده‌ای از این طرح ناسنجیده توصیف شده آثاری را که «چهره سیاه از ایران» ارائه دهند، مشمول مجازات می‌داند. با این حال، هیچ تعریف شفاف و حقوقی مشخصی از واژه کشدار «سیاه‌نمایی» ارائه نشده است. این ابهام، تشخیص مصداق را به سلیقه‌ی نهادهای نظارتی واگذار می‌کند و هر اثر نقادانه یا واقع‌گرای اجتماعی را در معرض اتهام قرار می‌دهد. تجارب پیشین به خوبی آشکار می‌کند و نشان داده که مفهوم «سیاه‌نمایی» در ایران به‌راحتی به هر نقد اجتماعی یا نمایش آسیب‌های جامعه تعمیم داده می‌شود.»   در بخش دیگری با اشاره به این طرح آمده است: «با تهدید به مجازات‌های سنگین، عملاً هنرمندان را از پرداختن به موضوعات اجتماعی، تاریخی یا سیاسی بازداشته، سینما و هنر را از کارکرد اصلی خود یعنی نقد، آگاهی‌بخشی و بازنمایی واقعیت‌های جامعه تهی می‌کند. هنر همواره آینه‌ی تمام‌نما از جامعه بوده؛ محدود کردن آن به تصویرگری صرفاً آرمانگرایانه، گسست نهاد هنر از زیست‌جهان مردم را رقم می‌زند.»   در بخش‌های پایانی بیانیه خانه سینما با اشاره به «اصل بیست و چهارم قانون اساسی» آمده است که «این اصل نشر افکار را آزاد می‌داند و تنها محدودیت آن را «مخالف با موازین اسلامی» یا «مضر به حقوق عمومی» می‌داند. عنوان مبهم و کشدار «سیاه‌نمایی» را به‌سختی می‌توان در این چارچوب تعریف کرد. افزون بر این، محرومیت مادام‌العمر، با اصل کرامت انسانی و حق اشتغال که در اصول متعدد قانون اساسی بدان اشاره شده، در تعارض آشکار است.»   در پایان با تاکید بر اینکه این طرح «نه تنها گامی در جهت حل مسائل (بخصوص امنیتی) و بحران های فرهنگی کشور نیست، بلکه با رویکردی با جرم انگاری بدیهی‌ترین ارتباطات و فعالیت های فرهنگی هنری، موجب ایجاد نقار و شکاف بزرگ در میان ملت شریف ایران شده» و در این بیانیه توصیف شده است که این طرح «زمینه‌ی سرکوب نظام‌مند آفرینش و هنر انتقادی را فراهم می‌کند.»

در بخشی از بیانیه خانه سینما آمده است:

مجلس شورای اسلامی در ۲۵ مرداد ۱۴۰۵، کلیات طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» را با ۱۸۳ رأی موافق به تصویب رساند. دربخش‌هایی از این مصوبه مجموعه‌ فعالیت‌های فرهنگی و هنری از جمله تولید فیلم، سریال، مستند، تئاتر، موسیقی و کتاب را هدف قرار داده و موجبات نگرانی عمیق اصحاب فرهنگ و هنر به ویژه سینما شده است.

خانه سینما در این بیانیه با اشاره به تورم پنج ماهه سال ۱۴۰۵ ، درجات سوءتغذیه و خط فقر یادآوری کرده است که به‌سختی می‌توان به اولویت‌هایی از این دست پرداخت، مگر آنکه به صداقتِ تدوین‌گران و اشرافِ تصویب‌کنندگان بر معیشتِ مردم، تردیدی جدی روا داریم.

در ماده‌ای از این طرح ناسنجیده، آثاری را که «چهره سیاه از ایران» ارائه دهند، مشمول مجازات می‌داند. با این حال، هیچ تعریف شفاف و حقوقی مشخصی از واژه کشدار «سیاه‌نمایی» ارائه نشده است. این ابهام، تشخیص مصداق را به سلیقه‌ نهادهای نظارتی واگذار می‌کند و هر اثر نقادانه یا واقع‌گرای اجتماعی را در معرض اتهام قرار می‌دهد. تجارب پیشین به خوبی آشکار می کند و نشان داده که مفهوم «سیاه‌نمایی» در ایران به‌راحتی به هر نقد اجتماعی یا نمایش آسیب‌های جامعه تعمیم داده می‌شود.

مصوبه با تهدید به مجازات‌های سنگین، عملاً هنرمندان را از پرداختن به موضوعات اجتماعی، تاریخی یا سیاسی بازداشته، سینما و هنر را از کارکرد اصلی خود یعنی نقد، آگاهی‌بخشی و بازنمایی واقعیت‌های جامعه تهی می‌کند. هنر همواره آینه‌ تمام‌نما از جامعه بوده؛ محدود کردن آن به تصویرگری صرفاً آرمانگرایانه، گسست نهاد هنر از زیست‌جهان مردم را رقم می‌زند.

اصل بیست و چهارم قانون اساسی، نشر افکار را آزاد می‌داند و تنها محدودیت آن را «مخالف با موازین اسلامی» یا «مضر به حقوق عمومی» می‌داند. عنوان مبهم و کشدار «سیاه‌نمایی» را به‌سختی می‌توان در این چارچوب تعریف کرد. افزون بر این، محرومیت مادام‌العمر، با اصل کرامت انسانی و حق اشتغال که در اصول متعدد قانون اساسی بدان اشاره شده، در تعارض آشکار است.

در یک کلام، این مصوبه نه تنها گامی در جهت حل مسائل (بخصوص امنیتی) و بحران های فرهنگی کشور نیست، بلکه با رویکردی همراستا با دشمنان این سرزمین با جرم انگاری بدیهی ترین ارتباطات و فعالیت های فرهنگی هنری موجب ایجاد نقار و شکاف بزرگ در میان ملت شریف ایران شده، زمینه‌ی سرکوب نظام‌مند آفرینش و هنر انتقادی را فراهم می‌کند.

نمایندگان مجلس روز یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ با ۱۸۳ رأی موافق، ۴ رأی مخالف و ۵ رأی ممتنع از مجموع ۲۵۸ نماینده حاضر، کلیات طرح «مقابله با نفوذ سرویس‌های اطلاعاتی و دولت‌ها یا نهادهای بیگانه در کشور» را تصویب کردند.