به گزارش گروه رسانهای شرق،
سپهر خرمی: لیگ برتر فوتبال ایران در آستانه شروع فصل جدید است، اما تهران هنوز خانهای برای فوتبال ندارد. ورزشگاه آزادی، بزرگترین و مهمترین استادیوم کشور، همچنان درگیر بازسازی است و حالا میرشاد ماجدی، رئیس هیئت فوتبال استان تهران، میگوید حتی تا پایان سال هم آماده نخواهد شد. تختی هم به دلیل تعویض چمن از دسترس خارج شده و آن هم طبق گفته ماجدی به امسال نمیرسد. پاس قوامین که یکی از معدود گزینههای باقیمانده است، در صف تعویض چمن قرار دارد و تنها امید این است که فعلا دست به آن نزنند. در چنین شرایطی، ورزشگاه شهرقدس تبدیل به مهمترین گزینه تهران برای میزبانی مسابقات استقلال و پرسپولیس شده است؛ ورزشگاهی که خودش از نظر کیفیت و امکانات فاصله زیادی با استانداردهای مورد انتظار دارد. چیزی به شروع لیگ نمانده است، اما پایتخت هنوز نمیداند دو تیم بزرگش قرار است کجا از رقبای خود میزبانی کنند.
آزادی؛ در انتظار بازگشت
آخرین بازی پرسپولیس در ورزشگاه آزادی، مسابقه هفته سیام لیگ بیستوسوم مقابل مس رفسنجان بود؛ دیداری که اول خرداد ۱۴۰۳ برگزار شد و با پیروزی پرسپولیس، جشن قهرمانی سرخها را رقم زد. آن مسابقه در واقع پایان یک دوره از حضور فوتبال در آزادی بود؛ ورزشگاهی که قرار بود بعد از بازسازی دوباره به خانه اصلی فوتبال ایران تبدیل شود، اما بازگشتش هر بار به تعویق افتاده است. از آن روز تاکنون، بارها وعده بازگشت آزادی را دادهاند. تاریخهای مختلفی برای پایان پروژه اعلام شد، اما هیچکدام عملی نشده است. حالا آخرین اظهارنظر از سوی میرشاد ماجدی هم تصویر چندان امیدوارکنندهای ارائه نمیکند. رئیس هیئت فوتبال استان تهران گفته است ورزشگاه آزادی و ورزشگاه تختی حداقل تا پایان سال به شرایط میزبانی نمیرسند. این یعنی یکی از مهمترین ورزشگاههای فوتبال ایران، در حالی که فصل جدید لیگ برتر در حال آغاز است، همچنان نمیتواند میزبان مسابقات باشد؛ اتفاقی که برای فوتبال ایران دیگر یک تأخیر ساده نیست و تبدیل به یک بحران جدی زیرساختی شده است. آزادی فقط یک ورزشگاه نیست؛ اینجا خانه تاریخی تیم ملی، پرسپولیس و استقلال بوده و مهمترین مسابقات فوتبال ایران در چند دهه گذشته در همین ورزشگاه برگزار شده است. امروز اما باشگاههای بزرگ تهران مجبورند برای پیداکردن زمین مناسب، هفته به هفته برنامهریزی کنند. مجموعه آزادی در چند سال ساخته شد، اما بازسازیاش سالهاست ادامه دارد. یکی از عجیبترین بخشهای داستان استادیوم آزادی، مقایسه گذشته و امروز این مجموعه است. مجموعه ورزشی آزادی برای میزبانی بازیهای آسیایی ۱۹۷۴ تهران ساخته شد؛ یک پروژه عظیم ورزشی که شامل ورزشگاه اصلی، سالنها و مجموعهای از تأسیسات ورزشی بود و در فاصلهای کوتاه نسبت به ابعاد پروژه به بهرهبرداری رسید. امروز اما شرایط کاملا متفاوت است. آزادی سالهاست درگیر تعمیر، مرمت و بازسازی بخشهای مختلف است و پروژههای مختلف آن بارها با تغییر زمانبندی مواجه شدهاند. حالا حتی چمن ورزشگاه نیز در حال تعویض است؛ یعنی علاوه بر عملیات عمرانی گسترده، زمین مسابقه هم باید دوباره آماده شود. مشکل فقط این نیست که یک پروژه طولانی شده است؛ مسئله این است که فوتبال ایران در این مدت نتوانسته یک برنامه جایگزین پایدار برای ورزشگاه اصلی خود ایجاد کند. اگر آزادی قرار بود برای مدت طولانی از دسترس خارج باشد، باید از مدتها قبل ورزشگاههای دیگری برای میزبانی استقلال و پرسپولیس آماده میشدند؛ اما امروز تقریبا همه گزینهها یا درگیر پروژه هستند یا ظرفیت و کیفیت لازم را ندارند.
تختی؛ به امسال هم نمیرسد
ورزشگاه تختی قرار بود در غیاب آزادی، یکی از مهمترین گزینههای میزبانی مسابقات تهران باشد. این ورزشگاه اما حالا خودش درگیر پروژه تعویض چمن شده است. تعویض زمین مسابقه اتفاق عجیبی نیست و ورزشگاههای حرفهای دنیا هم به شکل منظم چمن خود را تعویض یا بازسازی میکنند. مشکل فوتبال ایران اما در جای دیگری است؛ اینکه همزمان چند ورزشگاه اصلی از دسترس خارج میشوند و گزینه جایگزین کافی وجود ندارد. میرشاد ماجدی اعلام کرده تختی نیز حداقل تا پایان سال آماده نخواهد شد. به این ترتیب، یکی از مهمترین ورزشگاههای قدیمی تهران هم از چرخه میزبانی خارج شده و بار بیشتری روی دوش تنها گزینههای باقیمانده قرار گرفته است. این شرایط در آستانه شروع لیگ برتر، نگرانیهای زیادی ایجاد میکند؛ بهخصوص برای دو باشگاه پرهوادار پایتخت که هر هفته باید درباره محل برگزاری مسابقات خانگی خود تصمیم بگیرند.
پاس قوامین؛ فعلا دست نگه دارید!
داستان پاس قوامین شاید از همه عجیبتر باشد. این ورزشگاه نیز قرار است چمن خود را تعویض کند، اما در شرایط فعلی حتی چنین اقدامی هم میتواند فوتبال تهران را با مشکل بیشتری مواجه کند. ماجدی در همین رابطه خواسته است که فعلا عملیات تعویض چمن پاس قوامین انجام نشود؛ چراکه اگر این ورزشگاه هم از چرخه خارج شود، تعداد گزینههای قابل استفاده تهران به حداقل میرسد. اینکه رئیس هیئت فوتبال مجبور شود از مسئولان یک ورزشگاه بخواهد «فعلا چمن را عوض نکنند» خودش گویای وضعیت زیرساختی فوتبال تهران است. در حالت طبیعی، تغییر چمن باید بخشی از برنامه نگهداری ورزشگاه باشد و زمان آن نیز بر اساس تقویم مسابقات تعیین شود؛ اما وقتی تعداد ورزشگاههای استاندارد محدود باشد، حتی یک عملیات عادی نگهداری هم میتواند به بحران تبدیل شود. پاس قوامین حالا نه به عنوان بهترین گزینه، بلکه به عنوان یکی از معدود گزینههای باقیمانده اهمیت پیدا کرده است.
شهرقدس؛ تنها گزینه، اما نه ایدئال
در چنین شرایطی، ورزشگاه شهدای شهرقدس تبدیل به مهمترین زمین فوتبال تهران شده است؛ ورزشگاهی که قرار است بخش قابل توجهی از مسابقات استقلال و پرسپولیس را میزبانی کند. اما شهرقدس هم مشکلات خودش را دارد. این ورزشگاه از نظر ظرفیت، امکانات و کیفیت کلی با آزادی قابل مقایسه نیست و نمیتواند برای مدت طولانی جایگزین واقعی ورزشگاه ملی فوتبال ایران باشد. با این حال، فعلا انتخاب دیگری وجود ندارد. وقتی آزادی و تختی آماده نیستند و پاس قوامین هم ممکن است بهزودی وارد پروژه تعویض چمن شود، شهرقدس عملا به تنها گزینه قابل اتکا تبدیل میشود. مشکل اینجاست که استفاده بیش از اندازه از یک زمین نیز میتواند کیفیت همان زمین را پایین بیاورد. اگر شهرقدس مجبور باشد میزبان تعداد زیادی مسابقه باشد، فاصله بین بازیها و فرصت ترمیم چمن اهمیت زیادی پیدا میکند. در نهایت، بحرانی که قرار بود با یک ورزشگاه حل شود، ممکن است به دلیل استفاده بیش از حد از همان ورزشگاه، مشکل جدیدی ایجاد کند.
۱۱ روز در وستفالن؛ سالها در آزادی
مقایسه وضعیت آزادی با ورزشگاههای بزرگ فوتبال اروپا، ابعاد مسئله را بهتر نشان میدهد. تابستان سال گذشته، باشگاه دورتموند اعلام کرد چمن ورزشگاه سیگنال ایدونا پارک، همان وستفالن معروف، بهطور کامل بهروزرسانی شده است. کل عملیات تعویض و آمادهسازی زمین حدود یک هفته زمان برد. در این پروژه حتی از فناوری خاصی استفاده شد که الیاف مصنوعی را درون چمن طبیعی قرار میدهد تا زمین در برابر فشار مسابقات مقاومتر شود. سه دستگاه مخصوص، زمین را بخش به بخش آماده کردند و کل عملیات حدود یک هفته طول کشید. البته مقایسه آزادی با وستفالن باید با یک توضیح مهم انجام شود. پروژه آزادی فقط تعویض چمن نیست و شامل بازسازی بخشهای مختلف ورزشگاه و زیرساختهای آن میشود. بنابراین نمیتوان گفت چون چمن دورتموند در یک هفته عوض شده، کل بازسازی آزادی هم باید یک هفته طول بکشد. اما سؤال اصلی پابرجاست: چرا فوتبال ایران حتی برای پروژههای مشخص و قابل برنامهریزی، زمانبندی دقیق و قابل اتکایی ندارد؟ در فوتبال حرفهای، فاصله بین پایان فصل و شروع فصل بعدی دقیقا برای همین کارهاست. باشگاهها و مسئولان ورزشگاه از ماهها قبل میدانند چه زمانی زمین باید تعویض شود و چه زمانی باید آماده مسابقه باشد. در دورتموند، عملیات زمین با تعطیلات تابستانی هماهنگ میشود؛ در تهران، آغاز لیگ در حالی نزدیک میشود که هنوز درباره زمان بازگشت ورزشگاه اصلی کشور اطمینان وجود ندارد.
بازسازی ورزشگاههای بزرگ دنیا هم سالها طول میکشد؟
البته این مشکل فقط مخصوص ایران نیست و بازسازی کامل ورزشگاههای بزرگ جهان میتواند چند سال زمان ببرد. نمونه روشن آن ورزشگاه سانتیاگو برنابئو است. بازسازی گسترده ورزشگاه رئالمادرید از سال ۲۰۱۹ وارد مرحله اجرائی شد و بخشهای مختلفی مانند سقف متحرک، نمای جدید، امکانات تجاری و سیستم زمین جدید به پروژه اضافه شد. این پروژه عملا چند سال طول کشید و در سال ۲۰۲۴ به مرحله بهرهبرداری کامل رسید. پروژه نوکمپ بارسلونا نیز نمونه دیگری است. بازسازی این ورزشگاه از سال ۲۰۲۳ وارد مرحله اصلی شد و به دلیل گستردگی تغییرات، چند سال زمان برده است. پس مسئله این نیست که در دنیا بازسازی ورزشگاهها همیشه سریع انجام میشود، تفاوت اصلی در برنامهریزی و امکان استفاده همزمان از ورزشگاه است. در پروژههای بزرگ، معمولا از ابتدا مشخص است چه بخشهایی چه زمانی تعطیل میشوند، چه ظرفیتی قابل استفاده خواهد بود و تیم در چه ورزشگاهی بازی میکند. در ایران اما بخش مهمی از مشکل، بلاتکلیفی است؛ تاریخهایی اعلام میشوند، عقب میافتند و دوباره تاریخ جدیدی اعلام میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.
