این روزها یکی از چالش های دولت چهاردهم، مسئله بنزین است. براساس اظهارات مسئولان دولتی، درحال حاضر درحالی مصرف بنزین در دورههای اوج خود به حدود ۱۳۵ تا 137 میلیون لیتر در روز رسیده، اما تولید داخلی در محدوده حدود 121 میلیون لیتر قرار دارد. در نتیجه، دولت با یک کسری حدود روزانه ۱۴ تا 16 میلیون لیتری روبروست که این کسری تا قبل از جنگ از طریق تولید داخل، واردات و ذخایر استراتژیک جبران میشد. به واسطه محاصره دریایی (ازجمله مبادی واردات بنزین) و آسیب به پالایشگاه های روسیه به عنوان یکی از مبادی واردات بنزین، ادامه توزیع بنزین در کشور با چالش هایی روبروست که اوج آن در جنوب و شرق کشور طی روزها و هفته های اخیر تجربه شده است. همچنین در نظر داشته باشیم که بخشی از تولید داخل نیز که در جنگ آسیب دیده بود، به طور کامل به مدار تولید بازنگشته است.
در واقع، علاوه بر افزایش مصرف داخلی بنزین، باید به این وضعیت شرایط بینالمللی را نیز اضافه کرد. اختلال در مسیرهای انتقال انرژی، محدودیتهای ناشی از جنگ و تحریم و کاهش ظرفیت پالایش در منطقه، تأمین فرآوردههای نفتی را دشوارتر کرده است. در سطح جهانی نیز حملات به زیرساختهای پالایشی روسیه موجب کاهش ظرفیت پالایش این کشور شده و همزمان ظرفیت پالایش در خاورمیانه نیز تحت فشار قرار گرفته است. بنابراین بخشی از مشکل امروز ایران، برخلاف گذشته، صرفاً یک مسئله اقتصادی نیست؛ بلکه یک مسئله امنیت انرژی نیز هست.
در چنین شرایطی، دولت با گزینه های مختلفی روبروست. گزینه اول، ادامه وضع موجود است. دولت میگوید ادامه این وضعیت میتواند بحران صف بنزین را ایجاد کند. اتفاقی که در برخی استان ها موجب شده صف شکل بگیرد. راهکار دوم، طرحی همچون بنزین 87 هزار تومانی است که در کرمان بخشی از بدنه دولت آن را پیشنهاد و اجرا کردند اما این طرح با مخالفت جامعه و خود دولت، در نطفه خاموش شد. راه سوم که بخش زیادی از بدنه دولت و مجلس موافق آن بوده، طرح اختصاص بنزین به کد ملی است.
به اعتقاد کارشناسان فارغ از اینکه راهکار دوم یا راهکار سوم اجرایی شود، مسئله مهم این است که نخستین اشتباه میتواند این باشد که دولت بخواهد تمام مسئله را با یک افزایش ناگهانی قیمت حل کند. تجربه …
