شینا انصاری در همایش گرامیداشت روز ملی دریای خزر که امروز در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد با بیان اینکه ۲۱ مرداد (روز ملی دریای خزر) تنها یک مناسبت تقویمی نیست بلکه یادآور یک تعهد مشترک است، اظهار کرد: ۲۰ سال پیش کنوانسیون منطقهای حفاظت از محیط زیست دریایی دریای خزر که به احترام میزبانی جمهوری اسلامی ایران به «کنوانسیون تهران» شهرت یافت، لازمالاجرا شد.
وی افزود: پنج کشور ساحلی خزر، با وجود تفاوتها بر سر یک حقیقت بنیادین به توافق رسیدند و آن اینکه پیش از آنکه دریای خزر مرزهای جغرافیایی ما را از یکدیگر جدا کند، میراث مشترک همه ماست.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به بیستمین سالگرد کنوانسیون تهران تاکید کرد: امروز این تعهد بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی و تقویت است.
انصاری ادامه داد: دریای خزر برای جمهوری اسلامی ایران تنها یک پهنه آبی نیست بلکه بخشی از هویت ملی، تاریخی، فرهنگی و اقتصادی ماست. سه استان گیلان، مازندران و گلستان حیات اجتماعی و معیشتی خود را با این دریا پیوند زدهاند و میلیونها ایرانی بهصورت مستقیم و غیرمستقیم از مواهب آن بهرهمند میشوند بنابراین حفاظت از دریای خزر برای ما یک انتخاب سیاسی یا مقطعی نیست بلکه مسئولیتی بین نسلی است.
وی درباره اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در حوزه همکاریهای منطقهای گفت: با پیگیری مستمر و همراهی ارزشمند مجلس شورای اسلامی بهویژه کمیسیون کشاورزی، آب و منابع طبیعی و محیط زیست، پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی الحاقی به کنوانسیون تهران به تصویب رسید که این اقدام جایگاه جمهوری اسلامی ایران را در اجرای کامل تعهدات کنوانسیون تقویت کرد.
انصاری افزود: در نشستهای تخصصی و در قالب کارگروه پنججانبه برای استقرار دبیرخانه دائمی کنوانسیون تهران در منطقه خزر تلاش کردهایم و امیدواریم این موضوع با عزم مشترک کشورهای ساحلی به نتیجه برسد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اقدامات میدانی و علمی انجامشده در حوزه خزر اظهار کرد: تقویت اطلس رودخانههای حوزه جنوبی خزر، ایجاد بانک داده تنوع زیستی با ثبت بیش از ۲۳۰۰ گونه و اجرای برنامه جامع پایش آلایندهها، زیرساخت دانشی تصمیمگیریهای ما را تقویت میکند.
وی درباره حفاظت از گونههای شاخص دریای خزر گفت: فک خزری - تنها پستاندار دریای خزر - در کانون توجه ما قرار دارد. برنامه اقدام ملی حفاظت از این گونه تدوین و مرکز تخصصی آن نیز تأسیس شده است همچنین مراکز امداد و تیمار در بابلسر، میانکاله، بندر ترکمن، تنکابن و پارک ملی بوجاق راهاندازی و همکاریهای بینالمللی با مراکز تخصصی در اروپا نیز در همین راستا انجام شده است.
انصاری ادامه داد: حفاظت از آزادماهیان خزری و ماهیان خاویاری به عنوان میراث ژنتیکی ارزشمند منطقه نیز با تمرکز بر تأمین حقآبه رودخانههای محل تخمریزی، مقابله با صید غیرمجاز، کنترل آلودگیها و طراحی برنامه بانک ژنتیکی در دستور کار قرار دارد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به اهمیت تالابهای ساحلی خزر گفت: تالابهای ساحلی خزر، از میانکاله و خلیج گرگان تا تالاب بینالمللی انزلی، بخش مهمی از امنیت اکولوژیک منطقه را تشکیل میدهند و طرحهای جامع احیای این تالابها با محوریت تأمین آب، لایروبی مسیرها و استفاده از پساب تصفیهشده در دستور کار قرار دارد.
وی درباره مقابله با آلودگیهای دریای خزر نیز گفت: پایش مستمر آلایندههایی از جمله فلزات سنگین و سموم انجام میشود و استانداردهای زیستمحیطی برای تأسیسات نیز با همکاری دستگاههای مرتبط اعمال خواهد شد.
انصاری با اشاره به موضوع فاضلاب استانهای شمالی اظهار کرد: موضوع تصفیهخانههای فاضلاب استانهای شمالی در چارچوب برنامه هفتم توسعه با جدیت در حال پیگیری است.
وی مدیریت پسماند در استانهای شمالی را یکی دیگر از دغدغههای جدی سازمان حفاظت محیط زیست دانست و گفت: در همین راستا پروژه منطقهای پرداختن به زبالههای دریایی و لاستیکهای دریایی با رویکردی نظاممند در دریای خزر و با حمایت فدراسیون روسیه در حال اجراست که میتواند به بهبود مدیریت آلودگیهای منطقه، تحلیل دادههای منطقهای و ارتقای چارچوبهای سیاستی کمک کند.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به یکی از مهمترین چالشهای امروز دریای خزر گفت: در کنار همه این اقدامات، باید سریع و مسئولانه درباره یکی از بزرگترین چالشهای زیستمحیطی دریای خزر، یعنی کاهش تراز آب اقدام کنیم، چون طی سالهای اخیر سطح آب دریای خزر حدود ۲ تا ۲.۵ متر کاهش یافته است. تغییر اقلیم، افزایش تبخیر و کاهش آورد رودخانهها از عوامل اصلی این روند هستند.
وی هشدار داد: اگر این پدیده را با همکاری جمعی مدیریت نکنیم، پیامدهای آن برای اکوسیستم، بنادر، معیشت جوامع ساحلی و مردم منطقه میتواند ابعاد بسیار گستردهای داشته باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست خاطرنشان کرد: جمهوری اسلامی ایران در چارچوب همکاری با کشورهای ساحلی، پایش علمی و تدوین راهکارهای مشترک را دنبال میکند و برنامه اقدام کشورهای ساحلی حوزه دریای خزر درباره نوسانات سطح آب نیز از سال ۲۰۲۶ در دستور کار قرار گرفته است.
انصاری ادامه داد: این اقدامات چارچوبی برای تقویت همکاریهای منطقهای، ارتقای دانش و توسعه راهکارهای سازگارانه فراهم کرده است.
وی افزود: در آستانه هفتمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر، آمادگی خود را برای قرار دادن مسائل و دغدغههای خزر در کانون گفتوگوهای عالیرتبه منطقهای اعلام میکنیم و از هر ابتکار مشترکی که بتواند به پایداری بلندمدت این پهنه آبی کمک کند، استقبال خواهیم کرد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از مدیران، نمایندگان مجلس و استانداران خواست از همکاریهای مشترک و تعهدات بینالمللی در حوزه محیط زیست دریای خزر حمایت کنند و گفت: تأمین منابع لازم برای اجرای برنامههای حفاظتی ضروری است تا این برنامهها با قدرت بیشتری تداوم پیدا کنند.
انصاری با اشاره به نقش مجلس شورای اسلامی در تصویب پروتکل ارزیابی اثرات زیستمحیطی فرامرزی اظهار کرد: نمایندگان مجلس در این زمینه همکاری کردند و شاهد تصویب این پروتکل بودیم که خود نمونهای از همافزایی میان دولت و مجلس در سال گذشته است.
وی با بیان اینکه دریای خزر در طول تاریخ شاهد فراز و نشیبهای بسیاری بوده است، گفت: امروز سرنوشت این پهنه آبی بیش از هر زمان دیگری در گرو همکاریهای میان پنج کشور ساحلی خزر است.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران همانگونه که در شکلگیری کنوانسیون تهران پیشگام بوده، امروز نیز آماده است در کنار کشورهای دوست و همسایه، فصل نوینی از همکاریهای زیستمحیطی را رقم بزند؛ همکاریهایی مبتنی بر اعتماد، علم، مسئولیت مشترک و آیندهنگری.
انصاری در پایان ابراز امیدواری کرد که کنوانسیون تهران و برگزاری هفتمین اجلاس سران کشورهای ساحلی دریای خزر، سرآغاز دورهای تازه از همگرایی و اقدام مؤثر برای حفاظت از این میراث گرانبها باشد.
