دیدارنیوز: رییسجمهور پزشکیان طی روزها و هفتههای اخیر، چند نوبت از ضرورت بازگشت به متن تفاهمنامه صحبت کرده و آن را راهحل عبور از تنشهای اخیر معرفی کرده است. بازگشت به متن تفاهمنامه ایران و امریکا، در نگاه رییسجمهور صرفا یک توصیه دیپلماتیک نیست، بلکه تلاشی برای بازگرداندن سیاست خارجی به مدار «متن» به جای «تفسیر» است.
وقتی گفته میشود مفاد این تفاهمنامه کاملا در راستای منافع ایران است، معنایش آن است که دولت میخواهد از فضای فرساینده منازعههای لفظی و روایتهای متناقض فاصله بگیرد و بر سندی تکیه کند که به زعم حامیانش، میتواند مبنای یک توافق عملی و قابل اجرا باشد. اما اهمیت این موضع در آن است که در فضای پرتنش میان تهران و واشنگتن، هر بار که گفتوگوها از مسیر سند مکتوب و تعهدات روشن خارج شده، زمینه برای سوءبرداشت، بدعهدی و بازگشت به بحران بیشتر شده است. از این منظر، تأکید رییسجمهور بر بازگشت به تفاهمنامه در واقع تأکید بر اصل «پایبندی به تعهد» و «قابلیت راستیآزمایی» است. اگر یک توافق، به ویژه در پروندهای حساس مانند آیند و روند در تنگه هرمز قرار است کارکرد داشته باشد، باید بر پایه جزییاتی باشد که منافع ملی را تضمین کند و امکان تفسیرهای متضاد را کاهش بدهد. از سوی دیگر، توصیف این تفاهمنامه به عنوان «سندی در راستای منافع ملی» نشان میدهد دولت آن را ابزاری برای تثبیت منافع کشور میبیند.
در این خوانش، مذاکره و توافق زمانی ارزش دارد که بتواند فشارها را کاهش بدهد، هزینههای امنیتی و اقتصادی را کم کند و دست ایران را در میدان و دیپلماسی به صورت توأمان تقویت کند. بنابراین، ایده بازگشت به متن تفاهمنامه را میتوان تلاشی برای پیوند دادن قدرت میدانی با عقلانیت دیپلماتیک دانست. مسیری که اگر با اجماع داخلی و دقت اجرایی همراه شود، میتواند به جای تعلیق بحران، به مدیریت پایدار آن کمک کند.
در شرایطی که علی باقری از ایده بازگشت به متن تفاهمنامه دفاع میکند حسین کنعانیمقدم، فعال سیاسی اصولگرا از زاویه دیگری به بحث ورود کرده و درخصوص ایده رییسجمهور برای بازگشت به تفاهمنامه، این موضوع را نیازمند بررسی عقلای قوم و طی مسیر قانونی میداند.
او تأکید میکند که قضاوت زودهنگام در این باره تنها برای امریکا مفری ایجاد میکند که دوباره جنگافروزیها و ماجراجوییهایش …
