توافق سه‌جانبه؛ آغاز خلیج فارسِ پساآمریکا یا بازتولید سیاست واشنگتن؟

گروه بین‌الملل-رجانیوز: روزنامه الاخبار در یادداشتی عنوان کرد اهمیت اصلی «توافق دفاع مشترک میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان» تنها در این نیست که آیا این توافق در آینده به یک پیمان نظامی واقعی تبدیل خواهد شد یا ارتش‌های سه کشور روزی در یک جبهه مشترک وارد جنگ خواهند شد؛ بلکه اهمیت آن در تغییر محاسبات امنیتی عربستان سعودی نهفته است.  ریاض طی دهه‌های گذشته امنیت خود را تا حد زیادی بر روابط راهبردی با آمریکا استوار کرده بود، اما اکنون به نظر می‌رسد به این نتیجه رسیده است که تکیه صرف بر چتر امنیتی واشنگتن دیگر کافی نیست و باید به دنبال تضمین‌های امنیتی دیگری نیز باشد.  این تحول لزوماً به معنای رویگردانی عربستان از آمریکا نیست. ریاض همچنان به سلاح‌های آمریکایی و همکاری نظامی با واشنگتن نیاز دارد، اما با ایجاد چارچوبی سه‌جانبه با ترکیه و پاکستان، تلاش می‌کند انحصار آمریکا بر نقش تأمین‌کننده امنیت در منطقه خلیج فارس را کاهش دهد.  از این منظر، پرسش اصلی این است که آیا توافق مذکور می‌تواند سرآغاز شکل‌گیری «خلیج فارس پساآمریکا» باشد یا اینکه فقط سیاست آمریکا در منطقه را با استفاده از ابزارها و بازیگران منطقه‌ای بازتولید خواهد کرد.  هشت تناقض  روزنامه «الأخبار» در تحلیلی درباره این توافق، به هشت نکته اشاره کرده است که می‌تواند اجرای تعهدات سه کشور را با چالش مواجه کند.  نخست؛ ماهیت نظامی توافق؛ این توافق در حوزه همکاری‌های امنیتی و دفاعی قرار دارد و بر اساس آن، در صورت حمله به یکی از طرف‌ها، سازوکارهایی برای حمایت از آن پیش‌بینی شده است. «هاکان فیدان»، وزیر خارجه ترکیه گفته است سازوکار اجرای این توافق از همه جهات با سازوکار ناتو مطابقت دارد. با این حال، شرایط پیچیده منطقه‌ای می‌تواند اجرای چنین تعهداتی را دشوار کند.  دوم؛ جایگاه آمریکا؛ هر سه کشور امضاکننده به درجات مختلف با آمریکا روابط راهبردی دارند. از همین رو، موضع واشنگتن در قبال این توافق اهمیت ویژه‌ای دارد. برخی تحلیل‌ها حتی احتمال می‌دهند توافق سه‌جانبه در چارچوب پیامی از سوی آمریکا به جمهوری اسلامی ایران شکل گرفته باشد؛ پیامی …